Ne, organizatat nënshkruese, shprehim shqetësim serioz për përkeqësimin e lirisë së medias, hapësirës qytetare dhe debatit demokratik në Shqipëri në kontekstin e mobilizimit qytetar të vazhduar, të njohur si Revolucioni i Flamingove.
Gjatë dy muajve të fundit, gazetarët janë përballur me pengim, sulme dhe ndërhyrje të policisë gjatë raportimit. Përdorimi i masave për kontrollin e tubimeve, përfshirë ujin me presion dhe gazin lotsjellës, ka ngritur shqetësime për domosdoshmërinë, proporcionalitetin dhe mbrojtjen e gazetarëve dhe personave të tjerë të pranishëm në tubime. Procedurat penale të lidhura me protestat kanë ngritur gjithashtu shqetësime për transparencën dhe procesin e rregullt ligjor, ndërsa gazetarë, aktivistë, organizata të shoqërisë civile dhe mbrojtës të mjedisit janë identifikuar publikisht, janë vënë personalisht në shënjestër dhe janë paraqitur si të paguar, të kontrolluar politikisht ose të drejtuar nga interesa të huaja. Pesëmbëdhjetë nga 27 rastet e kërcënimeve dhe sulmeve të regjistruara nga Rrjeti SafeJournalists në vitin 2026 kanë ndodhur vetëm gjatë muajve qershor dhe korrik. Të marra së bashku, këto praktika e bëjnë gjithnjë e më sfidues raportimin, pjesëmarrjen paqësore dhe kritikën publike. Këto shqetësime mbështeten në dokumentimin e vazhdueshëm dhe paralajmërimet e përsëritura publike të organizatave shqiptare të gazetarëve, mediave të pavarura, grupeve të shoqërisë civile dhe mbrojtësve të të drejtave të njeriut.
Çdo akt dhune, kërcënimi ose pengimi ndaj gazetarëve duhet të hetohet, pavarësisht autorit, dhe personat përgjegjës duhet të mbajnë përgjegjësi. Raste të veçuara nuk duhet të përdoren për të justifikuar ndërhyrjen në raportim, kufizimet ndaj tubimit paqësor ose delegjitimimin e lëvizjeve më të gjera qytetare. Gazetarët dhe punonjësit e medias duhet të jenë në gjendje të raportojnë për tubimet publike, operacionet policore dhe çështje të tjera me interes publik në mënyrë të sigurt dhe pa frikësim, pavarësisht medias ku punojnë, statusit të punësimit ose pozicionit editorial që u atribuohet.
Zyrtarët publikë dhe aktorët e medias kanë një përgjegjësi të veçantë që të mos veçojnë publikisht individë ose organizata, të mos vënë në dyshim legjitimitetin e tyre pa prova dhe të mos e paraqesin kritikën, advokimin qytetar dhe bashkëpunimin me partnerët ndërkombëtarë si veprimtari politike ose të paligjshme. Një retorikë e tillë nxit ngacmimin dhe dekurajon pjesëmarrjen në debatin publik.
U bëjmë thirrje autoriteteve shqiptare që:
• të garantojnë që gazetarët dhe punonjësit e medias të mund të punojnë lirshëm dhe në mënyrë të sigurt, si dhe që organizatat e shoqërisë civile, mbrojtësit e mjedisit dhe qytetarët të mund të ushtrojnë lirinë e shprehjes dhe të tubimit paqësor pa frikësim
• të sigurojnë që menaxhimi policor i tubimeve të jetë në përputhje me parimet e ligjshmërisë, domosdoshmërisë, proporcionalitetit dhe llogaridhënies; të zbatojnë plotësisht Protokollin e Policisë së Shtetit për Sigurinë e Gazetarëve; si dhe të garantojnë qasje në ndihmë juridike, ekzaminim mjekësor dhe informacion të qartë mbi arsyet dhe statusin e çdo mase policore;
• të hetojnë pa vonesë, në mënyrë të pavarur dhe transparente, të gjitha incidentet e raportuara që përfshijnë dhunë, kërcënime, pengim, ndalim, keqtrajtim të pretenduar ose përdorim joproporcional të forcës, pavarësisht nëse autori i dyshuar është punonjës policie, pjesëmarrës në protestë, zyrtar publik ose aktor privat; të ruajnë provat përkatëse, të bëjnë publike gjetjet dhe të marrin masa për të parandaluar përsëritjen
• të bëjnë dallim ndërmjet pjesëmarrjes paqësore qytetare dhe veprimeve të paligjshme individuale, si dhe të përmbahen nga vënia publike në shënjestër, etiketimi politik ose ngritja e akuzave të pambështetura ndaj gazetarëve, mediave të pavarura, organizatave të shoqërisë civile dhe qytetarëve të angazhuar në debatin publik.
U bëjmë thirrje Bashkimit Europian, Këshillit të Europës, OSBE-së dhe misioneve diplomatike në Tiranë që:
• t’i ngrenë këto shqetësime drejtpërdrejt dhe publikisht me autoritetet shqiptare dhe të kërkojnë angazhime konkrete dhe ndjekje transparente;
• të monitorojnë ndikimin e akumuluar mbi lirinë e medias, lirinë e shprehjes, tubimin paqësor dhe pjesëmarrjen qytetare, dhe ta pasqyrojnë atë në vlerësimet për shtetin e së drejtës, të drejtat themelore dhe ecurinë e Shqipërisë drejt anëtarësimit në BE
• të vazhdojnë angazhimin me shoqatat e gazetarëve, mediat e pavarura dhe shoqërinë civile, si dhe të mbështesin dokumentimin, ndihmën juridike dhe mbrojtjen e personave që përballen me kërcënime ose presion.
Përparimi i Shqipërisë drejt anëtarësimit në BE duhet të vlerësohet në bazë të faktit nëse gazetarët, organizatat e shoqërisë civile dhe qytetarët mund të mbikëqyrin ushtrimin e autoritetit publik dhe të marrin pjesë në debatin demokratik pa frikë nga dhuna, frikësimi ose hakmarrja.
Do të vazhdojmë të monitorojmë zhvillimet dhe të mbështesim gazetarët, punonjësit e medias dhe aktorët qytetarë që përballen me kërcënime, frikësim ose ndërhyrje.
Nënshkruesit
1- Balkan Free Media Initiative (BFMI)
2- European Centre for Press and Media Freedom (ECPMF)
3- European Federation of Journalists (EFJ)
4-Free Press Unlimited (FPU)
5- International Federation of Journalists (IFJ)
6- Osservatorio Balcani Caucaso Transeuropa (OBCT)
7- Reporters Without Borders (RSF)
8- Reporting Diversity Network (RDN)
9-SafeJournalists Network (SJN)
10-South East Europe Media Organisation (SEEMO)
