“Si e konsolidoi mafia shqiptare praninë e saj në tregtinë e drogës në Amerikën Latine”. Është ky titulli i një shkrimi të gjatë që sjell “Bloomberg Línea” të Brazilit për rrjetet e reja të trafikut të dogës në këtë kontinent. “Bloomberg Línea” është pjesë e rrjetit të njohur amerikan “Bloomberg”, por është e fokusuar te zhvillimet në Amerikën Latine. Në shkrimin që lapsi.al sjell më poshtë të plotë thuhet se rrjetet kriminale të Ballkanit kanë një pikëmbështetje në rajon, veçanërisht në Ekuador, dhe janë ndër trafikantët kryesorë të kokainës në Evropë.
SHKRIMI I PLOTË
Të sofistikuar, me struktura të forta biznesi dhe, mbi të gjitha, diskretë, anëtarët e mafies shqiptare kanë arritur të kamuflojnë veten në Amerikën Latine në dekadat e fundit për t'u bërë nga shpërndarësit kryesorë të kokainës në Evropë.
Ata mbërritën në rajon në fund të viteve 1990 dhe fillim të viteve 2000, pas rënies së komunizmit në Shqipëri dhe luftërave në Ballkan, sipas një raporti të kohëve të fundit nga Iniciativa Globale kundër Krimit të Organizuar Transnacional (GI-TOC).
Sot, ata kanë një prani në Brazil, kontakte me kultivuesit e “kokës” në Peru, prodhuesit e kokainës në Kolumbi, grupet që ruajnë drogën në portet ekuadoriane dhe kartelet e fuqishme meksikane, sipas ekspertëve të konsultuar nga Bloomberg Línea.
Lidhjet familjare
Mafia shqiptare është vetëm një nga grupet nga Ballkani (një rajon në Evropën Juglindore) që kanë një prani në Amerikën Latine për të furnizuar me kokainë Evropën. "Ka raportime për klanet boshnjake, malazeze, kosovare dhe serbe", - thotë Victor Sanchez, një ekspert i krimit të organizuar dhe studiues në Universitetin Autonom të Coahuila në Meksikë.
Falë diasporës që rezultoi nga konfliktet që shpërthyen në Ballkan në vitet 1990, anëtarët e këtyre grupeve janë shpërndarë në qytete të mëdha evropiane dhe janë të pranishëm në 5 porte kryesore: Algeciras dhe Valencia në Spanjë, Hamburg në Gjermani, Roterdam në Holandë dhe Antwerp në Belgjikë.
Por ata kanë gjithashtu ndikim në portet e Amerikës Latine nga të cilat droga dërgohet në Kontinentin e Vjetër, duke përfshirë Esmeraldas dhe Guayaquil në Ekuador, Buenaventura në Kolumbi dhe Callao në Peru.
Ekspertët theksojnë një veçanti të Mafias Shqiptare: struktura e saj është kryesisht e bazuar te familja. "Një person i bashkohet Mafias Shqiptare si bir, nip, kushëri ose i afërm i njërit prej anëtarëve. Meqenëse ajo përbëhet nga njerëz me lidhje gjaku, është më e vështirë për ta të raportojnë ose të japin informacione kundër klanit", - thotë Sánchez.
Kjo karakteristikë, të cilën e ndajnë Mafia Shqiptare dhe 'Ndrangheta italiane, është arsyeja pse ka qenë e vështirë t'i shpërbëjë ato, ndryshe nga strukturat e tjera kriminale evropiane si Cosa Nostra dhe Camorra.
Bandat shqiptare janë gjithashtu "shumë të sofistikuara komercialisht", thotë Luis Córdova Alarcón, drejtor i programit kërkimor të Rendit, Konfliktit dhe Dhunës në Universitetin Qendror të Ekuadorit.
