Në një përpjekje për të rishkruar historinë e reagimit të SHBA-së ndaj COVID-19, Sekretari i Shëndetësisë, Robert F. Kennedy Jr., ia atribuoi të dielën përgjegjësinë për masat e izolimit gjatë pandemisë Dr. Anthony Fauci-t, ndërsa njëkohësisht riktheu në vëmendje një sërë pretendimesh të hedhura poshtë shkencërisht lidhur me vaksinat, virusin RSV dhe fruthin, shkruan CNN.
Dalja publike e Kennedy-t pasoi një seancë dëgjimore në Kongres me Fauci-n javën e kaluar, gjatë së cilës eksperti i sëmundjeve infektive ushtroi të drejtën e tij sipas Amendamentit të Pestë për të mos dëshmuar kundër vetvetes më shumë se 100 herë, ndërsa republikanët e kritikonin ashpër për rolin e tij në menaxhimin e pandemisë.
Kennedy iu bashkua korit të kritikave në emisionin e CNN-it “State of the Union with Dana Bash”, duke deklaruar se Presidenti Donald Trump i cili ishte në detyrë në fillim të pandemisë dhe e kishte minimizuar dukshëm rrezikun e virusit nuk ishte fajtori për reagimin e qeverisë.
“Trump, siç e mbani mend, donte t’i jepte fund izolimeve. Mendoj se gjëja që i shkaktoi dëmin më të madh vendit tonë ishin izolimet,” tha ai.
Masat e izolimit u mbikëqyrën nga drejtuesit shtetërorë dhe vendorë, të cilët po reagonin ndaj mbingarkesës së njësive të kujdesit intensiv dhe kërkesave të spitaleve për ndihmë në marrjen e situatës nën kontroll gjatë fazave të hershme të pandemisë.
Dr. Ashish Jha, i cili shërbeu si koordinator i Shtëpisë së Bardhë për reagimin ndaj COVID-19 nën administratën e Presidentit Joe Biden nga viti 2022 deri në 2023, i kundërshtoi pretendimet e Kennedy-t duke thënë se “përgjegjësia u takon liderëve tanë politikë”, ndërsa dënoi gjithashtu pretendimet e tij të rreme mbi mungesën e efikasitetit të vaksinave.
“Përgjegjësia u takon liderëve tanë politikë, jo shkencëtarëve që japin këshilla. Çështja e dytë, për të cilën dua të bëj një koment të shpejtë: Sekretari Kennedy dha shumë informacione që thjesht nuk janë të vërteta. Ato thjesht nuk qëndrojnë faktikisht,” i tha Jha-ja Bash-it në një intervistë pas daljes së Kennedy-t.
Ky përplasje thekson një ndarje gjithnjë e më të thellë lidhur me autoritetin e shëndetit publik në një moment kritik. Në cilësinë e Sekretarit të HHS-së, skepticizmi i Kennedy-t ndaj shkencës së mirëfilltë nuk është më thjesht retorikë e dikujt që qëndron jashtë sistemit; tashmë ai formëson politikën zyrtare federale.
Përpjekjet e tij për të rishikuar trashëgiminë e pandemisë vijnë ndërsa SHBA-ja po përballet me rishfaqjen më të rëndë të fruthit në më shumë se tri dekada një krizë që, sipas ekspertëve, ushqehet drejtpërdrejt nga lloji i dezinformimit mbi vaksinat dhe mosbesimit institucional që Kennedy i përforcoi gjatë transmetimit.
Kennedy e kundërshtoi mënyrën se si ai e trajtoi shpërthimin e fruthit në SHBA.
“Komunitetet që po preken nga fruthi janë pothuajse të gjitha komunitete fetare që thjesht nuk vaksinohen,” i tha Kennedy-i Bash-it.
Një komunitet menonit ishte një nga vatrat e një shpërthimi që nisi në Teksasin Perëndimor vitin e kaluar. Por virusi u përhap me shpejtësi te personat e pavaksinuar jashtë atij grupi, duke arritur përfundimisht në pothuajse 800 raste përfshirë vdekjen e dy fëmijëve para se shpërthimi të shpallej i përfunduar.
Dhjetëra shpërthime të tjera kanë ndodhur në vitin 2026, duke çuar në numrin më të lartë të rasteve në 35 vitet e fundit, dhe më shumë se 90% e tyre kanë prekur persona që nuk janë vaksinuar ose statusi i vaksinimit të të cilëve është i panjohur.
Karolina e Jugut ka raportuar më shumë raste të fruthit në vitin 2026 sesa çdo shtet tjetër. Një shpërthim nisi të përhapej me shpejtësi në qarkun Spartanburg në tetor; ai u shndërrua në shpërthimin më të madh që SHBA-ja ka parë në dekada, me gati 1 000 raste, para se të përfundonte në prill.
Autoritetet shëndetësore rekomandojnë dy doza të vaksinës kundër fruthit, shytave dhe rubeolës (MMR) gjatë fëmijërisë; këto dy doza janë 97% efektive kundër infeksionit të fruthit.
Megjithatë, ekspertët thonë se rreziku i shpërthimeve të fruthit ekziston kudo që shkalla e vaksinimit mbetet nën 95% një prag kyç imuniteti për këtë sëmundje tejet ngjitëse.
Vitet e fundit janë shtuar zonat me nivele të ulëta vaksinimi, një dukuri që hulumtimet ia atribuojnë në masë të konsiderueshme dezinformimit.
Kennedy, i cili shpesh ka shprehur skepticizëm ndaj vaksinave, i tha Bash-it se faqet e internetit të agjencisë së tij rekomandojnë që “prindërit t’i vaksinojnë fëmijët e tyre kundër fruthit”.
