Vlora Airport heading to arbitration: How the Beketi case could be repeated

In May 2025, Prime Minister Edi Rama and Kosovar businessman Behgjet Pacolli celebrated together the landing of the first plane on the runway of Vlora Airport.

15 months later, the airport has not been completed, Mr. Rama's government has decided to take away the concession, and Mr. Pacolli's company is preparing to seek compensation of hundreds of millions of euros in arbitration.

The history of Vlora Airport is a history of non-transparent and informal decision-making. As previously analyzed, there are elements of clientelism, unfair favoritism, and, likely, violations of the law.

But now it risks causing serious damage to public finances, while the airport remains unfinished or unusable for an indefinite period of time.

The speed with which the government has initiated procedures to terminate the concession agreement for Vlora airport shows a sense of self-confidence unaware of the consequences of this action.

While Mr. Pacolli has claimed that, if a common solution is not found with the government, he will be forced to resort to international arbitration, the government seems uninterested in an agreement and confident that it will have an easy time with the arbitration.

Based on the public statements of some analysts who promote the government's interests, it seems that the government will argue that it is its right to terminate the contract, because the concessionaire has violated the deadline for the completion and certification of the airport due to a conflict between the partners, which is unrelated and does not depend on the government and its decisions.

But Mr. Pacolli's repeated messages indicate that Mabco has another plan: it may sue Albania for violating the Albania-Switzerland Investment Protection Agreement and not for violating the concession contract.

In this type of arbitration, the issue is not limited to the obligations of the parties under the concession contract, but to the assessment of the fulfillment of the obligations that the Albanian state has undertaken to protect Swiss investments in Albania.

These types of disputes are reviewed by the International Centre for Settlement of Investment Disputes (ICSID) in Washington, USA. 

Albania has faced such arbitration before over a similar conflict. In 2019, it lost a case brought by Italian businessman Francesco Beketi for violating the Albanian-Italian investment protection agreement.

The concession company and the departure of the Turkish partner

Kontrata koncesionare për ndërtimin dhe operimin e Aeroportit Ndërkombëtar të Vlorës u nënshkrua në prill 2021, për një periudhë 35-vjeçare, mes qeverisë dhe kompanisë Vlora International Airport (VIA). VIA ishte në pronësi të kompanisë zvicerane Mabco Constructions (58%), të biznesmenit kosovar Behgjet Pacolli; kompanisë turke YDA Group (40%); dhe kompanisë kosovare 2A Group (2%), të biznesmenit Valon Ademi.

Por në fund të vitit 2022, YDA Group u largua nga koncesioni, duke ia shitur Mabco-s aksionet e veta për vetëm 4, 450 euro. Mabco u bë pronare e 98 për qind të koncesionarit, ndërsa 2A Group mbeti me 2 për qind.

Punimet vazhduan rregullisht për disa vjet.

Por pas zgjedhjeve të vitit 2025, mes ortakëve filloi një konflikt mbi pronësinë në kompaninë koncesionare.

Zoti Valon Ademi, pronari i 2A Group, pretendoi se, në bazë të një marrëveshjeje të brendshme që ai kishte bërë me zotin Pacolli dhe në bazë të financimeve që kompania e tij kishte bërë për punimet e aeroportit, atij i takonin edhe 47 për qind të aksioneve, pra 49 për qind në total.

Kjo marrëveshje e pretenduar nuk ishte depozituar në Qendrën Kombëtare të Biznesit (QKB) dhe nuk i ishte paraqitur për miratim qeverisë, e cila duhet të miratojë çdo ndryshim të aksioneve të koncesionarit.

Zoti Pacolli mohoi të kishte një marrëveshje të tillë dhe pretendoi se investimet ishin bërë nga kompania e tij.

Saga e gjykatave

Në gjysmën e dytë të vitit 2025, palët filluan betejën ligjore me njëra-tjetrën.

Në tetor 2025, një ditë përpara një mbledhjeje të thirrur për zëvendësimin e administratorit të dorëhequr të kompanisë dhe disa propozime për ndryshime në statutin e kompanisë, 2A Group iu drejtua Gjykatës së Tiranës. Ajo kërkoi pezullimin e së drejtës së votës së kompanisë Mabco deri në zgjidhjen e mosmarrëveshjes në lidhje me 47% të aksioneve shtesë që pretendonte 2A Group.

