The cancellation of Law 21/2024 on Protected Areas is one of the most persistent demands of the marathon protest known as the "Flamingo Revolution" - which has been ongoing for three months under the Prime Minister's office on "Dëshmorët e Kombit" Boulevard in Tirana.
The changes to the law on Protected Areas requested by the protesters also coincide with the requirements that Albania must meet in its approximation to European Union law.
In the midst of this conflict, the Ministry of Environment has released for public consultation a draft decision proposing changes to the Environmental Impact Assessment (EIA) procedures. According to the report accompanying the draft law, this act creates a procedure called “Appropriate Assessment” for projects that may have an impact on special conservation areas.
"The purpose of this draft decision is to integrate requirements for the protection of biodiversity and special conservation areas into environmental impact assessment procedures, through the inclusion of appropriate assessment as part of the process of reviewing projects that may have an impact on these areas," the report states.
On paper, this change aims to integrate biodiversity protection requirements and implement the requirements of the European Union Directive 92/43/EEC. But environmental experts and organizations raise the alarm that this mechanism risks becoming a bureaucratic tool to legitimize after the fact, projects that have already been approved or launched in the network of protected areas.
"The Law on Protected Areas, after the 2024 amendments, remains the subject of serious criticism for its inconsistency with EU standards," said Olsi Nika, head of the environmental organization "Eco Albania."
“'Appropriate Assessment' cannot be treated in isolation from the legal framework for biodiversity and protected areas,” he stressed.
Questions about the draft law
Environmental Impact Assessment, EIA, is one of the most essential preliminary procedures for projects that affect nature. EIAs are prepared by experts contracted by companies or investors and must analyze the potential consequences of a development project on the environment and biodiversity – as well as indicate the steps that need to be taken to protect and rehabilitate the environment.
Pavarësisht rëndësisë, VNM-të e projekteve të mëdha në Shqipëri janë kritikuar shpesh nga aktivistë të mjedisit si të përcipta dhe shpesh pa të dhëna të plota shkencore.
Relacioni i Ministrisë së Mjedisit lë të kuptohet se me miratimin e aktit që përcakton se si do të bëhet “Vlerësimi i Duhur”, kjo situatë do të ndryshojë në zonat e mbrojtura.
Gjatë zbatimit të deritanishëm të procedurave të VNM-së, është evidentuar nevoja për të përcaktuar më qartë hapat që lidhen me projektet të cilat mund të ushtrojnë ndikim apo prekin zonat e veçanta të ruajtjes. Në të shkuarën, sipas relacionit, nuk ka pasur një instrument të tillë të veçantë dhe nuk është trajtuar në mënyrë të unifikuar brenda VNM-së.
“Në mungesë të dispozitave të detajuara procedurale, vlerësimi i duhur nuk është trajtuar në mënyrë të unifikuar në kuadër të procedurave të VNM-së,” thuhet në relacion.
Propozuesit thonë se ky ndryshim synon të rrisë standardin e vendimmarrjes mjedisore dhe të garantojë mbrojtje efektive.
Por organizatat mjedisore e shohin këtë me dyshim.
Sipas Olsi Nikës nga organizata “Eco Albania”, përafrimi nuk duhet të mbetet vetëm në nivel terminologjik, por duhet të garantojë realisht standardet e Bashkimit Evropian në mbrojtjen e mjedisit.
“Ekziston një shqetësim legjitim se futja tani e mekanizmit të ‘Vlerësimit të Duhur’, pa adresuar më parë konfliktet themelore të legjislacionit për zonat e mbrojtura, mund të shndërrohet nga një instrument parandalues i dëmit në një mekanizëm procedural për legjitimimin ex -post të projekteve zhvillimore tashmë të planifikuara, miratuara apo të nisura,” tha Nika.
Ky shqetësim mbi ndikimin real të ligjit ndahet edhe nga Qendra Mjedisore EDEN, e cila ka paraqitur zyrtarisht komentet e saj si pjesë e konsultimit.
Ndërsa përgëzon vendosjen e një minimumi cilësor në procedurë, EDEN ka identifikuar rreziqe konkrete në zbatimin juridik dhe territorial të aktit.
“Një çështje me rëndësi që identifikojmë në tërësinë e draftit të propozuar lidhet me zbatimin juridik dhe territorial të projektvendimit, si dhe me rrezikun për krijimin e një boshllëku në mbrojtjen juridike të zonave potenciale Natura 2000,” argumenton EDEN.
Problematika më e madhe, sipas analizës së EDEN, është fakti që Shqipëria nuk ka ende një listë zyrtare të miratuar të zonave të propozuara për rrjetin “Natura 2000”. Kjo mungesë ngre pyetjen thelbësore se mbi cilat territore dhe zona do të zbatohet konkretisht procedura e Vlerësimit të Duhur gjatë kësaj periudhe tranzitore.
Më tej, Qendra EDEN ka ngritur disa probleme procedurale, duke evidentuar se projektakti i atribuon funksione “autoritetit përgjegjës për menaxhimin e zonave të veçanta të ruajtjes”, pa e identifikuar shprehimisht se cili është ky institucion. Sipas tyre, ky mosidentifikim lë shteg për paqartësi mbi kompetencën institucionale.
In addition to regulating the competencies, the organization has recommended increasing transparency, requiring that the Due Diligence Report and the related decisions be published and accessible to the public. The lack of a clear methodology on the basis of which the need for due diligence in the preliminary phase will be determined remains, according to EDEN's comments, another weak link in the submitted draft. /Taken from Reporter.al
