NASA ka "vizatuar" një hartë të re kozmike të të gjithë qiellit, të regjistruar në 102 gjatësi vale të ndryshme, përmes observatorit të saj hapësinor SPHEREx.
SPHEREx (një akronim i Spectro Photometer për Historinë e Universit, Epokën e Reionizimit dhe Ices Explorer) rrotullohet në orbitën e Tokës gati 15 herë në ditë. Gjatë çdo orbite, anija kozmike kap rreth 3600 imazhe të qiellit.
Teleskopi hapësinor ka përfunduar hartëzimin e parë të plotë të të gjithë qiellit në infra të kuqe, duke fotografuar kozmosin në 102 frekuenca të ndryshme. Një mostër e vogël e këtyre skanimeve është treguar në mozaikët e qiellit të publikuar këtë të mërkurë.
Harta dhe të dhënat e mbledhura nga SPHEREx, i cili u lançua në mars të vitit 2025, pritet t'i ndihmojnë astronomët të përgjigjen disa prej pyetjeve më themelore në kozmologji. Ndër "enigmat" që ata duan të zgjidhin janë se çfarë ndodhi saktësisht në fraksionin e parë pas Big Bengut dhe si këto ngjarje formësuan shpërndarjen tre-dimensionale të qindra miliona galaktikave në Univers.
“Është e pabesueshme sa shumë informacion ka mbledhur SPHEREx në vetëm 6 muaj, informacion që do të jetë edhe më i vlefshëm kur të kombinohet me të dhëna nga misionet tona të tjera për të kuptuar më mirë Universin”, - tha Sean Domagal Goldman, drejtor i Drejtorisë së Astrofizikës së NASA-s në Uashington.
“Ne në thelb kemi 102 harta të reja të të gjithë qiellit, secila në një gjatësi vale të ndryshme, dhe secila përmban informacion unik rreth objekteve që regjistron. Çdo astronom do të gjejë diçka të vlefshme në këtë material, pasi misionet e NASA-s i lejojnë komunitetit shkencor ndërkombëtar t'u përgjigjet pyetjeve themelore rreth asaj se si lindi Universi dhe si evoluoi ai për të lejuar krijimin e një mjedisi të përshtatshëm për jetën", shtoi Goldman.
Shkencëtarët do të përdorin gjithashtu të dhënat e SPHEREx për të studiuar evolucionin e galaktikave gjatë 13.8 miliardë viteve, duke kërkuar përgjigje se si përbërësit bazë kimikë të jetës u shpërndanë në të gjithë hapësirën.
“SPHEREx është një mision i madhësisë mesatare që na ofron të dhëna shkencore me rëndësi të madhe. Është një shembull i shkëlqyer se si po zbatojmë ide të guximshme - dhe duke vepruar kështu, po sigurojmë potencial të madh për zbulime të reja” - tha drejtori i JPL-së, Dave Gallagher. ©LAPSI.al
