Qeveria ka hedhur për konsultim publik projektligjin e ri “Për taksën mbi pasurinë e paluajtshme”, i cili synon të reformojë tërësisht mënyrën e taksimit të pronave në Shqipëri. Në thelb të reformës është kalimi drejt një sistemi modern taksimi të bazuar në vlerën e tregut të pasurive të paluajtshme, si për ndërtesat ashtu edhe për tokën.
Një nga ndryshimet më të rëndësishme lidhet me rritjen e taksës për banesat. Aktualisht, taksa për ndërtesat e banimit është 0.05% e vlerës së pronës, ndërsa projektligji i ri parashikon që kjo normë të variojë nga 0.1% deri në 0.2%, në varësi të vendimit të këshillave bashkiakë. Kjo do të thotë se niveli minimal i taksës do të dyfishohet krahasuar me skemën aktuale.
Sipas relacionit shoqërues, reforma synon të krijojë një sistem më të drejtë, më transparent dhe më efikas, duke zgjeruar bazën e tatueshme dhe duke përmirësuar administrimin e taksës së pronës. Për herë të parë, si ndërtesat ashtu edhe toka do të taksohen mbi bazën e vlerës së tregut dhe jo vetëm sipas sipërfaqes apo formulave të thjeshtuara që përdoren aktualisht për kategori të caktuara pronash.
Projektligji synon gjithashtu të zgjerojë numrin e pasurive të regjistruara në kadastrën fiskale, të përmirësojë mbledhjen e taksës, të standardizojë procedurat administrative dhe të forcojë autonominë financiare të bashkive.
Sipas qeverisë, sistemi i ri do të sigurojë përditësim të vazhdueshëm të vlerës së pasurive, duke krijuar një bazë më të drejtë për taksimin dhe duke rritur besueshmërinë e sistemit tek qytetarët. Drafti parashikon gjithashtu mekanizma mbrojtës për familjet dhe individët me të ardhura të ulëta.
Në relacion citohet edhe vlerësimi i Fondit Monetar Ndërkombëtar, sipas të cilit të ardhurat nga taksa e pronës mund të arrijnë në 0.7% deri në 1% të Prodhimit të Brendshëm Bruto pas zbatimit të plotë të reformës.
Shkallët e reja të taksimit
Sipas projektligjit, këshillat bashkiakë do të kenë të drejtë të vendosin normat konkrete brenda intervaleve të përcaktuara nga ligji:
Tokë bujqësore-blegtorale: nga 0.05% deri në 0.15%;
Tokë pyjore: nga 0.05% deri në 0.15%;
Tokë truall: nga 0.075% deri në 0.175%;
Tokë me përdorime të tjera: nga 0.075% deri në 0.175%;
Ndërtesa për banim: nga 0.1% deri në 0.2%;
Ndërtesa për veprimtari ekonomike: nga 0.15% deri në 0.25%.
Për ndërtesat e papërfunduara, taksa do të jetë sa 30% e normës së kategorisë përkatëse.
Projektligji parashikon që këshillat bashkiakë të miratojnë normat e taksimit jo më vonë se data 31 janar e çdo viti, ndërsa ato duhet t’i dërgohen Drejtorisë së Përgjithshme të Taksës së Pasurisë brenda 5 ditëve nga miratimi.
Qeveria argumenton se reforma do të sjellë më shumë të ardhura për pushtetin vendor, do të rrisë investimet dhe cilësinë e shërbimeve publike, si dhe do të afrojë sistemin shqiptar të taksimit të pronës me praktikat e vendeve të rajonit dhe të Bashkimit Europian.