"Mafia shqiptare, ose të paktën grupet që vepronin nga Ekuadori, e bënë këtë me struktura biznesi të mirë-vendosura, të cilat i lejonin ata të imitonin trafikun e drogës në kompanitë e transportit dhe magazinimit, por edhe në kompanitë e transportit detar që eksportojnë", shpjegoi Córdova.
Eksperti tregon se si Dritan Gjika, një trafikant droge shqiptar i kapur majin e kaluar në Emiratet e Bashkuara Arabe, krijoi një sërë kompanish në Ekuador midis viteve 2010 dhe 2012 të lidhura me eksportin e bananeve për të dërguar kokainë në Evropë përmes tyre.
Në atë kohë, gjatë administratës së Rafael Correa, Ministria e Bujqësisë dhe Blegtorisë krijoi një sistem për ndarjen e kuotave javore të eksportit të bananeve bazuar në hektarë të mbjellë, të quajtur Unibanano. Por sistemi u auditua vetëm në vitin 2022 me financim nga Bashkëpunimi Gjerman dhe zbuloi ekzistencën e më shumë se 50 "kompanive fantazmë", të themeluara vetëm në letër, të cilat megjithatë mbanin kuotat në fjalë.
LEXO EDHE: “El Tiempo”: Jeta luksoze e Dritan Gjikës dhe lidhjet me kartelet e kᴏkainës
"Çfarë do të thotë kjo? Se kishte pandëshkueshmëri dhe mbrojtje absolute", - thotë Sánchez, një ekspert për krimin e organizuar, duke cituar botime nga media mbi këtë temë. “Një departament i tërë i Ministrisë së Bujqësisë u përvetësua nga trafikimi i drogës". Më 3 korrik, Policia Kombëtare e Ekuadorit sekuestroi gati 3 tonë kokainë brenda arkave të bananeve në një fermë në Guayaquil dhe arrestoi 5 persona "të dyshuar për lidhje me një strukturë kriminale të lidhur me Mafian Shqiptare", sipas Komandantit Víctor Ordóñez. Ajo që ndodhi është provë se si kjo praktikë po vazhdon.
Përvoja e grupeve shqiptare në pastrimin e parave u ka lejuar atyre të ruajnë marrëdhënie të mira me kartelet meksikane, dhe profili i tyre i ulët u ka lejuar atyre të shmangin vëmendjen e autoriteteve lokale, thotë Mike Vigil, ish-drejtor i operacioneve ndërkombëtare për DEA-n.
"Ata ruajnë gjithmonë një profil shumë të ulët sepse e dinë shumë mirë se inkurajimi i dhunës nuk është i mirë për biznesin", - thotë Vigil.
Shqetësimi në lidhje me mafiet ballkanike është përhapur në Kombet e Bashkuara, të cilat, në prezantimin e Raportit Botëror për Drogën 2025, denoncuan rritjen e dhunës së lidhur me drogën në Evropë.
"Dhuna dhe konkurrenca që karakterizojnë tregtinë e paligjshme të kokainës, e cila më parë ishte e kufizuar në Amerikën Latine, po përhapen në Evropën Perëndimore teksa grupet e krimit të organizuar nga Ballkani Perëndimor rrisin ndikimin e tyre në treg", deklaroi OKB.
Avancimi në Amerikën Latine
Suksesi i mafias shqiptare në Amerikën Latine është për shkak të tre faktorëve: faktit që nuk përpiqet të konkurrojë në kushte të barabarta me organizatat lokale, furnizimit të tepërt të kokainës në rajon dhe çmobilizimit të FARC-ut në Kolumbi, i cili fragmentoi zinxhirin e trafikimit të drogës së paligjshme.
1. Negocimi në vend të përballjes
"Mafia shqiptare nuk angazhohet në përballje; ajo bëhet partnere me mafiet lokale. Në Meksikë, ajo bashkëpunon me Kartelin Sinaloa dhe gjithashtu me Kartelin Jalisco Nueva Generación", - thotë Sánchez.