Exit ka parë paditë dhe vendimet e gjykatave, të cilat janë përmbledhur më poshtë:

— Në tetor 2025, Gjykata e Tiranës pezulloi mbledhjen e asamblesë dhe i hoqi Mabco-s të drejtën e votës, përfshirë të drejtën e emërimit të administratorit.

— Më 22 dhjetor, Gjykata e Apelit e shfuqizoi këtë vendim të Gjykatës së Tiranës.

— Më 23 dhjetor, më pak se 24 orë më pas, një tjetër gjyqtar i Gjykatës së Tiranës vendosi sërish bllokimin e të drejtave të Mabco-s.

— Më 19 shkurt 2026, Gjykata e Apelit la në fuqi vendimin e Gjykatës së Tiranës.

— Më 26 maj 2026, Gjykata e Lartë rrëzoi vendimet e gjykatave të Tiranës, duke hequr bllokimin e të drejtave të Mabco-s si aksionere me 98% të pronësisë.

— Më 5 qershor, një tjetër gjyqtare e Tiranës bllokoi sërish të drejtat e Mabco-s.

— Më 6 korrik, Gjykata e Tiranës e quajti të paligjshëm vendimin e 5 qershorit, që binte ndesh me vendimin e Gjykatës së Lartë, dhe hoqi bllokimin e të drejtave të Mabco-s.

Dy gjëra bien në sy në këtë histori:

1. Në një vend ku kohëzgjatja mesatare e një procesi civil gjyqësor për të dyja shkallët e gjyqësorit është rreth gjashtë vjet vjet, brenda nëntë muajsh kompania kosovare 2A Group ka arritur të sigurojë të paktwn gjashtw vendime në shkallën e parë dhe në apel dhe një në Gjykatën e Lartë për rreth 9 muaj.

2. Pas çdo rrëzimi padie në formë të prerë (në Apel ose në Gjykatën e Lartë) kundër 2A Group, një padi pak a shumë e perifrazuar me fjalë të tjera, por në thelb e njëjtë, është pranuar të paktën dy herë nga një tjetër gjyqtar i Gjykatës së Tiranës.

Se kush ka pushtet kaq të madh ndaj gjykatave mund të hamendësohet apo spekulohet.

Por pavarësisht se kush qëndron prapa tyre, fakti është se, nga tetori 2025 deri në korrik 2026, këto vendime e ndaluan kompaninë Mabco, që ligjërisht kishte 98% të aksioneve, të ushtronte çdo të drejtë të aksionerit, përfshirë emërimin e administratorit dhe aksesin në llogaritë bankare.

Nga maji 2026, punonjësve të saj iu ndalua edhe hyrja fizike në kantier.

Pikërisht këto pasoja të rënda të vendimeve gjyqësore kritikoi Gjykata e Lartë në arsyetimin e saj, kur u shpreh se vendimet e Gjykatës së Tiranës dhe të Apelit të Tiranës kishin “efektin praktik të asgjësimit të zotërimit dhe të kontrollit të investimit” nga Mabco dhe “kapërcenin qëllimin e çdo mase të sigurimit të padisë”.

Mbarimi i afateve të caktuara në kontratë për ndërtimin

Ndërkohë që ndodhnin përplasjet ligjore dhe bllokimet e mësipërme, kaloi afati kontraktual për përfundimin e ndërtimit në shkurt 2026 dhe për certifikimin dhe fillimin e operimit të aeroportit në qershor 2026.

Në qershor, qeveria u vuri një afat 30-ditor ortakëve të VIA-s për zgjidhjen e mosmarrëveshjeve, duke kërcënuar me prishjen e kontratës me koncesionarin.

Sikurse paralajmëroi, në fillim të gushtit ajo filloi procedurën e zgjidhjes së kontratës për mosrespektimin e afateve dhe mosrealizimin e detyrimeve kontraktuale.

Gjatë gjithë kësaj periudhe, Mabco pretendon se ka kërkuar ndërhyrjen e qeverisë për ta lejuar atë të ushtronte të drejtat e saj dhe të kryente punimet sipas kontratës.

Exit.al ka parë disa nga këto komunikime dhe konfirmon se Mabco ka parashtruar gjendjen ku ndodhej, pamundësinë për të ushtruar të drejtat koncesionare për shkak të bllokimit nga gjykata dhe ka kërkuar ndihmën e qeverisë për zgjidhjen e saj.

