Një zbulim jashtëzakonisht serioz rreth ditëve që çuan në sulmin e Hamasit më 7 tetor 2023, është botuar nga gazeta izraelite “Haaretz” që pretendon se kryeministri Benjamin Netanyahu kishte marrë paralajmërime të qarta se lideri i Hamasit Yahya Sinwar po përgatiste një aksion në shkallë të gjerë kundër Izraelit.
Sipas investigimit të publikuar, rreth një javë e gjysmë para 7 tetorit, Presidenti i Emirateve të Bashkuara Arabe, Sheikh Mohammed bin Zayed, kontaktoi me telefon Kryeministrin izraelit dhe e paralajmëroi se udhëheqësi i atëhershëm i Hamasit në Gaza po planifikonte "një operacion të madh".
Haaretz ia atribuon këtë informacionin 3 burimeve të huaja të rangut të lartë që ishin në dijeni të përmbajtjes së saj. Raporti është pjesë e një hulumtimi të bërë pjesë e librit “Peng: 843 ditë braktisjeje”, bazuar në dhjetëra burime në Izrael dhe jashtë vendit, regjistrime audio, dokumente të brendshme dhe korrespondencë.
Zyra e Netanyahut e hodhi kategorikisht poshtë pretendimin duke e quajtur investigimin "një gënjeshtër absolute" dhe duke deklaruar se kryeministri nuk kishte folur me presidentin e Emirateve të Bashkuara Arabe gjatë periudhës në fjalë dhe as nuk kishte marrë ndonjë paralajmërim përkatës.
Sipas Haaretz, Mohammed bin Zayed kishte shprehur vazhdimisht shqetësime në lidhje me situatën në rajon. Presidenti izraelit, Isaac Herzog ka pranuar se udhëheqësi i Emirateve i kishte folur shpesh në muajt para luftës rreth nevojës për ulje të tensioneve dhe madje kishte shkuar aq larg sa kishte dërguar një të dërguar të posaçëm në Izrael.
Megjithatë, në fund të shtatorit, bin Zayed vendosi t'i drejtohej personalisht Netanyahut. Biseda, sipas raportit, zgjati rreth 45 minuta. Presidenti i Emirateve të Bashkuara Arabe paralajmëroi se Yahya Sinwar po përgatiste një operacion të madh kundër Izraelit dhe shprehu frikën se një ngjarje e tillë do të shkaktonte gjakderdhje, do të destabilizonte të gjithë rajonin dhe do të rrezikonte Marrëveshjet e Abrahamit.
I pranishëm në bisedë ishte edhe një këshilltar i ngushtë i Bin Zayed, një palestinez i cili ishte larguar nga Gaza dhe mbante kontakte të forta atje. Sipas tij, udhëheqësi i Emirateve i tha Netanyahut se Izraeli duhet të jetë në gatishmëri, ndërsa propozoi gjithashtu masa ekonomike për Gazën dhe uljen e tensioneve në Bregun Perëndimor.
Sipas publikimit, Netanyahu reagoi relativisht me qetësi, duke vlerësuar se Hamasi po përgatitej kryesisht për veprime në Bregun Perëndimor dhe duke siguruar se Izraeli ishte gati për çdo eventualitet.
Investigimi e lidh këtë bisedë me një kanal të mëparshëm komunikimi midis Izraelit dhe Hamasit, i cili ishte krijuar me miratimin e Netanyahut. Bisedimet sekrete për një armëpushim të përkohshëm dhe një zgjidhje më të gjerë në Gaza kanë filluar që nga fillimi i vitit 2023. Në bisedime morën pjesë zyrtari i Hamasit, Ghazi Hamad, një zyrtar i Fatahut me nofkën "Sytë e Qymyrit" dhe nga ana izraelite, zyrtari i Shin Bet, Agjencisë së Sigurisë, Adi Rotem.
Diskutimet kishin të bënin, ndër të tjera, me lehtësimin e bllokadës, rritjen e importeve të ushqimit dhe lëndëve të para, krijimin e zonave tregtare, aksesin e banorëve të Gazës në aeroportin e Sharm el-Sheikh dhe furnizimin me gaz natyror nga fusha Detare e Gazës.
Sipas burimeve të gazetës, deri në verën e vitit 2023, bisedimet kishin përparuar ndjeshëm. Çështja kryesore që mbetej ishte kthimi i dy izraelitëve dhe trupat e dy ushtarëve të mbajtur në Gaza, në këmbim të lirimit të të burgosurve palestinezë.
Në fund të gushtit, raporton Haaretz , Netanyahu kishte miratuar lirimin e 30 të burgosurve, megjithatë komiteti ministror i kërkuar nuk po mblidhej, duke çuar në ngrirjen e procesit.