Ndërsa në Kolumbi, anëtarët e Mafias Shqiptare mbajnë lidhje me organizata si “Clan del Golfo” në bregdetin e Karaibeve, për të mos përmendur marrëdhëniet e tyre me disidentët e FARC në bregdetin e Paqësorit.
E njëjta gjë vlen edhe për lidhjet që grupet ballkanike mbajnë në vende si Peruja dhe Ekuadori.
Një shenjë që Mafia Shqiptare nuk ka ndërmend të zgjerohet në territoret e saj dhe të zhvendosë bandat lokale është fakti se nuk ka grupe të armatosura në Amerikën Latine.
Në vend të kësaj, ajo krijon marrëdhënie biznesi përmes korrierëve ose emisarëve që udhëtojnë nga Evropa në mënyrë të përkohshme, përveçse nëse hasin probleme me ligjin dhe duan të vendosen përgjithmonë në rajon.
Korrierët janë të pavarur dhe punojnë me organizata të ndryshme. Emisarët janë individë të zgjedhur brenda një grupi kriminal dhe "duhet të plotësojnë kritere specifike për t'u kualifikuar si përfaqësues të grupit në Amerikën e Jugut", tha zyrtari.
Si korrierët ashtu edhe emisarët duhet të kenë aftësi të caktuara, tha Sanchez, të tilla si të flasin shumë gjuhë dhe të kenë përvojë. Ata mund të eksplorojnë mundësi të reja biznesi dhe të ofrojnë shërbimet e tyre për grupe në Kolumbi, Ekuador dhe Meksikë, duke forcuar marrëdhëniet e tyre.
2. Transformimi Gjeopolitik
Një faktor tjetër që i ka lejuar mafies shqiptare dhe grupeve ballkanike të konsolidojnë pozicionin e tyre si trafikantë kokaine është rritja e konsumit dhe prodhimit të kokainës.
Në Evropë, përdorimi i drogës është rritur me 80% që nga viti 2011, dhe globalisht, numri i përdoruesve të drogës është rritur nga 17 milionë në vitin 2013 në 25 milionë në vitin 2023, sipas raportit të fundit nga Zyra e Kombeve të Bashkuara për Drogën dhe Krimin (UNODC).
Teksa kërkesa për kokainë është rritur, është rritur edhe furnizimi. Vetëm midis viteve 2022 dhe 2023, potenciali i prodhimit u rrit nga 2 757 në 3 708 tonë, megjithëse rritja ka qenë e qëndrueshme gjatë dekadës së fundit.
"Në 10 vitet e fundit, ka pasur një rritje prej 880% të prodhimit, që do të thotë se ka pasur një rritje të jashtëzakonshme të konsumit të kokainës", thotë Córdova.
Për Córdovën, "transformimi gjeopolitik" i kokainës ka bërë që mafia shqiptare të rrisë fuqinë e saj si trafikante në Evropë dhe kartelet meksikane të përqendrojnë operacionet e tyre në prodhimin e fentanilit për të rritur të ardhurat e tyre të paligjshme, për shkak të afërsisë së tyre me Shtetet e Bashkuara.
3. Fragmentimi në Zinxhirin e Trafikimit të Drogës
Çmobilizimi i diskutueshëm i Forcave të Bashkuara të Vetëmbrojtjes së Kolumbisë (AUC) në vitin 2006 dhe Forcave të Armatosura Revolucionare të Kolumbisë (FARC) në vitin 2016 fragmentoi zinxhirin e trafikimit të drogës, sipas raportit të IG-TOC.
Ky fragmentim ka çuar, ndër të tjera, në "bërjen e strukturave të krimit të organizuar më shumë horizontale sesa hierarkike, duke i ngjasuar një sistemi nyjesh të lidhura".
Në kontekstin e kësaj dinamike, mafia shqiptare ka fituar terren në Amerikën Latine.