Ndër të tjera, Mabco i ka kërkuar qeverisë që të bëjë një auditim të pavarur të investimeve të bëra dhe burimit të financimit të këtyre investimeve, si mënyrë për zgjidhjen e konfliktit mes ortakëve.

Mabco pretendon se qeveria nuk iu përgjigj asnjëherë kërkesave të përsëritura të kompanisë.

Nga ana tjetër, pavarësisht bllokimeve të vazhdueshme, Mabco pretendon se deri në maj 2026 koncesionari kishte përmbushur pothuajse të gjitha detyrimet e ndërtimit të aeroportit dhe ishte pranë certifikimit të tij.

Nga koncesioni te marrëveshja Shqipëri–Zvicër

Në përgjigje të paralajmërimeve dhe pastaj vendimit të qeverisë për prishjen e marrëveshjes koncesionare, zoti Pacolli ka pohuar në postime publike në rrjetet sociale se veprimet e qeverisë binin ndesh jo vetëm me kontratën e koncesionit, por edhe me Marrëveshjen Shqipëri–Zvicër për Mbrojtjen e Investimeve.

Marrëveshja zvicerano-shqiptare, e nënshkruar që në vitin 1992, detyron secilin shtet të garantojë respektimin e të gjitha angazhimeve që ai shtet ka marrë ndaj investimeve të investitorëve të shtetit tjetër.

Ajo përkufizon si investim jo vetëm pasuritë fizike, por edhe aksionet dhe pjesëmarrjen në kompani; pretendimet monetare; të drejtat ekonomike; të drejtat e dhëna me ligj, kontratë ose vendim administrativ.

Kjo do të thotë se Mabco mund të kërkojë mbrojtje jo vetëm për punimet e kryera, por edhe për aksionet, të drejtat koncesionare, financimet dhe të ardhurat e pritshme nga operimi i aeroportit.

Duhet theksuar se në ICSID palë është shteti shqiptar dhe jo thjesht qeveria. Pjesë e shtetit janë edhe gjykatat dhe të gjitha institucionet ligjzbatuese, përfshirë policinë.

Me siguri, pretendimet e Mabco-s do të shtrihen ndaj të gjitha këtyre institucioneve që nuk i kanë ofruar asaj mbrojtjen dhe trajtimin që i detyrohen ligjërisht.

Rasti Beketi si pikë krahasimi

Rasti i famshëm i Agon Channel dhe biznesmenit italian Francesco Beketi është një precedent për mënyrën se si mund të zhvillohet përplasja qeveri–Mabco në ICSID.

Në vitin 2015, prokuroria shqiptare nisi hetime për pastrim parash dhe falsifikim kundër Francesco Beketi-t dhe sekuestroi televizionin Agon Channel.

Beketi dhe ortakët e tjerë italianë të Agon Channel e paditën Shqipërinë në ICSID për shkelje të Marrëveshjes Itali–Shqipëri për Mbrojtjen e Investimeve të vitit 1991.

Qeveria argumentoi në arbitrazh se veprimet e prokurorisë ishin vendime të ligjshme të institucioneve shtetërore, por tribunali arriti në përfundimin se sekuestrimi i Agon Channel ishte shpronësim i paligjshëm i një investimi italian.

As shpallja më vonë fajtor e Beketi-t nuk e ndryshoi vendimin përfundimtar të tribunalit—pavarësisht përpjekjeve të qeverisë.

Arbitrazhi e dënoi Shqipërinë me 99,5 milionë euro dëmshpërblim të drejtpërdrejtë. Së bashku me kostot ligjore të Beketi-t dhe të arbitrazhit, si dhe me interesat e pagesave, Shqipëria u detyrua të paguante rreth 130 milionë euro.

Qeveria shqiptare vendosi të mos e paguante këtë dëmshpërblim, por gjykatat europiane e zbatuan vendimin jashtë Shqipërisë: një gjykatë belge bllokoi të ardhurat që Eurocontrol mblidhte për llogari të Albcontrol-it.

Qëndrimi i mundshëm i MABCO-s në arbitrazh

Rasti Mabco, në një vështrim të parë, i ngjashëm me rastin Beketi.

Në rastin Beketi, dëmi kryesor erdhi nga hetimet penale të filluara rregullisht dhe nga sekuestrimi që çoi në mbylljen e televizionit.

Në Vlorë, konflikti lidhet me një koncesion të papërfunduar, përplasjen mes ortakëve, financimin dhe mosrespektimin e afateve.

