Ekzaktësisht një vit më parë, në sallën e Teatrit të Operas dhe Baletit, në një skenë ku përkulej me rruazore në duar Nënë Tereza, u përcoll me homazhe shtetërore shkrimtari Ismail Kadare. Muzika funebre dhe nderimet pranë arkëmortit u ndërprenë veçse për pak minuta gjatë ceremonisë, kur mbajti një fjalim Edi Rama, i vetmi njeri të cilit familja Kadare i besoi këtë moment nderi.
Për çudi në qendër të fjalimit nuk ishte aq i ndjeri apo kontributi i tij për kombin, por andrallat që kishte hequr Edi Rama për organizimin e ceremonisë në Teatrin e Operas dhe Baletit, shoqëruar nga dilemat për të gjetur një vend të denjë në Tiranë, ku të prehej trupi i shkrimtarit.
DW: Ismail Kadare, letërsi e pavdekshme dhe kameleon politik?
Pasi sqaroi imazhin e Nënë Terezës mbi skenë, ndërsa përshkruante “ankthin e çuditshëm” të atyre që i propozonin nga një vend për varrin e Kadaresë, Rama listoi me ton ironik disa sugjerime: “tek Vëllezërit Frashëri, tek parku përballë Rognerit, tek fusha e gjelbërt mbrapa Kryeministrisë, tek Varrezat e Dëshmorëve të Luftës Nacional – Çlirimtare, e deri tek Varrezat e Dëshmorëve në Kosovë”. Të gjitha, të refuzuara me lehtësinë e pushtetarit që nuk sheh rreth vetes veçse tutkunë dhe që e ka humbur aftësinë për t’i besuar njerëzve që ka pranë.
Sërish me ironi, Rama përmendi edhe një mauzeloum apo një panteon të munguar për “kokat e kombit”, ku me siguri do të kishte një vend për trupin e shkrimtarit. “Kështu është kur nuk e kemi si tërë bota një panteon për kokat e vdekura të kombit”, thanë disa. Ndonjë tjetër bëri thirrje për “mauzoleum”, u shpreh ai.
Më pas, sfidoi solemnitetin e ceremonisë së vdekjes me një satirë të pazakontë duke thënë: “Po të bënim një kullë mbrapa Skënderbeut, me shumë apartamente për të tërë të vdekurit me emër… do ta mbyllnim mbase përgjithnjë problemin historik të gjetjes së vendvarrimit”.
Prapaskena/ 5 përplasjet e mëdha të Kadaresë dhe ndjesa për Rugovën
Dhe kështu, u ndal “i tmerruar” nga përfytyrimi i radhës së të gjallëve që kërkojnë apartamente për varre dhe vendosi të mos zgjedhë asgjë. Asgjë fare.
Një vit më pas, s’ka zgjedhur asgjë duke lënë një boshllëk të pahijshëm: Ismail Kadare prehet edhe këtë fillmkorriku në varrezat e Tufinës, atje ku zgjodhi ta lëshojë hë për hë Edi Rama.
Përkundër lëvdatave dhe elozheve për Ismail Kadarenë që “e ngjiti gjuhën shqipe në majën më të paarritur”, kryeministri Rama nuk ka ditur apo nuk ka dashur t’i dhurojë varrin e premtuar autorit të vargjeve: “Në s'të pranoftë asnjë varr/ Asnjë mermer a morg-kristal/ Mos duhet vall' prap' të të mbart/ Gjysmë të vdekur, gjysmë të gjallë?
Albania 2.1 e Winy Maas/ Kullë te shtëpia e Kadaresë dhe hotel mbi Gjipe
Gjithsesi nuk jemi më në fushën e letrave, por në realitetin banal. Aty ku vendi i shkrimtarit të vdekur varet nga kapriçot e pushtetarit që ka premtuar se: “Ismail Kadareja e meriton të prehet në një banesë të fundit që të jetë vetëm e tij”.
Por ende një vit më pas, mbetet pyetja: Çfarë e pengoi Ramën ta mbante premtimin? Mos ndoshta është më e lehtë të luash me fjalët e Kadarese sesa të jesh në lartësinë e një shtetari serioz? A gaboi familja Kadare që i besoi fjalëve të kryeministrit?
Cilado të jetë e vërteta, Ismail Kadare mbetet i pakonkurueshëm në letërsinë shqipe dhe sa ishte gjallë Ismaili ia doli ta ruajë marrëdhënien e privilegjuar me pushtetin, ndërsa tani që ka një vit i vdekur, askush nuk po kujtohet për gjeniun Kadare, që ka mbetur në Tufinë si premtim i pambajtur i atyre që mbajnë çelësat e pallateve shtetërore./Lapsi.al
