Albania is experiencing an increasingly warm and variable climate. A study based on temperature and precipitation data for the period 1979-2023 shows that temperatures have increased across the country, with the most pronounced changes in the mountainous and eastern areas. At the same time, average annual precipitation has increased, but this does not mean that Albania is necessarily becoming wetter. Dry months remain frequent, while precipitation tends to be concentrated in fewer but potentially more intense episodes.
Over the past 45 years, Albania's climate has shown significant changes, especially in temperature and rainfall patterns. An analysis of the period 1979-2023, presented in the study Assessing Climate Change in Greece and Albania by Temperature and Rainfall Spatiotemporal Patterns and Trends, provides a clear picture of these changes.
One of the most visible trends is the increase in average annual temperatures across the Albanian territory. Although warming is present throughout the country, it is not the same everywhere. Mountainous and higher altitude areas, especially in the eastern part of Albania, have recorded the strongest warming signals.
Korça results in the prefecture with the highest temperature increase, at +2.4°C, followed by Kukës at +2.1°C. In the central prefectures, the increase is more moderate, around 1.4-1.7°C, while the coastal areas and southwestern parts have recorded smaller increases.
These changes are particularly evident in recent decades. For Tirana, the data show a clear upward trend in the average annual temperature, which has become more pronounced since the late 1990s and over the last two decades. This indicates that the warming is not an evenly distributed change throughout the period, but has become particularly evident in recent years.
Another interesting indicator comes from the monthly temperature analysis in Tirana. Of the 540 months from 1979-2023, 41% were classified as warmer than the climate norm, while 30% were normal and 29% were colder. With the exception of May and September, which appeared more often as normal months, the other months have more often had warmer than average climate characteristics.
Kjo prirje ka pasoja që shkojnë përtej temperaturës së ajrit. Një klimë më e ngrohtë mund të ndikojë në kohëzgjatjen e valëve të të nxehtit, në kohëzgjatjen e stinëve, në sasinë e dëborës në zonat malore dhe në kërkesën për ujë. Për ekosistemet, ndryshimet e temperaturës mund të ndikojnë në ciklet sezonale të bimëve dhe kafshëve, në shpërndarjen e specieve dhe në funksionimin e habitateve.
Por temperatura nuk është i vetmi tregues që po ndryshon.
Reshjet mesatare vjetore në Shqipëri janë rritur me rreth 14.7% gjatë periudhës 1979-2023. Rritja e reshjeve shtrihet në të gjithë territorin, por me intensitet të ndryshëm. Në përgjithësi, ndryshimi varion nga rreth 9% deri në 22%, që korrespondon me një rritje prej afërsisht 87 deri në 257 mm.
Rritjet më të mëdha janë regjistruar në zonat bregdetare jugperëndimore. Fieri, Vlora dhe Gjirokastra kanë shënuar rritje prej rreth 21-22% të reshjeve vjetore. Në zonat qendrore, përfshirë Elbasanin, Tiranën dhe Durrësin, rritja është rreth 13%, ndërsa në Dibër dhe Lezhë është regjistruar një rritje më e vogël, rreth 9%.
Në pamje të parë, një rritje e reshjeve vjetore mund të duket si një lajm pozitiv për një vend që përballet me temperatura më të larta. Por analiza mujore tregon një tablo shumë më komplekse. Më shumë reshje gjatë vitit nuk do të thotë domosdoshmërisht më pak thatësirë.
Rritja e reshjeve mund të shoqërohet me një numër më të vogël episodesh reshjesh, të cilat mund të jenë më intensive. Ndërkohë, muajt e thatë mbeten shumë të zakonshëm. Për Tiranën, nga 540 muajt e analizuar, 39% u klasifikuan si të thatë, 32% si të lagësht dhe 29% si normalë në raport me normat klimatike.
Korriku dhe gushti janë muajt më të thatë, të ndjekur nga prilli, maji dhe qershori. Kjo do të thotë se një pjesë e konsiderueshme e vitit mund të karakterizohet nga mungesa e reshjeve, ndërsa në periudha të tjera reshjet mund të përqendrohen në episode më të forta.
Ky kontrast është një prej elementeve më të rëndësishme të ndryshimit klimatik në Shqipëri. Problemi nuk është thjesht nëse vendi do të ketë më shumë apo më pak reshje në total, por si do të shpërndahen këto reshje në kohë dhe hapësirë.
Periudhat e zgjatura të thata mund të ndikojnë në disponueshmërinë e ujit, prodhimin bujqësor dhe blegtoral, si dhe në gjendjen e ekosistemeve. Në të njëjtën kohë, reshjet intensive të përqendruara në episode të shkurtra mund të rrisin rrezikun e përmbytjeve, erozionit dhe dëmtimeve të infrastrukturës.
Për Shqipërinë, kjo mund të jetë veçanërisht problematike për bujqësinë, e cila varet ndjeshëm nga disponueshmëria dhe shpërndarja sezonale e ujit. Një periudhë e gjatë e thatë gjatë sezonit të rritjes mund të ndikojë në produktivitetin e kulturave, ndërsa reshjet e forta të përqendruara në pak ditë nuk e zëvendësojnë domosdoshmërisht ujin e humbur gjatë muajve të thatë.
The impacts also extend to forests and biodiversity. Higher temperatures and extended periods without precipitation can increase the water stress of vegetation and create more favorable conditions for forest fires. For aquatic ecosystems, changes in the amount and rhythm of precipitation can affect the regime of rivers, wetlands, and habitats that depend on seasonal flows.
At the same time, a warmer and more unstable climate could favor the increase in extreme events. Changes in atmospheric conditions could be associated with a higher risk of phenomena such as storms, floods, strong winds, hail and lightning.
Another important aspect is that climate change does not occur equally throughout Albania. The data show clear differences between areas. Korça and Kukës show the largest increases in temperature, while Fier, Vlora and Gjirokastra have the largest increases in average annual precipitation. This means that adaptation measures cannot be the same for every territory.
In some territories, the priority may be drought and water resource management, while in others, flooding, erosion or forest management. For this reason, local climate data are important for planning adaptation measures.
In the coming years, the changes are expected to become even more pronounced. Climate projections for the region indicate the possibility of a significant increase in average temperatures by the end of the century, if current climate change trends continue.
This makes it imperative that climate change is not just treated as a future issue. Data from the last 45 years shows that changes are already visible. Temperatures are rising, warm spells are becoming more common, and precipitation patterns are changing.
For Albania, the main challenge is to understand not only how much the climate is changing, but also what this change means for each territory and ecosystem. Continuous monitoring of temperature, precipitation and extreme events can help predict risks and design adaptation measures. /Taken from klimasot.al
