What social protest needs today, more than violence, is the organization of a broad anti-system front that brings together representatives of various social groups whose common denominator is dissatisfaction with the functioning of the current political and economic regime. This front, which could be called the Flamingo Front, should have representatives from students, teachers, environmentalists, civil society, new political parties such as the Together Movement, workers, farmers, and representatives of communities whose lands are being plundered through elite tourism models.
The violence of student and youth rebellion is more than understandable. It stems not only from the objective political, social and economic conditions that young people face but also from the ignoring of the peaceful Flamingo protests for months by the governing arrogance of Prime Minister Rama. Therefore, it must be seen in the context of the crisis that the country is going through and cannot be reduced to spontaneous vandalism or dark forces.
But understanding the context and source of violence does not mean justifying it. Much less should we conclude that only through violence can we overthrow the current regime and build a better political, social, or economic system.
It is true that the violent protest has exposed the banditry of the current government. But it has neither weakened nor delegitimized it as much as the peaceful Flamingo protest. It was the latter that delegitimized Rama's government and our political class in general.
The violence that has taken over the streets of Tirana and Albania, on the other hand, risks consolidating a social and political alternative that could not only overthrow Rama but also regenerate our political system. There are three reasons why violence could jeopardize the success of the social protest known as the Flamingo Revolution.
First, it shifts the debate from the corruption of the current system and how it can be overcome to the sterile debate between those who condemn violence and those who defend it. So instead of discussing the destruction of the environment, the concentration of political and economic power in a few hands, or the disastrous situation of higher education, corruption, or the lack of democracy within and outside the parties, the debate will focus on the division for or against violence.
We must not forget that one of the great achievements of the Flamingo Revolution was the opening and oxygenation of public debate from the barren Rama-Berisha debates to the economic problems of affordability, environmental protection, civic dignity, nationalism, and democracy.
Revolucioni Flamingove prodhoi një listë konkrete kërkesash që synonin reformimin e sistemit politik në përgjithësi, që nga rrëzimi i ligjeve të bëra për klientelën ekonomike të Ramës, deri tek ndryshimi i Kushtetutës dhe sistemit elektoral për të hapur lojën demokratike dhe për të forcuar institucione si parlamenti apo pushtetit vendor.
Dhuna rrezikon të nxjerrë në plan të dytë artikulimin e kërkesave për reformim të sistemit tonë politik, ekonomik dhe social duke i dhënë protagonizëm elementit të dhunëshëm në kurriz të studentëve, intelektualëve, ambinetalistëve, fermerëve apo punëtorëve.
Dhe këtu vijmë tek rreziku i dytë që përbën dhuna për masivizimin e protestës sociale. Nëse strategjia e protestës sociale reduktohet tek përballja e dhunëshme me regjimin atëhere ajo rrezikon të largojë prej saj një seri grupesh apo individësh që nuk e gjejnë dot veten tek përballja e dhunshme me pushtetin. E thënë ndryshe, janë shumë më pak ata që mund ti bashkohen një proteste të dhunëshme se një proteste paqësore.
Së treti, nën mjegullën e dhunës protesta mund të kapet më lehtë si nga regjimi Rama edhe nga berishizmi. Pushteti aktual e ka të lehtë ta penetrojë protestën duke futur aty element të dhunshëm. Këtë e kemi parë tashmë me grupe të maskuara që dalin nga Ministria e Brendëshme dhe integrohen në protestë. Partia Socialiste ka një “krah të armatosur” që përbëhet nga të fortët që përdor në zgjedhje që mund të përdoret fare kollaj për të penetruar dhe devijuar protestën sociale nën maskat dhe mjegullën e dhunës.
Po ashtu Partia Demokratike e ka shumë të lehtë ta penetrojë protestën me krahun e saj të armatosur, sikurse edhe ka ndodhur në disa raste. Ndaj promovimi i elementëve të dhunëshëm apo “të fortë” në protestë eventualisht mund ti shërbejë kapjes së saj nga klasa politike aktuale teksa mënjanon promovimin dhe organizmin e një lidershipi të ri që sfidon sistemin tonë politik.
Prandaj ajo që i duhet protestës sociale sot më shumë se dhuna është organizmi i një fronti të gjerë anti-sistem që bën bashkë përfaqësues të grupimeve të ndryshme sociale që emërues të përbashkët kanë pakënaqësinë me funksionimin e regjimit aktual politik dhe ekonomik. Ky front, që mund të quhet Fronti Flamingove, duhet të ketë përfaqësues nga studentët, pedagogët, ambientalistët, shoqëria civile, partitë e reja politike siç është Lëvizja Bashkë, punëtorët, fermerët dhe përfaqësues të komuniteteve të cilave po u grabiten tokat nëpërmjet modeleve të turizmit elitar.
