Organizata e njohur “Reporterët pa Kufij” (RSF) u ka bënë thirrje anëtarëve të Parlamentit dhe qeverisë së Shqipërisë të çojnë përpara dekriminalizimin e vërtetë të shpifjes dhe fyerjes për gazetarët.
Nga 17 deri më 19 qershor, RSF raportoi mbi gjendjen e lirisë së shtypit në Shqipëri para komisionit parlamentar për të drejtat e njeriut dhe median e informimin publik, i kryesuar nga deputetja e opozitës Jorida Tabaku.
RSF njofton se u takua gjithashtu me dy zyrtarë qeveritarë përgjegjës për çështjet e lirisë së shtypit: Ministren e Administratës Publike dhe Luftës Kundër Korrupsionit Adea Pirdeni dhe Ministrin e Drejtësisë, Toni Gogu.
Drejtori i byrosë së Pragës të RSF-së, Pavol Szalai, udhëtoi për në Tiranë pasi Shqipëria ra me 3 vende, në vendin e 83-të nga 180 vende në Indeksin Botëror të Lirisë së Shtypit të RSF-së për vitin 2026, një rënie që e zhgënjeu kryeministrin Edi Rama. Si pjesë e procesit të përshpejtuar të pranimit në BE, vendi i Ballkanit Perëndimor duhet të përmbushë disa kritere të sundimit të ligjit, duke përfshirë përmirësimet në lirinë e shtypit.
“Që nga viti 2025, një organ i dedikuar i nisur nga Komisioni Evropian dhe Këshilli i Evropës - Platforma për Dialog me Median - ka diskutuar masa specifike, por pak prej tyre janë zbatuar deri më sot, dhe gazetarët shqiptarë vazhdojnë të përballen me presion nga politikanët, pronarët e mediave dhe krimi i organizuar” – shkruan në njoftimin e saj RSF.
“Falë përkushtimit të të gjithë pjesëmarrësve, Platforma për Dialog me Median, e udhëhequr nga Profesor Mark Marku, ka krijuar besim midis profesionistëve të medias dhe autoriteteve shqiptare - një besim që është ende i brishtë, por thelbësor për përparimin e qëndrueshëm në lirinë e shtypit.
Megjithatë, ky besim është kërcënuar që kur Parlamenti votoi vetëm për një dekriminalizim të pjesshëm të shpifjes, në kundërshtim me marrëveshjen e arritur brenda Platformës.
Parlamenti dhe qeveria tani duhet të bëjnë gjithçka që është në fuqinë e tyre për të forcuar këtë besim: nga dekriminalizimi i plotë i shpifjes dhe fyerjes, në përputhje me rekomandimet e Platformës, deri te ndërprerja e sulmeve politike kundër gazetarëve dhe garantimi i sigurisë së gazetarëve” – tha Pavol Szalai, Drejtor i zyrës së RSF-së në Pragë.
Vitin e kaluar, Platforma ra dakord që shpifja dhe fyerja duhet të dekriminalizohen plotësisht, një kërkesë e bërë edhe nga BE-ja. Megjithatë, reforma e Kodit Penal e miratuar nga shumica qeverisëse në janar 2026 dekriminalizoi vetëm shpifjen dhe vetëm për gazetarët e klasifikuar si "të regjistruar dhe të njohur ", edhe pse Shqipëria nuk ka sistem regjistrimi të gazetarëve.
Legjislacioni gjithashtu la jashtë aktorë të tjerë në debatin publik dhe burimet e gazetarëve, siç janë sinjalizuesit. Dhe shpifja online, si paditë SLAPP, nuk janë të pazakonta në Shqipëri, ndërsa profesionistët e medias vazhdojnë të punojnë në kushte të vështira ekonomike.
Gjatë seancës dëgjimore parlamentare, ku morën pjesë anëtarë si të shumicës qeverisëse ashtu edhe të opozitës, si dhe në takimet me ministrat, RSF bëri thirrje për përparim në këtë çështje, së bashku me masa të tjera për të rivendosur besimin e gazetarëve.
Këto përfshijnë përmbajten nga diskreditimi i profesionistëve të medias dhe krijimin e kushteve të nevojshme që drejtësia të vihet në vend për krimet e kryera kundër tyre - të tilla si vrasja e pazgjidhur në vitin 2023 e një roje sigurie të Top Channel ose shpërthimi i bombës në makinën e gazetarit Sami Curri në prill 2026.
Progresi në transparencën e medias
Qeveria, parlamenti dhe autoriteti i medias e kanë adresuar pjesërisht mungesën e transparencës në lidhje me pronësinë e medias, një problem i madh në një vend ku mediat private janë në pronësi - dhe nganjëherë manipulohen - nga disa familje me lidhje politike dhe interesa ekonomike në sektorë të rregulluar rëndë.
Pas rekomandimeve nga Reporterët pa Kufij (RSF) dhe palët e interesuara lokale , një ligj i miratuar në vitin 2026 kërkon që mediat audiovizuale të deklarojnë pronarët e tyre përfitues.
Sektori i medias ka bërë gjithashtu përpjekje vullnetare për të rritur transparencën: me mbështetjen e RSF-së dhe Këshillit të Medias Shqiptare, 33 media i janë bashkuar Iniciativës së Besimit të Gazetarisë , një standard ndërkombëtar i tipit ISO që synon të sigurojë gazetari transparente dhe etike.
Në vitin 2024, pas një konsultimi me profesionistët e medias në Shqipëri, RSF dhe Këshilli i Medias në Shqipëri formuluan 10 rekomandime politikash që synonin të informonin Platformën e lançuar disa muaj më vonë. ©LAPSI.al
