Pas vijave të frontit të çdo lufte, ata, mbijetesa e të cilëve varet nga ilaçet e rregullta dhe trajtimet jetësore, shpesh anashkalohen. Pacientja me kancer Fatemeh S. ka qenë gjithnjë e më e shqetësuar për të ardhmen e saj që nga fillimi i luftës në Iran dy javë më parë.
"Kam nevojë urgjente për një ndërhyrje kirurgjikale," i tha ajo DW.
Edhe pse është e vështirë të përcaktohen shifrat e sakta të iranianëve që kanë nevojë për kimioterapi të pandërprerë, vuajnë nga skleroza e shumëfishtë, kanë çrregullime të gjakut ose diabet , mund të thuhet me siguri se situata e tyre përkeqësohet më tej nga numri në rritje i klinikave private dhe qendrave mjekësore që po mbyllen.
Spitalet kanë mungesë stafi, operacionet e planifikuara po shtyhen dhe shërbimet jetësore si vaksinimet ose trajtimi i sëmundjeve kronike po ndërpriten, konfirmojnë dy mjekë iranianë dhe aktivistë të të drejtave të njeriut me bazë në Austri, Dr. Hassan Naib Hashem dhe Dr. Hamid Hematpour.
"Disa specialistë në Teheran aktualisht kujdesen për 200 deri në 300 pacientë - kjo është shumë herë kapaciteti normalisht i menaxhueshëm", tha radiologu Hamid Hematpour për DW.
Kolegët e tij në Iran i treguan gjithashtu për ndërprerjet e energjisë elektrike në spitale pas sulmeve. Dhe që nga fillimi i luftës SHBA-Izrael në Iran më 28 shkurt 2026, autoritetet në Iran kanë mbyllur shumicën e lidhjeve të internetit.
"Kur lidhjet e internetit dhe telefonisë kufizohen , koordinimi mjekësor bëhet pothuajse i pamundur", tha Hematpour, duke shtuar se edhe konsultat e telemjekësisë praktikisht kanë ngecur.
Për më tepër, shumë mjekë ikën në veri të vendit, si në Gilan ose Masandaran në Detin Kaspik. Nga ana tjetër, shumë pacientë me sëmundje kronike humbën kontaktin me mjekët e tyre, dhe bashkë me këtë, edhe aksesin në ilaçet e posaçme që nevojiteshin urgjentisht.
Gjithashtu, disa ilaçe duhet të ruhen në temperatura specifike dhe ndërprerjet e energjisë mund të shkaktojnë prishjen e tyre. Sistemi i shpërndarjes së ilaçeve në Iran është i ndërprerë nga kaosi dhe shkatërrimi, thonë familjet. Autoritetet shëndetësore iraniane pretendojnë se ka furnizim të mjaftueshëm.
Sistemi shëndetësor nën kërcënim
Megjithatë, sipas Ministrisë së Shëndetësisë iraniane, ka "rezerva strategjike të mjaftueshme". Vetëm se realiteti për shumë familje paraqet një pamje krejtësisht të ndryshme: Ndërprerjet në sistemin e shpërndarjes së drogës, si dhe sanksionet, e bëjnë gjithnjë e më të vështirë sigurimin e ilaçeve që shpëtojnë jetën.
"Kjo është kërcënuese për jetën për njerëzit me hemofili ose çrregullime të rralla gjenetike", tha mjeku iranian Hematpour. "Shumë nga këto ilaçe nuk janë të disponueshme lirisht në treg gjithsesi dhe nëse mungesat vazhdojnë për më shumë se disa javë, këto grupe përballen me një krizë të pakthyeshme shëndetësore", paralajmëron ai.
Mjekët iranianë në Vjenë kanë gjithashtu frikë se një përshkallëzim i mëtejshëm i luftës mund të çojë në rrëzimin e të gjithë sistemit të kujdesit shëndetësor të Iranit. Numri në rritje të shpejtë i viktimave të luftës mund ta mbingarkojë shpejt sistemin e kujdesit shëndetësor, tha Hematpour.
"Në disa rajone, duke përfshirë provincat perëndimore të Ilamit [rreth 515 kilometra në jugperëndim të kryeqytetit, Teheranit] dhe provincën Kermanshah [rreth 460 kilometra nga Teherani], tashmë ka pasur mungesa edhe për ilaçet dhe antibiotikët bazë", shtoi ai.
"Lufta trondit themelin e të gjitha të drejtave, përkatësisht të drejtën për jetë ", tha Hassan Nayeb-Hashem për DW. "Sapo kjo e drejtë themelore kërcënohet, shkelje të mëtejshme pasojnë pothuajse në mënyrë të pashmangshme, siç është e drejta për shëndet dhe kujdes mjekësor."
Ai theksoi më tej se në luftë, dëmi humanitar shkon përtej numrit të të vdekurve.
"Përvoja nga konfliktet e kaluara tregon se numri i të plagosurve është zakonisht tre deri në gjashtë herë më i lartë se numri i të vrarëve", tha ai.
Sipas raportit të fundit nga Organizata Botërore e Shëndetësisë, autoritetet kombëtare të shëndetit në Iran raportuan më shumë se 1,300 vdekje dhe 9,000 të plagosur që nga fillimi i luftës. Deri më tani, OBSH-ja ka verifikuar gjithashtu 18 sulme ndaj institucioneve të kujdesit shëndetësor, duke rezultuar në tetë vdekje midis punonjësve të shëndetësisë./DW
