Programi i "pasaportave të arta" në BE tani është ndaluar nga gjykata më e lartë. Por mund të ketë mënyra të tjera që vendet të fitojnë para.
Ai ka punuar me dhjetëra vite për këtë. Megjithatë Manuel Delia nuk mund ta besonte plotësisht vendimin e Gjykatës Evropiane të Drejtësisë (GJED) më 29 prill. "Unë bërtita pak," i tha ai Deutsche Welles. "Prisja lajme të këqija."
Delia, një bloger anti-korrupsion dhe drejtues ekzekutiv i organizatës malteze të shoqërisë civile Repubblika, ka bërë fushatë prej kohësh kundër programit të qeverisë së Maltës, që ofronte shtetësipër investitorët e huaj. Malta ishte vendi i fundit i BE-së që ofron këto të ashtuquajtura "pasaporta të arta", pasi që këto skema u mbyllën në Bullgari dhe Qipro.
LEXO EDHE: “Pasaportat e arta” fusin në sherr Shqipërinë me BE-në
Vendimi, thotë ai, justifikon punën e koleges dhe mikeshës së tij Daphne Caruana Galizia, gazetares së vrarë malteze që raportonte kundër korrupsionit dhe e cila ishte ndër të parat që nxori në pah rreziqet e programit.
"Pasaportat e arta thjesht një "transaksion tregtar"
Në vitin 2022, Komisioni Europian ngriti padi kundër Maltës për shkak të praktikës së saj të dhënies sështetësisë bazuar kryesisht në investimet e shtetasve të huaj në patundshmëri, duke argumentuar se marrësit e shtetësisë së BE-së duhet të tregojnë një "lidhje të vërtetë" me vendin që jep pasaportën, jo vetëm një angazhim financiar.
Por Delia priste lajme të këqija sepse një mendim i publikuar nga avokati i përgjithshëm i GJED-së në tetor 2024 ishte në favor të qëndrimin e qeverisë malteze. Gjykata e Drejtësisë shpesh ndjek mendimet e avokatëve të saj të përgjithshëm, por jo këtë herë.
LEXO EDHE: Tërheqje e Ramës nga “pasaportat e arta”, pas 4 vjet paralajmërimesh
Gjykata zbuloi se politika e Maltës e bënte shtetësinë një "transaksion të thjeshtë tregtar" dhe se "praktika nuk e bën të mundur krijimin e lidhjes së nevojshme të solidaritetit dhe besimit të mirë midis një shteti anëtar dhe qytetarëve të tij, ose sigurimin e besimit të ndërsjellë midis shteteve anëtare".
Delia tha se mbështetja e vendimit ishte i mirë sepse bazohej në një "vlerë, një parim, solidaritet" midis shteteve anëtare të BE-së, pasi kushdo me një pasaportë malteze ka qasje në pjesën tjetër të BE-së.
Prej nga vijnë ata që marrin shtetësinë e Maltës?
Delia tha se vendimi i gjykatës ishte "vërtet i bazuar mbi prova sepse kjo skemë nuk mund të justifikohet vetëm me faktin që sjell para".
"Shtetësia nuk mund të shitet, është shumë më e vlefshme se paratë", tha Delia.
Që nga fillimi i programit, Delia dhe vëzhgues të tjerë shtyruan pyetje se sa kontrolloheshin kërkesat e qëndrimit nga autoritetet malteze, pasi shumë investitorë nuk ishin të pranishëm në vend aq sa kërkohej. Në disa raste, nuk ishte as e qartë nëse blerjet e tyre ishin vërtet për akomodim dhe banime në këtë vend.
Të dhënat e marra nga Fondacioni Daphne Caruana Galizia zbuluan se investitorët kinezë merrni 9 nga 10 vizat e arta. Por këto shifra ishin më të larta se vetë numri i shtetasve kinezë të raportuar si banorë të Maltës sipas të dhënave të regjistrimit të popullsisë. Kjo sugjeronte "se të paktën gjysma e tyre nuk po e përdorin vizën e artë për të banuar në Maltë". /DW
