Turqia ka rikthyer me forcë kërkesën për çmilitarizimin e ishujve grekë në Egje, duke e shtrirë tashmë qëndrimin jo vetëm në nivelin e presidentit Recep Tayyip Erdogan dhe ministrit të Jashtëm Hakan Fidan, por edhe të Ministrisë së Mbrojtjes.
Zëdhënësi i Ministrisë turke të Mbrojtjes, Zeki Akturk, kritikoi vizitën e fundit të kryeministrit grek Kyriakos Mitsotakis në Kastellorizo, duke deklaruar se prania ushtarake greke në ishull nuk kontribuon në paqen dhe stabilitetin në Egje dhe Mesdheun Lindor.
Sipas Ankarasë, autoritetet turke kanë monitoruar nga afër vizitën e Mitsotakis dhe kontaktet e tij me njësitë ushtarake të vendosura në ishull.
Akturk argumentoi se prania e personelit ushtarak dhe e një anijeje luftarake në Kastellorizo bie ndesh me statusin që Turqia thotë se i është përcaktuar ishullit nga Traktati i Paqes i Parisit i vitit 1947.
Ai paralajmëroi gjithashtu se Turqia nuk do të pranojë veprime që, sipas saj, synojnë krijimin e fakteve të kryera duke shkelur statusin e çmilitarizuar të ishujve.
Deklarata vjen pas një serie paralajmërimesh të ngjashme nga nivelet më të larta të shtetit turk.
Ministri i Jashtëm Hakan Fidan deklaroi këtë javë se militarizimi i ishujve që Ankaraja i konsideron të çmilitarizuar përbën “kërcënim për Turqinë”, ndërsa Erdogan i kishte kërkuar më herët Athinës të “ndryshojë kurs”.
Greqia i kundërshton kategorikisht pretendimet turke.
Ministria e Jashtme greke thotë se pretendimet e përsëritura të Ankarasë për çmilitarizimin e ishujve nuk kanë bazë në të drejtën ndërkombëtare dhe se statusi i ishujve të Egjeut përcaktohet qartë nga traktatet ndërkombëtare.
Athina argumenton gjithashtu se, si shtet sovran, Greqia ka të drejtë të marrë masat e nevojshme për mbrojtjen e territorit të saj.
Tensionet janë shtuar edhe nga afrimi ushtarak i Greqisë me Izraelin dhe planet e Athinës për sistemin e ri të mbrojtjes ajrore “Achilles Shield”, si dhe blerjen e sistemeve izraelite PULS.
Në të njëjtën kohë, Ministria turke e Mbrojtjes konfirmoi zhvendosjen e njësive të Brigadës së 51-të Komando në zonën Söke, përballë ishullit grek të Samosit. Ankara tha se lëvizja është pjesë e një plani operacional të miratuar që në qershor dhe mohoi se lidhet me vizitën e Mitsotakis në Kastellorizo.
Athina po monitoron gjithashtu rritjen e aktivitetit turk në Egje, përfshirë shkeljet me dronë dhe rikthimin gradual të incidenteve mes avionëve ushtarakë.Përplasjet e ardhshme mund të lidhen edhe me projektin “Blue Homeland” të Turqisë, parqet detare të planifikuara nga Greqia dhe projektin e interkonjeksionit elektrik Greqi-Qipro.
Megjithëse kanalet diplomatike mes dy vendeve mbeten të hapura, rikthimi i çështjes së çmilitarizimit në disa nivele të qeverisë turke tregon se kjo temë po kthehet sërish në një prej pikave kryesore të tensionit mes Ankarasë dhe Athinës.
