Kur mendoni për një “kurth mjalti” mund të imagjinoni diçka nga një film i James Bond. Një grua të bukur dhe misterioze që përdor joshjen e saj për t'iu afruar një objektivi të papritur, duke u shtirur si e dashur teksa nxjerr informacione të vlefshme.
Por kjo dredhi nuk është thjesht një klishe thrilleri spiunazhi. Ajo ka një histori të gjatë dhe vazhdon të përdoret nga spiunët në të gjithë botën. Pasojat për kompanitë dhe individët e zënë në grackë mund të jenë spektakolare.
Drejtori ekzekutiv i Nvidia-s, Jensen Huang, mund ta ketë mësuar këtë në mënyrën e vështirë. Ai dha dorëheqjen të enjten pas një jave trazirash që rrethuan kompaninë e tij, prodhuesin më të madh të çipave të inteligjencës artificiale në botë, të shkaktuara fillimisht nga raportet se ai kishte pasur një lidhje jashtëmartesore me një grua që zyrtarët amerikanë besojnë se po i kalonte informacione qeverisë kineze.
Shumë detaje janë ende të paqarta, si për shembull, se si dhe kur Alice Huang (pa lidhje farefisnore edhe pse kanë mbiemër të njëjtë) mund të jetë rekrutuar nga shefat kinezë të spiunazhit dhe çfarë informacioni, nëse ka pasur, ajo ka zbuluar. Pekini i ka quajtur akuzat për lidhje spiunazhi të saj për Kinën si "spekulime të pabaza". Por kjo çështje ka implikime serioze përtej vetëm Nvidia dhe Jensen Huang, jo më pak midis SHBA-së dhe Kinës, rivalë të mëdhenj në garën për të dominuar inteligjencën artificiale.
“Mungesa e gjykimit të një drejtori ekzekutiv të një prej kompanive më të rëndësishme në botë që ka një aferë me dikë që dyshohet se është agjente e Partisë Komuniste është shumë e habitshme”, - thotë Isaac Stone Fish, themelues i kompanisë së inteligjencës së biznesit “Strategy Risks”.
“Ndoshta ai nuk ka ndarë kurrë ndonjë informacion të rëndësishëm me të. Por është vetë ekzistenca (e asaj marrëdhënieje) është një problem në vetvete."
Shumë figura publike të profilit të lartë kanë rënë pre e operacioneve të inteligjencës në një “kurth mjalti” në të kaluarën. Ky është “një nga truket më të vjetra” në spiunazh dhe vazhdon të jetë “jashtëzakonisht i zakonshëm”, veçanërisht nga agjentët kinezë dhe rusë, thotë Stone Fish.
Si ngrihet një “kurth mjalti”
Shërbimi i inteligjencës i çdo vendi synon individë që mund të kenë qasje në informacione të rëndësishme, tregon John Sipher, një ish-oficer i inteligjencës së CIA-s që ka shërbyer në Azi dhe Evropë dhe tani është bashkëpunëtor i lartë në Qendrën Michael V. Hayden për Inteligjencë, Politikë dhe Siguri Ndërkombëtare.
Por qeveritë autoritare shpesh janë në një pozicion më të mirë për t'i shtyrë agjentët në misione të vështira që përfshijnë seksin dhe romancën.
“Ajo që kinezët, rusët dhe të tjerët mund të bëjnë është se mund të përdorin shumë më tepër manipulimin dhe presionin (për të rekrutuar një spiun)”, thotë Sipher. “Ata mund të thonë: “Dëgjo, nuk do të të lejojmë të kthehesh në shtëpi, ose nuk do të jesh në gjendje ta shohësh familjen tënde, përveç nëse punon me ne”.
Ka shumë mënyra për të ngritur një kurth mjalti.
Një metodë është ta joshësh objektivin në një pozicion kompromentues dhe pastaj ta shantazhosh ose ta kërcënosh. Për shembull, nëse objektivi viziton një bordello ose fle me një punonjëse seksi, një agjenci inteligjence “hyn dhe thotë: “Epo, ne mund t'ju arrestojmë ose ju do të na ndihmoni", thotë Peter Mattis, president i “Fondacionit Jamestown”, një grup ekspertësh për politikën e mbrojtjes me seli në Uashington.
Një mënyrë tjetër – më e përshkruara shpesh në filma dhe media, por më pak e zakonshme në jetën reale – është që një agjent i huaj i trajnuar t’i afrohet drejtpërdrejt objektivit, me qëllim joshjen dhe shfrytëzimin e tij që nga fillimi, thotë Sipher. Një shembull i kësaj ishte kur një agjente femër e Mossadit, e paraqitur si turiste amerikane “Cindy”, joshi dhe më pas rrëmbeu ish-teknikun bërthamor Mordechai Vanunu, i cili kishte zbuluar programin bërthamor ende të padeklaruar të Izraelit në shtypin britanik.
Megjithatë, skenari më i mundshëm është ky: Një burrë ose një grua zhvillon organikisht një marrëdhënie me dikë që është me interes për një shërbim inteligjence. Agjencia bëhet e vetëdijshme për këtë marrëdhënie dhe më pas rekruton personin - qoftë nëpërmjet nxitjes ose detyrimit - për të mbledhur informacione nga objektivi.
Dashnorë të fshehtë dhe fëmijë të rremë
Këto taktika datojnë shumë kohë më parë – Gjermania Lindore stërviti burra të pashëm dhe simpatikë për t’u bërë “spiunë Romeo” gjatë Luftës së Ftohtë.
Rusët e bënë këtë “gjithë kohës” gjatë asaj periudhe, duke dërguar agjentë meshkuj dhe femra për të trokitur në dyert e hoteleve të diplomatëve ose gazetarëve perëndimorë, thotë Sipher.
