Blendi Kajsiu: What is the "New Albania"?

"New Albania" is perhaps the most important and least studied political concept of the most beautiful and magnificent social protest that has taken place in Albania since the fall of communism. 

The importance and political potential of this concept lies in its dual dimension as an aspiration on the one hand and a political standard on the other.

As a political aspiration, “New Albania” serves as an empty marker that articulates the demands of various political and social groups. It is a space that is filled with the aspirations of the many groups that have united in protest, left and right. 

For environmentalists, New Albania is a place where the environment is respected and nature is not concreted. For true socialists, New Albania is a place where inequality does not deepen endlessly and where development is inclusive and not exclusive. 

For nationalists, New Albania represents the state where the interest of the nation is placed above that of the politician and where the best pieces of Albanian territory are not put up for sale to gain political capital in Washington. 

For young people, New Albania is a place where they have a future, quality education, decent employment, and opportunities that do not depend on faction or subservience within the political clientele that the government has woven. It is a democracy where leaders do not age and are recycled into power using youth as makeup. 

For the democratic citizen, on the other hand, New Albania is a political system where democracy exists within and outside parties, where public power is not privatized for personal interests, where decision-making takes into account and listens to the citizen's voice, where the citizen is free to express himself, where the vote is not given in exchange for a job or money, where the media laments the troubles of citizens and not those of owners and those in power. 

This last articulation is perhaps the most important not only because it constitutes the common denominator of other aspirations but also because it forcefully introduces into our political scene a political standard that had long since faded.  

New Albania as a democratic standard is the most serious criticism made of our political system where power and the state are privatized according to the appetite of the leader. Where leaders are transformed into eternal and indispensable by eliminating political competition, pluralism and democracy within parties. 

Shqipëria e Re si një standart politik që insiston tek pjesmarrja e qytetarëve në vendimarrje, tek ruajtja e institucioneve dhe hapësirës publike nxjerr me forcë në pah sistemin aktual të qeverisjes ku merr pjesë vetëm shefi i madh. Madje ky shpesh nuk informon as ministrat dhe jo më qytetarët që i përçmon me pasion.

Përballë degradimit të qeverisjes aktuale protesta ofron një standart politik që jo vetëm ish harruar por që dukej edhe krejt i pamundur për shumicën e shqiptarëve. 

Sistemi ynë politik dhe mediatik e kish normalizuar kaq thellë mungesën e alternativës politike, privatizimin e pushtetit publik për interesa private, saqë dukeshin utopike standarte demokratike minimale, siç janë vendimmarrja në funksion të interesit publik, ripërtëritja e skenës politike apo partitë politike publike dhe jo private.  

Debati bosh Rama-Berisha që dominonte ligjërimin tonë politik shërbente për normalizimin e degradimit të sistemit tonë politik sipas llogjikës se shqiptarët ishin të dënuar të zgjidhnin të keqen më të vogël. Dikush argumentonte se kjo e keqe ishte Berisha dhe dikush se ajo ishte Rama, a thua se kishim të bënin me dy opsione të ndryshme dhe jo me të njëjtin degradim të pushtetit politik.

Shumica e mediave, gazetarëve dhe analistëve që denonconin pafund berishizmin për privatizimin e pushtetit, korrupsionin dhe dhunimin e demokracisë brenda dhe jashtë PD-së injoronin tërësisht të njëjtat fenomene në rastin e Ramës që e ka kthyer Partinë Socialiste, ekzekutivin dhe parlamentin në zgjatime të kapriçove të tij personale.

Në të njëjtën mënyrë ata që denonconin pafund korrupsionin dhe autoritarizmin e Ramës nuk hezitonin të rrjeshtoheshin përkrah apo në mbrojtje të berishizmit. Për pasojë thirrjet e tyre në mbrojtje të votës së lirë apo kundër korrupsionit ramist binin në vesh të shurdhër, pasi shkriheshin brenda sfondit argumentues që shërbente thjesht për të mbajtur Berishën përjetësisht në krye të PD-së.  

Në këto kushte mediat dhe analistët tanë kryesorë e kanë trajtuar përjetësimin e Ramës në krye të PS-së dhe të Berishës në krye të PD-së në rastin më të mirë si fatalitete të pashmangëshme politike dhe në rastin më të keq si domosdoshmëri demokratike. 

Ata që rrjeshtoheshin me pushtetin deklaronin se Rama dhe qeverisja e tij, pavarësisht të metave, ishte standarti politik më i lartë që mund të ëndërronin shqiptarët. Ndërkohë që analistët e rrjeshtuar krah berishizimit argumentonin se Berisha ishte istikami i fundit demokratik përballë regjimit Rama. Ndaj shqiptarët ishn të dënuar të zgjidhnin të keqen më të vogël, por kurrësesi nuk mund të ëndërronin të mirën më të madhe.   

