Të enjten (sot) në orën 21:00 (sipas orës shqiptare) do të nisë zyrtarisht Kupa e Botës 2026 në futboll, e organizuar nga Kanadaja, Shtetet e Bashkuara dhe Meksika, me ndeshjen hapëse mes Meksikës dhe Afrikës së Jugut.
Turneu do të vazhdojë deri më 19 korrik dhe do të jetë Botërori me numrin më të madh të skuadrave në histori, edhe pse do të mungojë ajo kombëtare që të gjithë e dimë. Do të ketë shumë gjëra interesante për t’u ndjekur, si brenda ashtu edhe jashtë fushës.
Këta do të jenë Botërorët e fundit për Lionel Messin dhe Cristiano Ronaldon, të parët për Lamine Yamalin, por sipas shumë komentatorëve do të jenë edhe Botërorët më të debatueshëm, më të politizuar dhe më problematikë të historisë.
Dhe kjo nuk është pak, duke pasur parasysh se disa edicione të mëparshme janë zhvilluar në vende autoritare, si Italia fashiste në vitin 1934, Argjentina e juntës ushtarake në vitin 1978 apo Rusia e Vladimir Putinit në vitin 2018.
Më poshtë janë disa pyetje dhe përgjigjet për t’u përgatitur për një ngjarje që mbetet, gjithsesi, më e ndjekura ndonjëherë e sportit.
Ku dhe si do të zhvillohet Botërori?
Ky do të jetë Botërori më i madh i të gjitha kohërave.
Për herë të parë do të marrin pjesë 48 kombëtare, në vend të 32 që merrnin pjesë në edicionet e fundit.
Ndeshjet do të luhen në 16 stadiume: 3 në Meksikë, 2 në Kanada dhe 11 në Shtetet e Bashkuara.
Nga 11 deri më 28 qershor do të zhvillohet faza e grupeve. Të 48 skuadrat do të ndahen në 12 grupe me nga 4 ekipe dhe secila do të luajë nga një herë kundër tri të tjerave.
Një fitore vlen 3 pikë, barazimi 1 pikë dhe humbja 0 pikë.
Në fazën e 1/16-ave kualifikohen dy skuadrat e para të çdo grupi si dhe 8 vendet e treta më të mira, të përcaktuara sipas pikëve të grumbulluara. Në rast barazimi merren parasysh diferenca e golave, golat e shënuar dhe më pas kriteret e tjera të parashikuara nga rregullorja.
32 skuadrat e kualifikuara kalojnë në fazën me eliminim direkt, që nis me 1/16-at e finales.
Disa përballje janë të përcaktuara paraprakisht, ndërsa kombinimet që lidhen me vendet e treta më të mira janë më të ndërlikuara: ato varen nga grupet prej të cilave do të vijnë skuadrat dhe ekzistojnë plot 495 kombinime të mundshme.
FIFA i ka renditur të gjitha në rregulloren e turneut.
Në fazën me eliminim direkt, në rast barazimi pas 90 minutave të rregullta, luhen dy pjesë shtesë nga 15 minuta. Nëse barazia mbetet, fituesi përcaktohet me penallti.
Pas 1/16-ave vijnë 1/8-at, çerekfinalet dhe gjysmëfinalet.
Finalja për vendin e tretë do të luhet më 18 korrik në Miami, ndërsa finalja e madhe më 19 korrik në stadiumin MetLife, pranë Nju Jorkut.
Ku mund të shihen ndeshjet?
Vendi më i mirë për të ndjekur Botërorin dhe për të përjetuar atmosferën e tij është padyshim stadiumi.
Megjithatë, nëse po lexoni këtë artikull tani, ka shumë pak gjasa të arrini të organizoni në kohë një udhëtim të kushtueshëm drejt Meksikës, Kanadasë ose Shteteve të Bashkuara dhe të siguroni një nga biletat shumë të shtrenjta të Botërorit.
Për ata që do t’i ndjekin nga shtëpia, Klan dhe Klan Plus do të transmetojë drejtpërdrejt dhe pa pagesë 35 ndeshje, në oraret mes 18:00 dhe mesnatës, ndërsa për të tjerët me abonim në platformat Digitalb do të mund t’i ndjekin ndeshjet në Supersport.
