Edi Rama celebrated in Brussels the victory for closing the first three chapters of negotiations with the European Union, but at the conference in Brussels he was forced to accept the first defeat in the face of tens of thousands of citizens who demanded the treatment of the Zvërnec lagoon as a protected area.
At the conference where Rama received congratulations for closing the negotiation chapters, Enlargement Commissioner Marta Kos announced the agreement that the Albanian government has kept in the shadows until now: the law adopted in 2024 on protected areas must be amended within this year.
Kos himself was careful to present this defeat of Edi Rama as an effort of his good will to be close to Brussels, not from the pressure of the protests in Albania.
"Even before these protests started, we had agreed with Albania that the 2024 amendments to the law on protected areas would be repealed this year," said Marta Kos, answering journalists' questions.
But this agreement with the European Union radically changes the public position of the Albanian government, which has so far responded with arrogance, insults, and violence to the protesters who launched the protest for Zvërnec, only to escalate it with his resignation.
Until recently, Edi Rama has insisted that the 2024 changes were in line with European standards, that the law was among the best Albania had, and that opposition to it was the product of misinformation, hysteria, political interests, or campaigns organized on the internet by Greek, Serbian, Iranian circles, or other hostile interests.
Now it turns out that, while the prime minister was lashing out at Albanians with personal insults and threats, at the table with the European Commission he had agreed to change this law, which also constitutes the legal basis for the project financed by the two Arab brothers, friends of Jared Kushner.
At the conference, Edi Rama immediately tried to avoid the word “repeal.” According to him, the only law that will be completely annulled is the one on strategic investments, while the law on protected areas will be revised.
“Për ligjin e Zonave të Mbrojtura, nuk kemi asgjë për të shfuqizuar, edhe pse ka pasur një rezolutë në Parlamentin Europian që e ka kërkuar këtë, por në fakt këtë ligj do ta rishikojmë mbështetur në të gjitha standardet europiane dhe do të ndryshojmë brenda këtij ligji gjithçka që nuk është në përputhje me standardet europiane”, tha Rama.
Por ky sqarim gjuhësor nuk ndryshon thelbin. Nëse qeveria ka pranuar të heqë ose ndryshojë “gjithçka që nuk është në përputhje me standardet europiane”, atëherë ka pranuar njëkohësisht se ligji i mbrojtur deri dje si model europian përmban dispozita që nuk i përmbushin këto standarde.
Akoma më i qartë ishte afati i vendosur nga Marta Kos: ndryshimet duhet të bëhen gjatë këtij viti dhe “sa më shpejt të jetë e mundur”.
“Këto ndryshime do duheshin bërë për të mbyllur negociatat për kapitullin 27 që ka të bëjë me mjedisin e ndryshimin e klimës”, tha komisionerja.
Projekti nuk është anuluar, por ka humbur sigurinë ligjore
A do të thotë kjo se projekti i Zvërnecit është anuluar? Jo, të paktën jo ende. Rama deklaroi në Bruksel se vazhdon të besojë tek investimi dhe se synon ta çojë përpara.
“Ne do të bëjmë një projekt që do të jetë krenari për Shqipërinë e për Europën. Kjo është ambicia ime”, tha kryeministri.
Ai shtoi se projekti nuk është finalizuar dhe se vlerësimi i ndikimit në mjedis është ende në proces:
“Projekti është ende punë në vazhdim. Projekti nuk është askund, nuk mund të shihet askund deri më tash sepse nuk është finalizuar dhe vlerësimi i ndikimit në mjedis është në proces e sipër” u shpreh Rama në konferencë.
Por pikërisht kjo fazë e papërfunduar e bën investimin më të cenueshëm nga ndryshimi i ligjit.
Projekti ka marrë leje zhvillimi dhe një leje për rrethimin e pronës e rrugët e brendshme të aksesit, por nuk ka ende lejen përfundimtare të ndërtimit. Investitori duhet të paraqesë projektin e detajuar dhe t’i nënshtrohet Vlerësimit të Thelluar të Ndikimit në Mjedis. Pra, pjesa më e rëndësishme e procesit ligjor dhe administrativ është ende përpara.
Në këtë kuptim, nuk mund të thuhet se projekti ka humbur çdo bazë ligjore. Pronësia, leja e zhvillimit dhe procedurat e nisura vazhdojnë të ekzistojnë. Por ai ka humbur diçka thelbësore: sigurinë se do të mund të zhvillohet sipas kuadrit favorizues juridik të krijuar në vitin 2024.
Si e ndryshuan ligjin socialistët në vitin 2024
Ndryshimet e atij viti e transformuan mënyrën se si ligji i trajtonte peizazhet e mbrojtura siç është rasti në Zvërnec. Territoret nuk përshkruheshin më vetëm si zona ku aktivitetet e papërshtatshme duheshin kufizuar, parandaluar apo eliminuar, por edhe si hapësira ku mund të lejoheshin zhvillime turistike, ekonomike dhe ndërhyrje urbane.