Protesta qytetare e rrëzoi standartin mjeran të së keqes më të vogël dhe krijoi një hapësirë politike ku shqiptarët mund të ëndërronin përsëri për një demokraci të vërtetë ku nuk ishin të dënuar të zgjidhnin përjetësisht mes Taulant Ballës dhe Flamur Nokës. 

Me thirrjet e tyre “Shqipëria e Re” ringritën standartin e rrëzuar demokratik që demaskon privatizimin e partive politike, që denoncon privatizimin e pushtetit dhe kapjen e shtetit nga oligarkët, nga lideri dhe lakejtë e tij, në dëm të interesit publik. Qytetarët refuzuan reduktimin e qytetarit në rob të pushtetit apo të partive të privatizuara.  

Protesta e ringriti standartin demokratik duke e trupëzuar dhe materializaur atë në praktikë. Në protestë dolën qytetarët e lirë, që nuk ishin robër të pushtetit apo të partive politike. Ndryshe nga partitë politike protesta në asnjë moment nuk u privatizua nga lidershipi i saj. Motivi i saj nuk ishte interesi privat por ai publik, mbrojtja e ambientit, e demokracisë, dhe e shtetit shqiptar nga kthetrat e autoritarizmit dhe korrupsionit në pushtet.  

Në këtë mënyrë “Shqipëria e re” u transformua nga një aspiratë në një realitet që ofronte standartin e munguar në skenën tonë politike. Vetë protesta u kthye në standartin demokratik që propozonte. 

Ajo u transformua në një dritare të Shqipërisë së Re që ajo aspironte dhe kërkonte si standart politik. Aty qytetarët morën pjesë me dinjitet, të lirë, pa frikë dhe në shërbim të interesit publik dhe jo të hallit të liderit. Standarti politik tashmë nuk ishte vetëm i domosdoshëm por edhe i mundëshëm.  

Në fakt, nuk bëhet fjalë për një standart apo aspiratë politike tërësisht te re, por për një refren që rilind dhe artikulohet në mënyrë ciklike nga rinia shqiptare sa herë sistemi ynë politik degradon thellë. 

Koncepti i Shqipërisë së Re mund të gjurmohet që në luftrat tona për pavarësi nga Perandoria Osmane që mund të interpretohen si përpjekje për të krijuar një Shqipëri të Re, moderne, evropiane dhe të cliruar nga zgjedha osmane. 

Në këtë kontekst mund të kuptohet edhe lindja e rrymës filozofike Neoshqiptarizma në fund të viteve 1920 nën udhëheqjen e Branko Merxhanit. Në thelb ishte një përpjekje për të krijuar një Shqipëri të Re, moderne dhe evropiane, të çliruar nga prapambetja, fanatizmi,  përçarja dhe krahinorizmi osman.  

Ndonëse Shqipëria u pavarësua me sukses aspirata e një Shqipërie të Re nuk u materializua plotësisht. Produkti polititk final i pavarësisë ishte monarkia Zogiste. Ndonëse me fasadë evropiane ajo ishte e mbarsur me një llogjikë qeverisëse po aq anti-demokratike, autoritariste dhe të personalizuar sa qeverisja osmane. 

Ishte degradimi politik i zogizmit që krijoi hapësirën dhe kushtet për zhvillimin politik të komunizmit në Shqipëri, sidomos tek rinia, që premtonte një tjetër “Shqipëri të re” më demokratike, pa shtypje dhe shfrytëzim, pa mjerim dhe pabarazi, më moderne, më të zhvilluar dhe më të lirë.

We already know that the communist promise of New Albania degraded into the darkest regime and political leader our country has produced, which transformed Albania into a huge prison, especially for Albanian youth and their aspirations.

It is no wonder that the latter took to the streets to demand an Albania now like the rest of Europe. “We want Albania like the rest of Europe” was the next call for a new Albania, articulating the democratic, political and economic aspirations of the pluralist civic coalition that overthrew communism in the early 1990s.

Once again, the promise of a new Albania eventually ended in a political system that increasingly resembles the one that the youth overthrew in 1991. The state, the party, and the government have been personalized to a single leader. Today, the gap between the facade of the Renaissance propaganda and the reality that citizens live in has become as wide as the gap between communist propaganda and civic reality yesterday.

As a result, today the call for a “new Albania” resounds again. It is an alarm siren for the degradation of our political scene, an aspiration for the improvement of our democracy, but also a standard that constantly confronts the degradation of our political aspirations. 

Therefore, it is no surprise that "New Albania" is transformed into the most important, most unifying, and most mobilizing political concept that will produce civic protests. 

Written by Blendi Kajsiu especially for Lapsi.al