Mes tyre do të jenë:
17 ndeshje të fazës së grupeve;
6 ndeshje të 1/16-ave;
4 ndeshje të 1/8-ave;
të gjitha çerekfinalet;
gjysmëfinalet;
finalet.
Cilat janë skuadrat më të forta?
Dy favoritët kryesorë për të fituar Kupën e Botës janë Spanja, fituese e Kampionatit Europian 2024, dhe Franca, kampione bote në vitin 2018 dhe finaliste në vitin 2022.
Spanja, e drejtuar nga Luis de la Fuente, i është rikthyer lojës së organizuar dhe sulmuese që e bëri dominuese mes viteve 2008 dhe 2012, periudhë në të cilën fitoi një Botëror dhe dy Kampionate Europiane. Lojtari simbol i saj është 18-vjeçari Lamine Yamal, një talent i jashtëzakonshëm dhe shumë kreativ.
Franca, nga ana tjetër, konsiderohet skuadra më e fortë dhe më e kompletuar e turneut, me shumë, ndoshta edhe tepër shumë alternativa në dispozicion, sidomos në repartin ofensiv.
Pak më pak favorite, por gjithsesi shumë të forta dhe të frikshme, janë kampionët në fuqi të Argjentinës së Lionel Messit, një prej futbollistëve më të mëdhenj të të gjitha kohërave. Fitimi i dy Botërorëve radhazi është jashtëzakonisht i vështirë: deri tani ia kanë dalë vetëm Italia dhe Brazili, por shumë dekada më parë.
Mes pretendentëve të tjerë janë Anglia, që ka një sulmues në formë të shkëlqyer si Harry Kane, Brazili i trajnerit italian Carlo Ancelotti, në debutimin e tij si trajner kombëtareje, si dhe Portugalia. Gjermania dhe Holanda nisen disi më prapa në parashikime, por mbeten skuadra që mund të shkojnë larg.
Cilat skuadra mund të surprizojnë?
Vëmendje e veçantë duhet t’i kushtohet Japonisë, e cila tashmë ka shumë lojtarë që aktivizohen rregullisht në Europë dhe gjatë vitit të fundit ka mposhtur si Brazilin ashtu edhe Anglinë.
Megjithëse nuk ka kaluar kurrë fazën e 1/8-ave të finales, trajneri i saj Hajime Moriyasu ka folur madje edhe për mundësinë e fitimit të turneut.
Mes skuadrave të Amerikës së Jugut, pritshmëritë janë të mëdha për Ekuadorin. Në eliminatoret e Botërorit ai u rendit i dyti pas Argjentinës, duke pësuar vetëm 5 gola në 18 ndeshje, dhe nuk ka humbur asnjë takim prej gati dy vitesh.
Interes ka edhe për Bregun e Fildishtë, i cili pak ditë më parë, falë një sulmi të ri dhe dinamik, arriti të mposhtë Francën me rezultatin 2-1.
Po ashtu pritet me interes edhe Turqia e drejtuar nga italiani Vincenzo Montella, e cila mund të synojë të barazojë ose të përmirësojë vendin e tretë historik të arritur në vitin 2002, edhe pse kjo nuk do të jetë e lehtë.
Cilët janë futbollistët më interesantë të kompeticionit?
Edhe në këtë Botëror, dy emrat më të përfolur do të jenë Lionel Messi, kampion bote në fuqi me Argjentinën, dhe Cristiano Ronaldo, kampion Europe me Portugalinë në vitin 2016.
Messi do të mbushë 39 vjeç gjatë turneut, ndërsa Cristiano Ronaldo është 41 vjeç dhe prej tre sezonesh luan në kampionatin saudit.
Ata nuk janë përballur kurrë në një Kupë Bote dhe kjo mund të ndodhë për herë të parë në çerekfinale.
Me shumë gjasa, këta do të jenë Botërorët e fundit edhe për Neymarin, futbollistin më të dashur aktiv në Brazil. Ai është 34 vjeç, por gjatë karrierës ka pësuar dëmtime serioze që e kanë ndikuar shpesh në Kupat e Botës dhe edhe këtë herë mbërrin jo në formën më të mirë.