Në fillim të shtatorit, Sinouar ndërpreu papritur komunikimin. Menjëherë më pas, sipas raportit, ai i tha ndërmjetësit të Fatahut të paralajmëronte izraelitët se nëse nuk do të kishte përparim, ai do të përgatiste "një surprizë të madhe". Ai madje përdori fjalën "zilzal" që do të thotë "tërmet".
Në takimin e tyre të dytë, në mesin e shtatorit, thuhet se Sinowar e përsëriti paralajmërimin edhe më me forcë: "Po përgatis nënën e të gjitha surprizave. Një operacion të tmerrshëm. Diçka të jashtëzakonshme."
Ndërmjetësi ia përcolli fjalët këshilltarit të presidentit të Emirateve të Bashkuara Arabe, i cili arriti në përfundimin se Sinwar "kishte ndërmend të shkonte në luftë" .
Më 15 shtator, sipas Haaretz , paralajmërimi iu përcoll edhe Shin Bet. Kreu i atëhershëm i agjencisë, Ronen Barr, kërkoi menjëherë një telefonatë me Netanyahun dhe e informoi atë për kërcënimet e "tërmetit" . Dy ditë më vonë, u mbajt një takim me pjesëmarrjen e Ministrit të Mbrojtjes Yoav Galland dhe përfaqësuesve të shërbimit të inteligjencës ushtarake, i ndjekur nga një takim tjetër në zyrën e kryeministrit, me përfaqësues të Mossadit dhe Këshillit të Sigurisë Kombëtare.
Megjithatë, Shin Bet po shqyrtonte edhe një interpretim tjetër të mundshëm në atë kohë: Shinwar po kërkonte të merrte Elizabeth Tsurkov, studiuesen izraelite të mbajtur në Irak, me qëllim që të forconte pozicionin e tij negociues në një shkëmbim të burgosurish.
Barr theksoi se ky ishte vetëm një vlerësim fillestar dhe paralajmëroi se Izraeli ishte "në një kurs përplasjeje". Ai sugjeroi ose një sulm të fortë parandalues ose, të paktën, forcimin e mbrojtjes në Gaza dhe Bregun Perëndimor përpara festave hebraike. Megjithatë nuk u mor asnjë vendim përkatës.
Meqenëse nuk pa asnjë reagim izraelit, thuhet se Bin Zayed vendosi të fliste vetë me Netanyahun në fund të shtatorit. Sipas Haaretz, kryeministri izraelit nuk e informoi kreun e Shin Bet, drejtorin e Mossad-it ose komandantin e ushtrisë izraelite për këtë komunikim.
Ish-kreu i Shin Bet, Ronen Bar dhe ish-shefi i IDF-së, Herzi Halevi, i thanë gazetës se nuk ishin informuar për paralajmërimin e presidentit të Emirateve të Bashkuara Arabe. Një zyrtar i lartë i Shin Bet pohoi se nëse agjencia do ta dinte se paralajmërime të tjera të tilla i kishin paraprirë, mund ta kishte vlerësuar ndryshe kërcënimin e Shinwar.
“Ndoshta mund t’i kishim bashkuar pjesët dhe të kishim arritur në një vlerësim krejtësisht të ndryshëm”, thotë ai.
Haaretz raporton gjithashtu një telefonatë nga shefi i inteligjencës egjiptiane, Abbas Kamel, në zyrën e Netanyahut. Sipas një raporti nga gazetari Smadar Peri të cituar nga gazeta, Kamel kishte paralajmëruar për "diçka të pazakontë, një operacion të tmerrshëm" që Hamasi ishte gati të niste.
Netanyahu thuhet se u përgjigj se në Gaza "ne kemi pamjen, ne kemi kontrollin" dhe se problemi i vërtetë ishte në Bregun Perëndimor, ku po transferoheshin edhe forcat. Më 1 tetor, vetëm 6 ditë para sulmit, Ronen Barr rekomandoi përsëri sulme kundër figurave të larta të Hamasit , përfshirë Sinwarin.
Përgjigja që iu atribua Netanyahut ishte: "Ju më përgatitni planet dhe unë do t'i shqyrtoj ato." Sipas një zyrtari që mori pjesë në takim, kryeministri përfundoi me direktivën: "Vazhdoni të punoni mbi mundësinë, por tani për tani qetësoni situatën". Në këtë takim, raporton Haaretz, ai nuk përmendi paralajmërimet që dyshohet se kishte marrë.
Zyra e Kryeministrit izraelit e mohoi investigimin. “Kryeministri Netanyahu nuk foli me presidentin e Emirateve të Bashkuara Arabe gjatë periudhës në fjalë dhe nuk mori asnjë paralajmërim prej tij”, tha ai në përgjigjen e tij, duke e përshkruar hetimin si një “ gënjeshtër të plotë”. Haaretz raporton se kërkoi gjithashtu koment nga presidenti i Emirateve të Bashkuara Arabe, por nuk ka marrë përgjigje. ©LAPSI.al
