Një aeroplan transporti ushtarak amerikan C-17 u ngrit nga Baza Ajrore Andrews, bëri një ndalesë në Riga të Letonisë dhe u ul në Moskë. Pak më vonë, një autokolonë me targa diplomatike amerikane u shfaq në kryeqytetin rus.
Në bordin e aeroplanit është drejtori i CIA-s, John Ratcliffe, në një vizitë që as Uashingtoni dhe as Kremlini nuk duan ta komentojnë dhe... madje bëjnë sikur nuk janë në dijeni.
Prania e Ratcliffe në Moskë u konfirmua nga zyrtarë amerikanë për CBS News, CNN dhe Axios. Megjithatë, as bashkëbiseduesit e tij dhe as tema e takimeve nuk është bërë publike. CIA dhe Shtëpia e Bardhë refuzuan të komentonin, ndërsa Kremlini deklaroi se nuk ishte planifikuar asnjë takim me një zyrtar amerikan.
Momenti i vizitës, megjithatë, është e vështirë të injorohet. Shefi i CIA-s ka mbërritur në Rusi, ndërsa negociatat për Ukrainën mbeten të bllokuara. Lëvizja vjen vetëm një ditë pas njoftimit të një fushate të re sanksionesh amerikane kundër Iranit. Në këtë sfond, mediat ndërkombëtare po shqyrtojnë 6 skenarë kryesorë.
Irani dhe paralajmërimi për Moskën.
Skenari i parë, për shkak të momentit, dhe më i forti është se Ratcliffe përcolli një mesazh të fortë në lidhje me mbështetjen e Rusisë për Iranin.
“Reuters” e lidh vizitën me sanksionet e reja të SHBA-së ndaj Iranit dhe kujton se Rusia mban marrëdhënie të ngushta ushtarake dhe ekonomike me Teheranin. Irani i ka dhënë Moskës dronë për luftën në Ukrainë, ndërsa Kievi akuzon Rusinë se i ka ofruar Teheranit teknologji dronësh dhe të dhëna satelitore.
Moska mohon se po e ndihmon Iranin të godasë objektivat amerikane dhe deklaron se është gati të kontribuojë në zgjidhjen e krizës. Pyetja, megjithatë, është nëse Uashingtoni u beson këtyre deklaratave.
Vetë Ratcliffe kishte thënë në mars se Irani po kërkonte ndihmë nga Rusia, Kina dhe kundërshtarë të tjerë të SHBA-së. Ai kishte shmangur sqarimin në një seancë publike nëse kjo ndihmë ishte dhënë, duke thënë se çështja mund të diskutohej vetëm në një takim të mbyllur.
“Wall Street Journal” vlerëson se bisedimet mund të jenë ndalur edhe te mbështetja ruse për Iranin ashtu edhe aftësinë e Moskës për të kontribuar në një marrëveshje për qetësim të situatës. Prandaj, Ratcliffe mund të ketë tentuar të përcaktojë se sa larg është i gatshëm të shkojë Putini për të mbështetur Teheranin - por gjithashtu ka paralajmëruar për pasojat e një përfshirjeje më të thellë.
Mesazh rreth qëllimeve ushtarake të Rusisë
Një version i dytë, i paraqitur gjithashtu nga “Wall Street Journal”, është se shefi i CIA-s i ka përcjellë një paralajmërim udhëheqjes ruse bazuar në informacione të ndjeshme amerikane.
Zgjedhja e drejtorit të CIA-s, në vend të një të dërguari politik ose diplomatik, si Steve Witkoff ose Jared Kushner, ngre mundësinë që të jenë diskutuar qëllime ushtarake, të dhëna operacionale ose "vija të kuqe". Tema mund të ketë të bëjë me një përshkallëzim të ri rus në Ukrainë, operacione hibride kundër vendeve të NATO-s ose lëvizjet e Moskës në anën e Iranit.
Një precedent i ngjashëm ndodhi në nëntor 2021, kur drejtori i atëhershëm i CIA-s, William Burns, udhëtoi për në Moskë dhe paralajmëroi (më kot) udhëheqjen ruse për pasojat e një pushtimi të Ukrainës. Burns ishte takuar me zyrtarë të lartë rusë dhe kishte folur në telefon me Putinin.
Krahasimi i bërë nga “CBS News” dhe media të tjera amerikane nuk vërteton, padyshim, se Ratcliffe përcolli një ultimatum të ngjashëm. Megjithatë, ai tregon se Uashingtoni përdor kreun e CIA-s kur dëshiron t'i japë një mesazh veçanërisht të ndjeshëm drejtpërdrejt Kremlinit.
Deri më tani, nuk ka pasur konfirmim të takimit të Ratcliffe me presidentin rus. As pretendimi i disa mediave britanike se Putini e kishte "boshatisur" axhendën e tij posaçërisht për ta pritur atë nuk është vërtetuar.
Bllokimi në Ukrainë
Skenari i tretë ka të bëjë me një përpjekje prapa skenave për të rinisur negociatat për Ukrainën.
“CBS News” vëren se vizita po zhvillohet teksa ndërmjetësimi amerikan mbetet në thelb i bllokuar dhe Moska dhe Kievi vazhdojnë të distancohen nga çështjet më të rëndësishme. Media të tjera, si Axios dhe gazeta britanike “The Guardian” përqendrohen gjithashtu në të njëjtën situatë.