Në turne do të jenë gjithashtu dy fituesit e fundit të Topit të Artë, çmimit më prestigjioz individual në futboll: spanjolli Rodri dhe francezi Ousmane Dembélé.
Kombëtaret e tyre janë ndër favorite dhe kanë në përbërje futbollistë të nivelit më të lartë, si Lamine Yamal dhe sulmuesi francez Kylian Mbappé, i cili ka shënuar 12 gola në dy edicione të Kupës së Botës.
Lojtarë të tjerë që vlejnë të ndiqen janë brazilianët Vinícius Júnior dhe Raphinha, turqit Arda Güler dhe Kenan Yildiz, gjermani Jamal Musiala, norvegjezi Erling Haaland, holandezi Frenkie de Jong dhe anglezi Jude Bellingham.
Dhe nëse Maroku fiton një penallti, mbetet për t’u parë nëse do ta ekzekutojë Brahim Diaz dhe si do ta bëjë këtë.
Cilat janë ndeshjet e fazës së grupeve që nuk duhen humbur?
Vetëm në fazën e grupeve do të luhen 72 ndeshje, ndaj do të jetë shumë e vështirë të ndiqen të gjitha, sidomos duke pasur parasysh oraret e natës.
Përzgjedhja e ndeshjeve më interesante është subjektive. Për disa mund të jetë domethënëse debutimi i Kepit të Gjelbër kundër Spanjës, rikthimi i Irakut dhe Skocisë në Kupën e Botës ose numri i golave që Cristiano Ronaldo do të përpiqet të shënojë ndaj Republikës Demokratike të Kongos.
Megjithatë, disa përballje priten me interes të veçantë për shkak të nivelit të skuadrave.
E para është pa dyshim Brazili kundër Marokut, që do të luhet në mesnatën mes të shtunës 13 dhe të dielës 14 qershor.
Po atë të diel, në orën 22:00, zhvillohet Holanda kundër Japonisë, dy skuadra që mund të rezultojnë surprizat e turneut, edhe pse në nivele të ndryshme.
Më 16 qershor në orën 21:00 luhet Francë–Senegal, një nga favoritët e mëdhenj kundër një skuadre shumë të fortë që ka fituar Kupën e Afrikës.
Për t’u shënuar në kalendar janë edhe:
Ekuador – Bregu i Fildishtë, në orën 01:00 mes 14 dhe 15 qershorit;
Angli – Kroaci, më 17 qershor në orën 22:00;
Argjentinë – Austri, më 22 qershor në orën 19:00;
Turqi – Shtetet e Bashkuara, në orën 04:00 të mëngjesit më 26 qershor.
A do të ketë rregulla të reja?
Nga ky Botëror e në vazhdim, IFAB, institucioni që përcakton rregullat e futbollit në nivel ndërkombëtar, do të zbatojë disa ndryshime për të zgjeruar përdorimin e VAR-it dhe për të reduktuar humbjen e kohës.
Rregullat e reja janë:
VAR-i do të mund të kontrollojë çdo vendim që çon në një goditje nga këndi ose në një karton të dytë të verdhë që sjell përjashtimin nga loja. Më parë mund të ndërhynte vetëm për karton të kuq direkt.
VAR-i do të mund të ndërhyjë më shpesh në rast se konstaton një faull përpara ekzekutimit të një goditjeje këndi, goditjeje dënimi apo penalltie.
Do të përjashtohet lojtari që largohet nga fusha për të protestuar ndaj një vendimi arbitri, si dhe ai që mbulon gojën gjatë debatit me arbitrin.
Ndërprerjet për trajtim mjekësor do të ndryshojnë: lojtarët do të trajtohen jashtë fushës dhe do të duhet të presin një minutë përpara rikthimit në lojë. Përjashtim bëjnë portierët.
Nëse portieri nuk e rinis lojën brenda pesë sekondave, arbitri mund t’i japë kundërshtarit një goditje këndi. E njëjta logjikë do të zbatohet edhe për rivëniet anësore. Çdo lojtar i zëvendësuar duhet të largohet nga fusha brenda 10 sekondave.