Vigil argumenton se, në veçanti, boshllëku i lënë nga FARC dhe ndarja midis grupeve të tjera të armatosura në Kolumbi "krijuan mundësi për trafikantët e drogës nga Ballkani".
Vigil shtoi se mafia shqiptare dominon "lidhjet me shoqërinë e Amerikës së Jugut", duke u martuar me gra vendase, për shembull, dhe duke falsifikuar dokumente, "duke përdorur identitete të shumëfishta për të shmangur zbulimin nga autoritetet".
Ekuadori është ndoshta vendi i Amerikës Latine ku emisarët dhe korrierët e mafias shqiptare, si dhe disa nga udhëheqësit e grupeve ballkanike, janë vendosur më shumë. Dritan Rexhepi, udhëheqësi i “Kompania Bello”, është një shembull konkret.
Rexhepi mbërriti në Ekuador në vitin 2012 - pasi shpëtoi nga 3 arrestime në Evropë - dhe 2 vjet më vonë u kap në Operacionin Balkans, të kryer në Durán, Samborondón dhe Guayaquil. Paradoksi është se, nga burgu, ai konsolidoi pushtetin e strukturës së tij në Amerikën Latine.
"Rexhepi u identifikua si një nga udhëheqësit e rrjetit dhe ndërmjetësi i tij kryesor, pasi ai ishte "Personi përgjegjës për blerjen e kokainës dhe menaxhimin e logjistikës së qelisë së tij në Ekuador" - thuhet në raporte.
Rexhepi u lirua nga burgu në Ekuador në vitin 2021, pavarësisht dy kërkesave të miratuara për ekstradim në Shqipëri dhe Itali, megjithëse në nëntor 2023 ai u kap në Turqi me një pasaportë kolumbiane.
Çështja u denoncua nga ish-kongresmeni dhe kandidati presidencial Fernando Villavicencio, i vrarë më 9 gusht 2023, i cili gjithashtu zbuloi në një raport se si mafia shqiptare depërtoi në Policinë Kombëtare.
"Raporti akuzon ish-komandanten e Policisë Kombëtare Tannya Varela se është kooptuar nga mafia shqiptare dhe se ka punuar për të kur ajo ishte komandante e zonës policore që korrespondon me provincën e Manabí-t", tha Córdova.
Villavicencio zbuloi madje edhe lidhjen midis një kapoje tjetër shqiptar, Dritan Gjika, dhe biznesmenit Rubén Cherres, një mik i kunatit me ndikim të ish-Presidentit Guillermo Lasso, Danilo Carrera. Ky pretendim ishte thelbësor në shkarkimin e Lasso-s.
"Grupet ballkanike korruptuan shumë autoritete dhe forca sigurie në rajon," thotë Vigil.
Por, përpara se grupet ballkanike të depërtonin në institucionet e Ekuadorit, siç demonstroi Villavicencio në atë kohë, ekzistonte një element që u lejonte anëtarëve të tyre të hynin dhe të vendoseshin në vend. Sipas Sánchez, qeveria e Rafael Correa-s i lejoi qytetarët nga pothuajse të gjitha vendet e botës të hynin pa vizë në vitin 2008, duke u lejuar atyre të qëndronin në vend deri në 6 muaj.
"Ata që kishin probleme ligjore në Shqipëri ose Evropë mund të gjenin në Ekuador një lloj strehe të sigurt, gjë që çoi në një vendosje më të madhe të emisarëve të mafias," tha Sánchez.
Ajo që është e sigurt sot është se ka të paktën 7 grupe ballkanike që veprojnë në Ekuador dhe Amerikën e Jugut: Kompania Shqiptare Bello, Klani Farruku dhe Klani i Lazaratit, si dhe Grupi Sarić (nga Serbia), Klani Kotor (nga Mali i Zi) dhe Klani Tito dhe Dino (nga Bosnja). ©Përshtati në shqip LAPSI.al
