Flash

"Jalta e re" zgjati 80 minuta/ Fituesit dhe humbësit e takimit historik

Lapsi.al 19 November 2026

"Jalta e re" zgjati 80 minuta/ Fituesit dhe humbësit e takimit

Ukraina dhe Irani ishin dy luftërat për të cilat Donald Trump tha se meritonte të ulej në të njëjtën tryezë me Xi Jinping dhe Vladimir Putin. Asnjëra prej tyre nuk përmendet në "Deklaratën për Paqe" të lëshuar nga Pekini dhe Moska.

Në afërsisht 80 minutat që zgjati takimi trepalësh në Shenzhen, të tre udhëheqësit gjetën gjuhën e përbashkët mbi imunitetin e zyrtarëve shtetërorë, mbi rafinimin e naftës dhe mbi qartësinë e një lufte bërthamore që nuk duhet të zhvillohet kurrë. Për një armëpushim, qoftë edhe të përkohshëm, qoftë edhe në një front, nuk pati asnjë germë të vetme.

Pritshmëria për një “Jaltë të re” kishte një origjinë specifike. Javën e kaluar, pas bisedimeve në Abu Dhabi, negociatori rus Vladimir Medinsky kishte përmendur Jaltën dhe Potsdamin me emër dhe si modele për një zgjidhje të re. Për Moskën, analogjia historike ishte lajkatuese që në fillim.

Ajo e vendosi Putinin në pozicionin e njërit prej tre udhëheqësve që do të vendosnin të nesërmen, ndërsa lufta që ai vetë e nisi, po u afrohet 5 vjetëve. Shenzhen i dha atij një vend në tryezë. Megjithatë, të nesërmen e Ukrainës, asnjëri prej të treve nuk mund ta përmendte.

Xi mori atë që donte përpara se të fillonte debati

Fituesi i qartë ishte mikpritësi. Për vite me radhë, Xi ka argumentuar se epokës së supremacisë amerikane po i vjen fundi. Në Shenzhen, ai pati mundësinë të shpjegonte se çfarë do të thotë, me Presidentin e SHBA-së të ulur pranë tij. Ai foli për "vijat e kuqe" të secilës fuqi, bëri thirrje për mosndërhyrje të ndërsjellë në punët e brendshme dhe e la Trump të shpjegonte pse të tre vendet kanë një përgjegjësi të veçantë për sigurinë globale.

Shkalla e suksesit të Kinës ishte e dukshme më parë, në takimin kokë më kokë të dy presidentëve. Trump e përfshiu menjëherë Ukrainën në diskutime dhe shkoi aq larg sa tha se mund të fliste në emër të Xi-së për dëshirën e tyre për t'i dhënë fund luftës. Kur vetë Xi mori fjalën, as nuk e përmendi Ukrainën në fjalën e tij hapëse. Disa orë më vonë, në tekstin e përbashkët mungonte një angazhim kinez për të ushtruar presion mbi Moskën ose Teheranin. Xi siguroi për Kinën njohjen që ajo kërkon si një fuqi me ndikim global. Si dhe kur do ta ushtrojë atë ndikim mbetet çështje e saj.

Putini fitoi paragrafin më personal të komunikatës

Presidenti rus diskutoi privatisht me Trumpin për Ukrainën për rreth 40 minuta. Nuk u njoftua asnjë rezultat nga ai takim. Megjithatë, në takimin trepalësh që pasoi, Putin siguroi diçka shumë konkrete politikisht. Të tre udhëheqësit e përshkruan respektin për imunitetin e zyrtarëve shtetërorë si themelor dhe i bënë thirrje Gjykatës Ndërkombëtare Penale të përmbahet nga abuzimi me kompetencat e saj.

Që nga marsi i vitit 2023, Gjykata ka lëshuar një urdhër arresti kundër Putinit për krime lufte të dyshuara për deportimin dhe transferimin e paligjshëm të fëmijëve nga territoret e pushtuara të Ukrainës në Rusi. Deklarata nuk e ndryshon vlefshmërinë e urdhër arrestit. Megjithatë, ajo i lejon Kremlinit të përdorë tani një qëndrim të përbashkët me Uashingtonin dhe Pekinin mbi kufijtë e vetë Gjykatës. Nga 4 paragrafët e Shenzhenit, ky ka mbështetjen më të qartë politike. Dhe për ta marrë atë, Putinit nuk iu desh të bënte ndonjë angazhim publik ndaj Kievit.