Sa vapë do të bëjë?
Shumë. Madje edhe më shumë se në Botërorin e vitit 1994, i zhvilluar po në Shtetet e Bashkuara.
Ai turne mbahet mend edhe për temperaturat që kalonin 45 gradë Celsius brenda stadiumeve.
“Lojtarët dhe tifozët do të përballen me një rrezik shumë më të lartë nga nxehtësia dhe lagështia ekstreme në Botërorin 2026 krahasuar me atë të vitit 1994”, ka deklaruar organizata World Weather Attribution.
FIFA ka lejuar një pushim prej tre minutash në secilën pjesë të lojës për hidratim, i njohur si “cooling break”.
Janë planifikuar edhe masa të tjera, si sisteme spërkatjeje me ujë, ajër i kondicionuar në pankina dhe zgjerim i pikave të furnizimit me ujë.
Megjithatë, sipas disa studiuesve të klimës, do të jetë përsëri tepër vapë.
Një tjetër rrezik janë stuhitë dhe rrufetë. Vitin e kaluar, gjatë Kupës së Botës për Klube në SHBA, disa ndeshje u ndërprenë pikërisht për këtë arsye.
Si do të ndikojnë ndalimet e udhëtimit të vendosura nga Donald Trump?
Një muaj më parë presidenti i FIFA-s, Gianni Infantino, deklaronte: “Jemi gati t’i hapim dyert botës dhe ta mirëpresim botën në Kanada, Meksikë dhe Shtetet e Bashkuara”.
Megjithatë, në SHBA, ku do të zhvillohen 78 nga 104 ndeshjet e turneut, janë në fuqi kufizime hyrjeje për qytetarët e katër vendeve pjesëmarrëse.
Për Iranin dhe Haitin ekzistojnë ndalime të plota udhëtimi dhe vizat janë dhënë vetëm për futbollistët dhe një numër të kufizuar anëtarësh të stafit.
Për Senegalin dhe Bregun e Fildishtë ka kufizime të pjesshme dhe shumë tifozë nuk kanë arritur të marrin vizë.
Madje arbitri somalez Omar Artan, i planifikuar për të gjykuar disa ndeshje të Botërorit, u kthye mbrapsht sapo mbërriti në Miami.
Situata më problematike mbetet ajo e Iranit. Për herë të parë në historinë e Kupës së Botës, një vend organizator ndodhet në luftë me një nga vendet pjesëmarrëse.
Futbollistët iranianë do të qëndrojnë në Meksikë dhe do të marrin leje hyrjeje në SHBA vetëm gjatë ditëve të ndeshjeve.
Çfarë “amerikanizmash” do të shohim?
Shtetet e Bashkuara do të jenë vendi organizator më me ndikim në këtë Botëror, jo vetëm për shkak të peshës politike dhe marrëdhënies mes Donald Trump dhe Gianni Infantinos, por edhe sepse aty do të zhvillohet pjesa më e madhe e ndeshjeve, përfshirë dy gjysmëfinalet dhe finalen.
Gjatë çdo ndeshjeje do të ketë një pushim të detyrueshëm për hidratim në mes të secilës pjesë loje.
Ndryshe nga Europa, ku kjo ndodh vetëm në temperatura të larta, në Botëror pushimi do të aplikohet në çdo ndeshje dhe do të zgjasë gjithmonë tre minuta, duke krijuar edhe hapësira shtesë për reklamat televizive, një praktikë tipike e sporteve amerikane.
Gjatë finales do të organizohet edhe një spektakël muzikor në pushimin mes pjesëve, i ngjashëm me atë të Super Bowl.
Shfaqja do të drejtohet nga Chris Martin dhe do të ketë si protagonistë Madonna, Shakira dhe grupin BTS.
FIFA ka vendosur gjithashtu të ndryshojë ceremoninë para ndeshjes: gjatë himneve kombëtare nuk do të jenë më vetëm 11 titullarët në fushë, ndërsa rezervat në stol, por të gjithë futbollistët e grumbulluar do të vendosen së bashku në formë gjysmërrethi në qendër të fushës.