Në të dyja rastet, qeveria mbështetet te ligji i brendshëm—hetimet penale ndaj Beketi-t dhe shkeljet e kontratës nga VIA.

Por përvoja botërore dhe rasti Beketi dëshmojnë se shteti nuk fiton një arbitrazh ndërkombëtar vetëm duke deklaruar se po zbaton ligjin ose kontratën.

Tribunali, veçanërisht ICSID-i, shqyrton nëse mënyra e veprimit të shtetit në tërësi është e drejtë, proporcionale dhe joarbitrare.

Ndërsa Mabco duhet të provojë se sjellja e shtetit ka shkelur traktatin dhe i ka shkaktuar dëm investitorit; Shqipëria, duhet të tregojë se ka vepruar në kohë, në mënyrë koherente, mbi bazën e provave dhe duke respektuar procedurën.

Në rastin Beketi, tribunali nuk u mjaftua me faktin se prokuroria kishte hapur një hetim të ligjshëm, por shqyrtoi motivet e nisjes së hetimit, masat e marra gjatë hetimit, proporcionalitetin dhe efektin e këtyre masave mbi investimin e huaj.

Në të njëjtën mënyrë, në rastin e Vlorës, tribunali mund të shqyrtojë:

Së pari, pse qeveria lejoi që konflikti i ortakëve të vazhdonte për muaj të tërë pa ndërhyrë; çfarë bëri qeveria për të mbrojtur kantierin e ndërtuar me investimin e Mabco-s; si reagoi apo nuk reagoi qeveria ndaj kërkesave të Mabco-s për zhbllokimin e gjendjes.

Në mënyrë të veçantë, tribunali mund të gjykojë nëse Mabco-s iu dha mundësi reale nga qeveria për të korrigjuar shkeljet e afateve, që është detyrim nga traktati i investimeve. Kjo çështje ka një rëndësi të madhe, veçanërisht sepse Gjykata e Lartë ka pohuar në arsyetimin e saj se vendimet e gjykatave të Tiranës praktikisht e kishin zhveshur Mabco-n nga të drejtat e pronësisë dhe të kontrollit mbi kompaninë koncesionare.

Së dyti, tribunali do të vlerësojë nëse vendimet e gjykatave respektuan procedurën dhe procesin e rregullt. Në këtë pikë, tribunali mund të pyesë se pse, në një pjesë të madhe të vendimeve të gjykatave të Tiranës kundër Mabco-s, proceset janë zhvilluar me urgjencë, pa njoftimin dhe praninë e Mabco-s.

Së treti, tribunali mund të shqyrtojë gjithashtu nëse marrja e aeroportit nga shteti është shpronësim i tërthortë. Mabco mund të pretendojë se, në fazën kur punimet pothuajse kanë përfunduar dhe investimi është realizuar, nuk është e nevojshme që shteti t’i konfiskojë aksionet e koncesionarit. Ai mund të mjaftohet duke e privuar investitorin nga kontrolli, përdorimi dhe vlera ekonomike e koncesionit, pa sekuestruar investimin.

Natyrisht, Mabco dhe zoti Pacolli mund të kenë prova dhe argumente të tjera për ndërhyrje apo presion politik. Zoti Pacolli ka deklaruar se ndaj tij është ushtruar presion i drejtpërdrejtë nga drejtues të qeverisë dhe nga një oligark vendas për t’ia shitur aksionet këtij të fundit. Nëse ka prova të tilla, ato do ta rrëzonin kauzën e qeverisë.

So, the problem that Albania may face in arbitration is the history of the behavior of its institutions: approving a concession with large state guarantees, allowing the technical partner to leave, publicly inaugurating an uncertified airport for political-electoral purposes, allowing conflict between partners, allowing the arbitrary blocking of the construction site, not intervening until the deadlines had passed; terminating the concession without any attempt to find a solution.

What can happen now?

Mabco must first clearly notify Albania of the dispute under the treaty. Then the six-month consultation period begins.

This period can be used for an agreement. The parties can agree on an independent audit, recognition of investments, purchase of Mabco shares, restructuring of the concession or the entry of a new operator.

If no agreement is reached, Mabco can take the case to ICSID. The process could take several years.

In the meantime, the government could try to take control of the airport and find a new operator. But a new investor will not easily enter a project where ownership, loans, equipment and concession rights are subject to arbitration.

The worst-case scenario is that the airport remains blocked for years, while Albania faces both the costs of its completion and a large demand for compensation.