In mid-August, Ksamil is one of the most overcrowded places in Albania. The village streets are filled with cars with foreign license plates, music from the bars continues until the early hours of the morning, and the small beaches facing the islands – surrounded by hotels, restaurants and clubs – compete for tourists from all over Europe. Luis Miguel Varela Mendes was one of them.
The 20-year-old Portuguese had come to Albania for vacation, as part of a group of friends. In the early hours of August 18, he was at “Tortuga Bay”, also known as “Principotes”, a luxury tourist facility opposite the three islands of Ksamil. At around 05:15, after a conflict with several people, Mendes was stabbed to death.
On the Internet, the Principotes complex describes itself with the phrase “Hospitality as art”. But after the murder, another reality began to emerge for the hotel and its owner. According to data from the National Business Center, the structure and activity are owned by Kade Bulica, a 76-year-old woman. She is the mother of Bekim Bulica, 36, who was declared wanted for “failure to report a crime” after the incident. The company extract shows that Bulica had registered the activity in January 2022, with an initial capital of 100 thousand lek. Her son was known to the police.
Vlora Police Director Edvin Ndreu told BIRN that Bekim Bulica had been prosecuted for crimes against the person, after previously being involved in the rape of a police officer and his brother in Tirana. It turns out that he also had other problems with the justice system. For the security of “Principote”, Bulica’s mother had hired an employee of the Gjirokastra Border Police, an employee of the Fier Prison Police and an employee of the Gjirokastra Municipal Police, while a fourth person worked as a bodyguard. When the conflict broke out that ended with the murder of Mendes, they were there.
According to the police, they did not intervene or notify the authorities. The four were arrested for failing to report a crime and failing to take measures to stop the illegality. Security and tourism experts say the Ksamil case raises broader questions about the control of individuals and the source of money behind the tourist investments that are transforming the Albanian coast.
Threat to order and security
Për vite me radhë, bregdeti shqiptar ka qenë një kantier i madh ndërtimi. Hotele të rinj, resorte, apartamente, beach bare dhe restorante janë ngritur nga Velipoja në Ksamil. Administrimi i resorteve apo strukturave turistike nga persona me precedentë penalë apo nga anëtarë të krimit të organizuar vlerësohet nga ekspertët si një kërcënim për rendin dhe sigurinë publike. “Këto ambiente shpesh kthehen në baza operacionale logjistike, ku mbajtja pa leje e armëve, fshehja e personave në kërkim dhe përplasjet mes grupeve rivale transferohen brenda hapësirave publike e turistike”, shprehet ish-prokurori Eugen Beçi, duke i cilësuar këto ambiente si ‘zona të pambrojtura juridikisht’. Sipas tij, ngjarjet e rënda në ambiente akomoduese nuk janë thjesht krime të izoluara, por ekspozim i drejtpërdrejtë i qytetarëve dhe turistëve ndaj rrezikut për jetën, me kosto të rëndë për rendin dhe ekonominë e vendit. Redion Qirjazi, drejtori ekzekutiv i fondacionit “Mary Ward Loreto”, një organizatë jofitimprurëse me veprimtari në luftën kundër trafikimit të qenieve njerëzore dhe mbrojtjen e viktimave të këtij aktiviteti kriminal, konstaton se biznese të mëdha turistike kanë krijuar “zona jashtëligjshmërie” në vendin tonë.
“Këto struktura, sipas raportimeve dhe evidentimit të vetë SPAK, funksionojnë jo vetëm si biznese por edhe si territore nën kontrollin e grupeve të strukturuara kriminale,” tha Qirjazi. Sipas tij ngjarja tragjike e Ksamilit ku u vra turisti portugez, tregon se personeli është i pakualifikuar dhe në disa raste sillet si një ‘polici private’ e dhunshme që zëvendëson shtetin.
“Këtë ‘guxim’ këto njësi mund ta përftojnë vetëm nëse besojnë se mund të veprojnë mbi ligjin”, shprehet ai. Qirjazi vëren se në këto ngjarje ka edhe komprometim të strukturave shtetërore.
“Përfshirja e punonjësve të policisë apo burgjeve që punojnë si sigurim privat në këto hotele dhe klube (për arsye financiare apo të tjera), komprometon profesionalizmin dhe integritetin e punonjësve të shtetit, duke vënë në pikëpyetje serioze aftësinë e tyre për të zbatuar ligjin, kur kjo e fundit ndikon drejtpërsëdrejti në biznesin e punëdhënësit të tyre privat”, thekson ai dhe shton se këto rrethana tregojnë paaftësinë e Policisë së Shtetit për të monitoruar radhët e saj në ushtrimin e punëve të dyta në pozicione që nuk janë të lejuara. Sipas Qirjazit, ngjarje të tilla cenojnë rëndë imazhin e sigurisë dhe turizmit, largojnë investitorët e huaj seriozë dhe rrezikojnë të sjellin paralajmërime udhëtimi nga vendet e BE-së. “Krimi i zakonshëm ndodh kudo, por krimi i rëndë lë impakt të pakthyeshëm në imazhin e vendit”, pohoi ai.