“Nuk e kam vënë kurrë në dyshim efikasitetin e vaksinës MMR,” tha ai.
Por në mars të vitit 2025, ndërsa shpërthimi i sëmundjes në Teksas u përhap në Nju-Meksiko dhe Oklahoma, ai i tha Sean Hannity-t të Fox News se shpërthimet e fruthit mund të shkaktohen pjesërisht nga njerëz tek të cilët imuniteti i fituar nga vaksina po dobësohet.
“Kur unë dhe ti ishim fëmijë, të gjithë e kalonin fruthin dhe ai të jepte… mbrojtje të përjetshme kundër infeksionit të fruthit. Vaksina nuk e bën këtë. Vaksina është efektive për gjithë jetën te disa njerëz, por te shumë të tjerë, efekti i saj dobësohet,” i tha Kennedy-i Hannity-t.
“Disa vite kemi me qindra shpërthime të tilla. Dhe, siç e dini, një pjesë e kësaj lidhet me faktin se ka njerëz që nuk vaksinohen, por edhe me faktin se vetë vaksina e humbet gradualisht efektivitetin,” tha ai.
Disa nga kritikat që zyrtarët i kanë drejtuar Faucit lidhen me “kërkimet mbi fitimin e funksionit” (gain-of-function research), të cilat përfshijnë manipulimin e një mikroorganizmi patogjen në mjedis laboratorik, në mënyrë që studiuesit të mund të analizojnë sjelljen e tij ndërsa evoluon.
Kennedy pohoi se kërkimet mbi “fitimin e funksionit” (gain-of-function) ishin përgjegjëse jo vetëm për virusin që shkakton COVID-19, por edhe për sëmundje të tjera.
“Epidemia e RSV-së që po përjetojmë, e cila sot është shkaktari kryesor i vdekjeve te fëmijët në këtë vend, e ka origjinën nga ky lloj eksperimentesh,” tha ai.
RSV-ja, ose virusi sincicial respirator, u identifikua për herë të parë në fund të viteve 1950 te shimpanzetë laboratorike, si dhe te fëmijët.
Ajo që u njoh më vonë si kërkim mbi “fitimin e funksionit” nisi dy dekada më vonë, kur shkencëtarët zbuluan për herë të parë mënyrën se si të bashkonin gjenet nga organizma të ndryshëm.
Pas vitit 2011, kur dy ekipe shkencëtarësh modifikuan virusin e gripit të shpendëve në mënyrë që ai të bëhej më i rrezikshëm dhe të transmetohej përmes ajrit midis gjitarëve diçka që virusi nuk kishte qenë në gjendje ta bënte më parë Departamenti Amerikan i Shëndetësisë dhe Shërbimeve Njerëzore ndërhyri për të hartuar udhëzime dhe për të vendosur mbikëqyrje të detyrueshme mbi kërkime të tilla.
Acetaminofeni dhe autizmi
Kennedy i tha Bash-it se dhjetëra studime e lidhin ekspozimin ndaj Tylenol-it gjatë fazave të vona të shtatzënisë dhe periudhës perinatale me autizmin.
Një rishikim i vitit 2025 nga studiues amerikanë të 46 studimeve të mëparshme sugjeroi një lidhje të mundshme midis ekspozimit prenatal ndaj acetaminofenit ilaçi që gjendet në Tylenol dhe çrregullimeve neurozhvillimore si autizmi dhe çrregullimi i hiperaktivitetit të mungesës së vëmendjes tek fëmijët, por studiuesit thanë se studimi nuk vërteton se ilaçi shkaktoi këto gjendje.
Ata këshilluan që gratë shtatzëna duhet të vazhdojnë të përdorin acetaminofen sipas nevojës, në dozën më të ulët të mundshme dhe për periudhën më të shkurtër të mundshme.
Hulumtime të tjera nuk kanë gjetur shenja të një lidhjeje, duke përfshirë studimet e miliona fëmijëve të ndjekura për dekada. Megjithatë, ka pak hulumtime që shqyrtojnë prevalencën e autizmit në lidhje me përdorimin e acetaminofenit gjatë foshnjërisë ose fëmijërisë së hershme.
Organizatat kryesore mjekësore mbështesin përdorimin e acetaminofenit për të trajtuar dhimbjen dhe ethet gjatë shtatzënisë, me rekomandime që pasqyrojnë se përfitimet tejkalojnë çdo rrezik të mundshëm.
Vaksinat e Covid
Kennedy dhe Bash u përplasën nëse vaksinat e Covid-19 kishin mbrojtur fëmijët, me sekretaren që i kërkoi asaj të citonte hulumtime që tregonin se vaksina “bëri më shumë dobi sesa dëm”.
Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, në SHBA janë administruar më shumë se 700 milionë doza të vaksinave kundër COVID-19 që kur ato u bënë të disponueshme në fund të vitit 2020. Studiuesit kanë vlerësuar se vaksinat ndihmuan në shpëtimin e 2,5 milionë jetëve në mbarë botën midis viteve 2020 dhe 2024.
Vaksinat janë testuar gjerësisht dhe janë monitoruar vazhdimisht për sigurinë e tyre; ndonëse janë regjistruar efekte anësore serioze, si anafilaksia apo miokarditi, ato kanë qenë përgjithësisht të rralla.
Hulumtimet kanë treguar gjithashtu se vaksinat lidhen me rreziqe më të ulëta të infektimit, shtrimit në spital dhe komplikacioneve te fëmijët. Në muajin dhjetor, një raport nga Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) në SHBA theksonte se fëmijët e vaksinuar kundër COVID-19 gjatë sezonit të mëparshëm të viruseve respiratore kishin një “rrezik dukshëm më të ulët” për vizita në shërbimet e urgjencës dhe të kujdesit urgjent për shkak të këtij virusi.