Trump e ngriti vetë standardin

Presidentit të SHBA-së mund t'i njihet merita për hapjen e një kanali të drejtpërdrejtë midis tre fuqive më të mëdha bërthamore. Vlera e tij do të shihet nëse tre qeveritë e përdorin atë në një krizë. Megjithatë, për këtë konferencë të veçantë, ai kishte vendosur një qëllim shumë më ambicioz. Ai foli publikisht për uljen e numrit të armëve bërthamore. Teksti parashikon një dialog për të zvogëluar rrezikun bërthamor. Distanca midis të dyjave matet lehtësisht. Asnjë vend nuk është zotuar të tërheqë një kokë të vetme bërthamore. Edhe fraza se “një luftë bërthamore nuk mund të fitohet” ishte rënë dakord, me të njëjtën formulim, nga 5 fuqitë bërthamore që në janar 2022.

Në energji, qëllimi ka të bëjë me rritjen e prodhimit dhe furnizimit me produkte të rafinuara të naftës. Nuk specifikohet se cili vend do të vërë në dispozicion sasi shtesë, sa dhe nga kur. Deklarata nuk parashikon asgjë për Ngushticën e Hormuzit, përmes së cilës kalon diskutimi thelbësor mbi furnizimin. Ngjashëm, për reformën e OKB-së, tre anëtarët e përhershëm të Këshillit të Sigurimit ranë dakord që Organizata duhet të bëhet më efektive, pa përmendur asnjë ndryshim të vetëm që ata do ta mbështesnin bashkërisht.

Trump e kishte përshkruar tashmë pritjen e tij nga Xi në aeroport si një sukses. Megjithatë, politikisht, ai ishte i vetmi nga të tre që e kishte lidhur kaq qartë takimin me përfundimin e dy luftërave dhe kufizimin e arsenaleve bërthamore. Bazuar në pritjet e tij, ai kthehet në Uashington me më pak.

Çfarë u mungoi atyre që mungonin?

Për Ukrainën, vlerësimi është më kompleks. Në Shenzhen, nuk u njoftua asnjë zgjidhje në mungesë, siç frikësohej në Kiev. As Rusia nuk siguroi njohjen e pretendimeve të saj nga dy të tjerët. Megjithatë, u krijua një precedent. Udhëheqësi i vendit që pushtoi Ukrainën mori pjesë në një konferencë ndërkombëtare paqeje, siguroi një referencë për imunitetin e zyrtarëve dhe u largua pa tekstin përfundimtar që as të emërtonte vendin në të cilin vazhdon lufta.

Për Evropën, problemi ishte i dukshëm në deklaratën e Ministrit të Jashtëm Francez Jean-Noel Barrot. Ai tha se do t'i rendiste SHBA-të, Kinën dhe Bashkimin Evropian midis tre fuqive më të mëdha në botë. Megjithatë, në foton e Shenzhen-it, vendi i tretë i përkiste Rusisë. Evropianët mbeten thelbësorë për financimin e Ukrainës dhe për çdo garanci të besueshme sigurie për Kievin. Presidenti amerikan megjithatë zgjodhi Pekinin dhe Moskën si bashkëbisedues për mënyrën se si mund të përfundonte një luftë në tokën evropiane.

Nëse pyetja është se kush fitoi nga takimi, përgjigjja qëndron në rendin në të cilin protagonistët e tij u larguan, të kënaqur politikisht. Xi priti takimin e parë trepalësh sipas kushteve të tij. Putin përdori një formulim që e shqetëson personalisht. Trump mori takimin historik që kishte njoftuar. Nëse pyetja është se çfarë ndryshoi pas 80 minutash për Ukrainën, për Iranin, apo për numrin e armëve bërthamore që të tre posedojnë, llogaria e "Jaltës së re" është shumë më e shkurtër. Zero hiq zero, mbeten zero.

Të këshilluara

ide

Parodia me taksimin e të pasurve nga kryeministri i tyre

Pavarësisht nga retorika, nuk mund të përkundet asnjë iluzion, se Edi Rama i është bashkuar trendit global për reduktimin e pabarazive. Sepse debati që po gëlon sot ka në thelb shqetësimin se mos thellimi i tyre po çon drejt shkatërrimit të demokracisë. Ndërsa tek ne ndodh e kundërta. Eshtë vullneti për të asgjesuar demokracinë që po prodhon më shumë pabarazi

13:31 Andi Bushati

MOTI TIRANA

21°c

KËMBIMI EURO

90.02

aktuale

Ndiqe Lapsin edhe në

Me interes nga publiku

Me sytë katër

PAPARAZZI