Krimi i organizuar në turizëm
Në bilancet e SPAK për pasuritë e sekuestruara anëtarëve të krimit të organizuar dhe personave të lidhur me ta, një numër të konsiderueshëm e zënë hotelet, që gjenden kryesisht në bregdetin shqiptar. Vetëm për shtatë muajt e vitit 2026, u raportua nga SPAK se janë vendosur sekuestro preventive mbi pasuri me vlerë 440 milionë euro, që dyshohet se janë krijuar me burime financiare të përfituara nga veprimtari të paligjshme, kryesisht nga trafiku ndërkombëtar i lëndëve narkotike. Sipas ish-prokurorit Eugen Beçi, sektori i turizmit dhe ndërtimit ofron terrenin ideal për pastrimin e produkteve të veprës penale. Sipas tij, arsyet janë krejtësisht praktike dhe kanë të bëjnë me qarkullimin e lartë të parasë fizike (cash), si dhe me volumin e madh sezonal që lejon justifikimin e të ardhurave të padeklaruara përmes faturimeve fiktive ose rritjes artificiale të xhiros ditore.
“Ndërtimi i resorteve dhe hoteleve mundëson futjen e parave të pista në ciklin ligjor ekonomik, duke kaluar nga paraja informale në asete të paluajtshme me vlerë të lartë tregtare”, shprehet Beçi.
Ai shton se shkaku tjetër pse krimi i organizuar investon në këtë sektor janë edhe avantazhet për ngritjen dhe administrimin e tyre lehtësisht nga persona të lidhur apo me emra fiktivë, duke krijuar barriera ligjore për gjurmimin e pronarit përfitues real.
Eva Rama, kryetarja e Shoqatës Shqiptare të Operatorëve Turistikë, ATOA, shprehet se, megjithëse ngjarje të veçuara si ajo në Ksamil ndikojnë në sektorin e turizmit, ato nuk duhet të përdoren për të përgjithësuar një sektor të tërë.
Sipas saj, shqetësuese për turizmin është kur strukturat turistike rezultojnë të zotërohen apo kontrollohen nga persona të lidhur me veprimtari kriminale.
“Në këtë pikë nuk kemi më vetëm një çështje të rendit apo një ngjarje kriminale të ndodhur në një hotel, por një problem që prek edhe besueshmërinë dhe imazhin e sektorit”, shprehet ajo dhe nënvizon se turizmi është veçanërisht i ndjeshëm ndaj perceptimit të sigurisë.
“Kur një destinacion fillon të shoqërohet me ngjarje të rënda kriminale dhe me struktura të lidhura me persona me të kaluar kriminale, kjo padyshim nuk i shërben imazhit që Shqipëria kërkon të ndërtojë si destinacion turistik”, pohon Rama dhe rendit disa probleme që shfaqen si pasojë e zotërimit të aseteve turistike nga ana e krimit të organizuar.
Sipas Ramës, një realitet i tillë deformon konkurrencën, pasi bizneset që punojnë me kapital të ligjshëm nuk konkurrojnë në të njëjtat kushte me struktura ku mund të qarkullojë kapital me origjinë kriminale. Ajo vlerëson se kjo cenon besimin te tregu dhe te vetë investimet në turizëm. “Kur raste të tilla bëhen të përsëritura dhe marrin vëmendje publike apo ndërkombëtare, ndikojnë edhe në perceptimin e sigurisë dhe në imazhin e Shqipërisë si destinacion”, konstaton Rama.
Masat e munguara
Sipas ekspertëve, institucionet shtetërore duhet të verifikojnë burimet e vlerave financiare që investohen në sektorin e turizmit, si dhe në çdo sektor tjetër.
"The Ministry of Tourism and the State Police should cooperate with SPAK to carry out a strict control of the origin of capital before granting any license for hotels or beaches," says Qirjazi and assesses that measures should be taken to prevent State Police employees from working for physical security in private businesses, as well as to reform the structures of private police.
According to him, it is necessary to strengthen measures in cases of illegality, up to the blocking of accounts and the revocation of licenses for violating public security. Former prosecutor Eugen Beçi also estimates that confronting this phenomenon requires coordinated intervention between property investigation and administrative control in the field.
“Wealth investigations should not only be initiated after armed incidents, but as a proactive parallel investigation for any major investment where the investor’s financial profile does not match the declared legal income,” he notes. According to Beçi, it is necessary to have in-depth verification by the Directorate for the Prevention of Money Laundering and Taxes; a legal filter for tourist licenses through an administrative decision with strong integrity criteria; as well as increased police control over the security of the premises.
State institutions are also blamed as responsible for the situation created by tourism sector experts.
"Control should start with transparency of real ownership and the source of financing, especially for large investments, and continue with fiscal control and the real implementation of anti-money laundering legislation," asserts ATOA President Eva Rama.
"The state has the instruments to do this; the issue is that they work and are applied equally to everyone," she added. /BIRN/