Edhe më zbulues është informacioni se administrata Trump i kishte kërkuar Ukrainës të pezullonte përkohësisht sulmet ndaj Moskës dhe Shën Petersburgut sepse një zyrtar i lartë amerikan do të udhëtonte për në Rusi.
Sipas “Kyiv Post”, kërkesa kishte të bënte me shmangien e sulmeve gjatë qëndrimit të Ratcliffe. Reuters raporton se administrata Trump kërkoi që sulmet të mos kryheshin në Rusinë veriore. Ky detaj sugjeron se vizita ishte planifikuar paraprakisht dhe u konsiderua mjaftueshëm e rëndësishme që SHBA-të të kërkonin garanci të veçanta sigurie nga Kievi.
Megjithatë, ekziston një element që dobëson versionin e një misioni thjesht paqeje. Negociatat politike me Kremlinin drejtohen kryesisht nga i dërguari special Steve Witkoff dhe bashkëpunëtorë të tjerë të Trump. Prania e Ratcliffe sugjeron që, edhe nëse diskutohej Ukraina, përmbajtja e kontakteve ka të ngjarë të ketë qenë më shumë operacionale dhe informuese, sesa thjesht diplomatike.
Skenari i shkëmbimit të të burgosurve
“The Guardian” dhe media amerikane lënë të hapur mundësinë që vizita të lidhet edhe me një shkëmbim të ri të të burgosurve midis SHBA-së dhe Rusisë.
CIA ka luajtur një rol të rëndësishëm në marrëveshjet e mëparshme. Ajo mori pjesë në negociatat për shkëmbimin e vitit 2024, gjatë të cilave, u liruan ndër të tjerë edhe gazetari i “Wall Street Journal”, Evan Gershkovich, dhe ish-marinsi Paul Whelan.
Vetë Ratcliffe ishte i përfshirë personalisht në bisedimet që çuan në lirimin e ruso-amerikanes Ksenia Karelina në prill 2025. Vizita e re vjen, në të njëjtën kohë, menjëherë pasi Rusia liroi një ish-marins amerikan, i cili ishte ndaluar që nga viti 2022.
Ulja e C-17 shkaktoi thashetheme për një shkëmbim të mundshëm që në fillim, pasi Aeroporti Vnukovo është përdorur në të kaluarën për misione diplomatike të ndjeshme. Skenari, pra, ka një bazë reale. Megjithatë, është e vështirë të shpjegohet vetvetiu pesha politike e vizitës dhe angazhimi personal i drejtorit të CIA-s në kryeqytetin rus.
Kanali midis dy shërbimeve të inteligjencës
Ekziston edhe një shpjegim më pak spektakolar, por shumë i rëndësishëm: përpjekja për të mbajtur një kanal të drejtpërdrejtë midis CIA-s dhe Shërbimit të Inteligjencës së Jashtme Ruse, SVR.
Ratcliffe kishte folur tashmë në telefon me kreun e SVR, Sergei Naryshkin. Siç raportoi Reuters, të dy burrat kishin rënë dakord të mbanin komunikimin mbi bashkëpunimin midis shërbimeve dhe menaxhimin e krizave.
Kanale të tilla mbeten aktive edhe në kohë tensioni të lartë. Ato nuk kërkojnë qasje politike ose një marrëdhënie besimi. Ato përdoren për të përcjellë paralajmërime, për të shmangur gabimet e rrezikshme dhe për t'u marrë me çështje që nuk mund të diskutohen përmes kanaleve normale, zyrtare diplomatike.
Rëndësia e tyre është edhe më e madhe në këtë kohë, pasi Shtetet e Bashkuara nuk kanë një ambasador në Rusi dhe po menaxhojnë njëkohësisht dy kriza në të cilat është e përfshirë Moska: lufta në Ukrainë dhe konflikti me Iranin.
Një mision me më shumë se një mesazh.
Asnjë nga informacionet e disponueshme, në fund të fundit, nuk vërteton se Ratcliffe udhëtoi në Moskë ekskluzivisht për njërën nga këto çështje. Me shumë mundësi, misioni kishte një axhendë komplekse.
Ukraina është sfondi i përhershëm i kontakteve amerikano-ruse dhe të burgosurit janë një zonë në të cilën ende ekziston mundësia e mirëkuptimit. Megjithatë, koha e sanksioneve të reja e nxjerr Iranin në plan të parë.
Uashingtoni dëshiron të dijë nëse Moska është e gatshme të kufizojë ndihmën për Teheranin apo, përkundrazi, ta zgjerojë atë. Ai gjithashtu dëshiron të shohë nëse Rusia mund të veprojë si ndërmjetëse apo nëse do të bëhet një mekanizëm tjetër për të anashkaluar presionin amerikan.
Prandaj, vizita e shkurtër e Ratcliffe në Moskë duket më shumë si një mision për të përcjellë mesazhe dhe për të shkëmbyer informacione shumë të ndjeshme sesa një vizitë diplomatike konvencionale. Dhe heshtja që e shoqëron atë tregon se, të paktën për momentin, si Uashingtoni ashtu edhe Kremlini e konsiderojnë më të dobishme ta lënë përmbajtjen e saj të vërtetë në errësirë. ©LAPSI.al