Po në vitin 2024, me kartonat e socialistëve, ligji krijoi mundësi për struktura akomoduese të kategorisë së lartë dhe infrastrukturën përkatëse brenda zonave të mbrojtura.
Parlamenti Europian e ka interpretuar këtë ndryshim si hapje të zonave të mbrojtura ndaj infrastrukturës turistike në shkallë të gjerë dhe si transferim të kompetencave të rëndësishme te Këshilli Kombëtar i Territorit, duke dobësuar kontrollin mjedisor.
Fitorja e parë konkrete e protestës
Rama dhe Kos këmbëngulën se marrëveshja për ndryshimin e ligjit ishte arritur përpara nisjes së protestave, por një rikthim në kronologji tregon se kjo nuk është e saktë. Komisioni Europian kishte prej kohësh rezerva për ligjin dhe harmonizimi i legjislacionit mjedisor ishte pjesë e negociatave, por duhet thënë se reagimet e para të zëshme nga Bashkimi Europian erdhën pas protestave masive në Tiranë.
Protestat për Zvërnecin u shndërruan në demonstratat më të mëdha që Shqipëria kishte parë prej dekadash. Ato nisën nga mbrojtja e një zone natyrore dhe e pronave të pretenduara nga banorët, por shumë shpejt u kthyen në një revoltë më të gjerë kundër mënyrës se si merret vendimi politik, si përdoret prona publike dhe private dhe si ligjet ndryshohen për t’u përshtatur me interesat e investitorëve të fuqishëm.
Mediat më prestigjioze të botës i përshkruan ato si protestat më të mëdha deri në atë fazë kundër projektit. Reuters provokoi pakënaqësinë e qeverisë shqiptare me transmetimet direkte, me pamjet e mijëra qytetarëve që protestonin në rrugët e Tiranës. Financial Times e paraqiti projektin e lidhur me Jared Kushner si shkëndijën e një revolte të gjerë, ndërsa The Guardian e trajtoi “Revolucionin e Flamingove” si një lëvizje jo vetëm për natyrën, por edhe për të drejtat, llogaridhënien dhe mënyrën e qeverisjes në Shqipëri.
Edhe New York Times dhe media të tjera amerikane e europiane e lidhën protestën me projektin e financuar nga njerëz pranë familjes së presidentit amerikan, me konfliktet e pronësisë, me ndryshimin e ligjit dhe me shqetësimet për korrupsionin dhe transparencën. Reuters raportoi veçmas edhe pretendimet e familjeve vendase se toka ku synohet të zhvillohet projekti është shitur mbi bazën e një pronësie të kontestuar.
-
NYTimes: Shqiptarët në revoltë kundër kastës politike, jo kundër Trump
21 Qershor, 10:24
Asnjë protestë tjetër shqiptare e viteve të fundit nuk kishte marrë një jehonë të tillë në mediat kryesore europiane dhe amerikane. Jehona e flamingove në sytë e të gjithë botës e nxori konfliktin nga kontrolli i komunikimit të qeverisë shqiptare. Rama mund të dominonte ekranet e Tiranës, por nuk mund të përcaktonte më mënyrën se si çështja lexohej në Bruksel, Londër, Paris, Vjenë apo Uashington.
Brukseli i kërkon Ramës të dëgjojë qytetarët
Mesazhi tjetër i rëndësishëm i konferencës nuk lidhej vetëm me ligjin, por me protestat dhe mënyrën se si qeveria i ka trajtuar ato.
During the weeks of protest, Rama has attacked ordinary citizens with increasingly aggressive language. He has compared them to fascists and Nazis, portrayed them as instruments of foreign intervention, accused them of being part of an anti-development hysteria, and even called them “animals.”
Marta Kos set a completely different standard. “Protests are part of broader democratic processes and the way countries deal with these protests is an essential part of pluralistic democratic processes,” she said.
"I encourage the Albanian government to take steps forward, to address the concerns of citizens," said Kos.
While it is still too early to say that the protests have saved the abusive intervention in the Zvërnec protected area, it must be acknowledged that they have achieved something that only a few weeks ago seemed impossible: they have forced Rama's government to publicly admit that the legal framework that paved the way for the investment must be changed.
This is the first concrete victory of the "Flamingo Revolution" that came after tens of thousands of citizens took to the streets, after the protest received an unprecedented international echo, after MEPs took the issue to the European Parliament, and after the law became an obstacle to Chapter 27 of the negotiations.
In short, this is the first time since the start of the conflict that the government is no longer the only one setting the rules of the game./Lapsi.al