Në një shembull “i tmerrshëm” që zgjati nga vitet 1960 deri në vitet 1980, ishte një këngëtar opere nga Pekini që bindi diplomatin francez me bazë në Pekin, Bernard Boursicot, se ai ishte grua, dhe që pasoi një romancë klandestine. Këngëtari, Shi Pei Pu, arriti ta vazhdonte mashtrimin për gati dy dekada, madje duke pretenduar se kishte djalin e Boursicot - një djalë të vogël i cili, në realitet, i përkiste pakicës ujgure të Kinës dhe ishte shitur nga nëna e tij e varfër, sipas raporteve arkivore të “New York Times”.
Në një moment, shërbimi sekret kinez iu afrua Boursicot, duke i thënë se mund të vazhdonte ta takonte Shi-në vetëm nëse u jepte informacion nga ambasada franceze. I frikësuar për sigurinë e Shi, Boursicot pranoi - duke u dhënë atyre dokumente për vite me radhë derisa më në fund arriti të sillte Shi-në dhe djalin në Francë. Atje, të dashuruarit u arrestuan, u burgosën, por përfundimisht u falën - dhe gjinia e vërtetë e Shi-së u zbulua, për tmerrin e Boursicot.
Një tjetër rast i famshëm në fillim të viteve 2000 përfshinte kinezo-amerikanen Katrina Leung, të cilën FBI e kishte paguar majmërisht për të spiunuar Kinën. Në realitet, ajo ishte një agjente e dyfishtë që i jepte informacion të klasifikuar Pekinit - ndërsa ishte gjithashtu e përfshirë në një lidhje romantike me dy agjentë të FBI-së, përfshirë edhe personin që e kishte kontaktuar prej kohësh. Ajo dhe personi që e kontaktonte u arrestuan në vitin 2003; sipas një marrëveshjeje për pranimin e fajësisë, ajo nuk kaloi më shumë se 3 muaj në burg.
Spiunët kinezë “u shkojnë nga pas të gjithëve”, tha Sipher. “Ata po u shkojnë pas australianëve. Po u shkojnë pas vietnamezëve. Po u shkojnë pas singaporianëve… Çfarëdo që Partia Komuniste thotë se është me interes për ta, ata do të gjejnë mënyra për t’i ndjekur.”
Stone Fish bie dakord, duke thënë se ka të ngjarë të ketë taktika të ngjashme që po përdoren ndaj objektivave japonezë, koreanë dhe evropianë - dhe se kompanitë kineze madje do të përdorin taktika “kurthi mjalti” ndaj rivalëve të tjerë vendas në spiunazhin e korporatave.
Ndërkohë, Kina i ka paralajmëruar njerëzit e saj të shmangin viktimat – me Ministrinë e Sigurisë Shtetërore që tha në vitin 2024 se kishte zbuluar raste të “spiunazhit të huaj (duke përdorur) romancën dhe takimet online si pikë hyrjeje”.
“Duke maskuar me kujdes identitetet e tyre, duke organizuar takime në dukje “fatale” dhe duke thurur kurthe joshëse, ata kërkojnë të fitojnë bindjet dhe të rekrutojnë individë brenda Kinës, të vjedhin sekrete shtetërore dhe të rrezikojnë sigurinë kombëtare të Kinës”, paralajmëroi ajo.
Çfarë është në lojë në rastin Nvidia?
Sipher vlerëson se “kurthet e mjaltit” kanë sukses vetëm rreth 10% të kohës - por "në biznesin e spiunazhit, ju duhet të keni vetëm pak njerëz kyçë në vendet kyçe", tha ai. Edhe 1 kurth i suksesshëm nga 1,000 përpjekje mund të konsiderohet një fitore e madhe nëse këto objektiva do të kishin qasje në sekrete të rëndësishme.
Dhe ka shumë sekrete për të vjedhur në peizazhin aktual gjeopolitik dhe teknologjik.
“Inteligjenca artificiale është identifikuar si një nga ato teknologji kyçe që është thelbësore për gjithçka tjetër. Ajo mundëson prodhimin dhe mundëson zbulimin shkencor, mundëson kontrollin shoqëror, mundëson shënjestrimin ushtarak”, thotë Mattis. “Mund të kaloni nëpër industri dhe të kuptoni se çdo lider i këtyre kompanive, kushdo në nivelin drejtues të këtyre kompanive ka të ngjarë të jetë një objektiv i inteligjencës.”
Marrëdhënia e tensionuar SHBA-Kinë shton një shtresë shtesë rreziku, me pasojat e Nvidia që kërcënojnë të thellojnë mosbesimin e ndërsjellë, tha Stone Fish. Për SHBA-në, ky shënjestërim i supozuar i Jensen Huang përfaqëson një "shembull shumë të qartë spiunazhi", ndërsa Kina mund të ketë frikë se Nvidia - një lojtar i fuqishëm në botën e inteligjencës artificiale - mund të veprojë kundër interesave të Pekinit.
Por në fund të fundit, thonë si Stone Fish ashtu edhe Mattis, ne të gjithë jemi njerëz. Ne të gjithë kemi marrëdhënie që mund të shfrytëzohen - romantike, platonike, profesionale ose ndryshe. E vetmja mënyrë e sigurt për të shmangur shënjestrën është të bëhesh një eremit, kështu që gjëja më e mirë që kompanitë dhe individët mund të bëjnë është të qëndrojnë vigjilentë.
Ose, siç thotë Mattis: “Ti je një shënjestër. Mos u bëj budalla. Dhe sigurohu që të bësh pyetje.” ©Marrë nga CNN. Përgatiti në shqip LAPSI.al