Një lëvizje e tillë nuk ka nevojë për një kryetar apo lider të pazëvendësueshëm, por për një kryesi rotacionale dhe forume presenciale apo virtuale ku duhet të diskutohen dhe miratohen kërkesat e protestës sociale. Në Shqipëri ka eksperienca të lëvizjeve të shoqërisë civile që kanë funksionuar me kryesi dhe jo me kryetar, siç ishte Aleanca Kundër Importit të Plehrave (AKIP). Një shembull i ngjashëm ishte edhe lëvizja studentore në Serbi.
Një platformë e qartë parimesh, kërkesash dhe propozimesh do ishte boshti rreth të cilit do të ngjizej, mobilizohej dhe konsolidohej Fronti i Gjerë i Flamingove. Nuk bëhet fjalë për një program të detajuar qeverisës por për disa parime dhe propozime themelore që synojnë demokratizimin e sistemit tonë politik dhe ekonomik që nuk është as socialist, as neoliberal, as konservador, as marksist, por thjesht i personalizuar.
Sistemi ynë aktual politik dhe ekonomik nuk është neoliberal sepse as në politikën dhe as në ekonominë tonë nuk ekziston fare konkurrenca qoftë si koncept qoftë si praktikë. Shumica dërrmuese e buxhetit dhe aseteve të shtetit tonë jepet me gisht ose me koncesione dhe jo nëpërmjet tenderave konkurrues. Konkurrenca e lirë dhe meritokratike ka vdekur prej kohësh si në politikën edhe në ekonominë shqiptare.
Aq më pak është sistemi ynë socialist apo marksist për faktin e thjeshtë sepse këtu është privatizuar dhe personalizuar prona publike si në politikë (partitë politike) edhe në ekonomi. Edhe politika elementare si ato të mbështetjes sociale për shtresat në nevojë tek ne nuk konceptohen nëpërmjet lenteve të socializmit si të drejta themelore të qytetarëve por si favore që partia në pushtet bën në shkëmbim të votës. Pa folur për përqëndrimin e parasë dhe të pushtetit ekonomik në një grup të ngushtë oligarkësh që vetëm socialist nuk janë.
Pikërisht për këtë arësye Fronti i Flamingove nuk mund të jetë një parti tradicionale që synon të qeverisë në funksion të një ideologjie, shtrese, grupi apo personi të vecantë. Platforma e tij politike nuk synon thjesht qeverisjen por reformimin ose shembjen e sistemit aktual politik, mediatik dhe ekonomik, ku nuk e gjejnë veten as socialistët, as marksistët, as komunistët, as neoliberalët, as konservadorët dhe as nacionalistët.
Kjo për arësyen e thjeshtë se sistemi ynë aktual, politik, ekonomik dhe mediatik, është thellësisht i personalizuar. Ndaj ai nuk prodhon politikë në kuptimin e mirëfilltë fjalës, si përplasje opsionesh apo idesh, por thjesht përplasje personalitetesh dhe personash.
E thënë ndryshe, sistemi ynë politik nuk funksionon sipas asnjë parimi demokratik, konkurrues, përfaqësues apo ideologjik.
Revolucioni i Flamingove konsiston pikërisht në transformimin e këtij realiteti duke vendosur një sërë rregullash të reja loje, dhe duke prodhuar një kulturë të re politike të qytetarit të lirë dhe dinjitoz. Si i tillë Fronti i Flamingove është dhe duhet të mbetet një front i gjerë që bashkon rryma dhe grupe të ndryshme në opozitë me regjimin e vjetër politik që mishëron Edi Rama.
Ama rrëzimi dhe zëvendësimi i regjimit të vjetër politik me një sistem të ri demokratik, përfaqësues dhe përfshirës nuk bëhet me molotov por me platforma, kërkesa dhe propozime të qarta që nga njëra anë nxjerrin në pah kalbësimin e sistemit politik aktual dhe nga ana tjetër ofrojnë një hartë konkrete për të dalë nga këneta politike e Ramës apo nga balta e Berishës.
Therefore, I think that the role of intellectuals, students, professors, and journalists today is to build a platform that materializes and reflects the hopes of the Flamingo Movement for a New Albania where politics and economics place the citizen at its center, and not the mayor and his oligarchs.
I will attempt to accomplish this task in the upcoming article titled: A Political Platform for the Flamingo Front.
Written by Blendi Kajsiu especially for Lapsi.al
