Charlie Rowley kërkonte çdo ditë nëpër kazanët e mbeturinave. Ai shpesh gjente pajisje elektrike, vegla ose sende të tjera që mund të ripërdoreshin. Atë pasdite qershori në Amesbury, në Anglinë jugore, ai mendoi se kishte bërë një gjetje të rëndësishme.
Brenda një kazani, ai gjeti një kuti të vogël kartoni të mbështjellë me plastikë. Brenda ishte një shishe e markës së famshme franceze “Nina Ricci”. Ai mendoi se dikush kishte hedhur aksidentalisht një parfum të shtrenjtë për femra dhe vendosi ta mbante për t'ia dhënë partneres së tij, 44-vjeçares Dawn Sturges. Ajo që ai nuk e dinte ishte se shishja nuk përmbante parfum, por një nga kimikatet më të rrezikshme të krijuara ndonjëherë.
Paketimi i çuditshëm që nuk i ngjalli dyshime
Dy ditë më vonë, më 30 qershor 2018, Rowley i dha partneres së tij “dhuratën”. Sturges e njohu menjëherë emrin e kompanisë dhe u kënaq shumë, duke menduar se ishte një parfum luksoz.
Rowley vuri re se diçka nuk dukej mirë. Mekanizmi i spërkatjes ishte i ndarë nga shishja dhe iu desh ta hiqte kapakun dhe ta vendoste vetë. Megjithatë, ai nuk dyshoi se ishte një kurth vdekjeprurës.
Dawn spërkati lëngun, e nuhati dhe vendosi një sasi të vogël në kyçin e dorës. Por lëngu kishte një strukturë vajore dhe çuditërisht, nuk kishte aromë.
“Mendova se ishte shumë i çuditshëm. Një parfum pa aromë”, - kujton ai sot.
Vetëm pak minuta pasi përdori shishen, Sturges filloi të ankohej se ndihej çuditshëm. Ajo tha se kishte dhimbje të forta koke dhe u drejtua për në banjo. Papritmas, u dëgjua një zhurmë e fortë. Rowley vrapoi dhe e gjeti pa ndjenja në vaskë.
"Një minutë para po flisnim normalisht dhe minutën tjetër ajo nuk po përgjigjej fare. U panikova. Nuk dija çfarë të bëja", përshkruan ai. Ekipet e urgjencës mbërritën shpejt dhe e çuan në spital, pa e ditur se po merreshin me një rast helmimi kimik.
Ai vetë u helmua disa orë më vonë.
Rowley besonte se partnerja e tij kishte pësuar një problem të papritur shëndetësor. Kështu që, në vend që ta ndiqte menjëherë në spital, ai vendosi të kthehej në shtëpi për të paketuar një çantë me rroba, kozmetikë dhe sende personale për të.
Disa orë më vonë, ai vetë filloi të tregonte simptoma serioze. Djersitje e tepërt, çorientim, pamundësia për të folur dhe lëvizje të pakontrolluara i detyruan ekipet e shpëtimit të ktheheshin në të njëjtën shtëpi. Ai u dërgua në spital, ku mjekët e vendosën në një komë të induktuar për disa javë. Kur doli nga spitali, ai pësoi një goditje në tru dhe iu desh të shtrohej përsëri në spital për një kohë të gjatë.
Dawn Sturges vdiq 10 ditë pas helmimit të saj, pa pasur kohë që partneri i saj të fliste përsëri me të.
Helmi i përdorur si armë kimike
Analiza zbuloi se shishja përmbante Novichok. Kjo është një familje agjentësh nervorë që u zhvilluan fshehurazi në Bashkimin Sovjetik në vitet 1970 dhe 1980, si pjesë e një programi zhvillimi të armëve kimike.
Substanca vepron duke penguar funksionin e sistemit nervor, duke shkaktuar paralizë muskulore, konvulsione, dështim të frymëmarrjes dhe nëse nuk trajtohet menjëherë shkakton vdekje.
Sipas Neil Basu, ish-kreut të shërbimit britanik kundër terrorizmit, sasia e Novichok që ishte në shishe teorikisht mund të vriste deri në 10,000 njerëz.
Lidhja me rastin Skripal
Rasti u lidh shpejt me një nga incidentet më të mëdha diplomatike midis Britanisë dhe Rusisë.
Më 4 mars 2018, vetëm 3 muaj para vdekjes së Sturges, ish-oficeri i inteligjencës ushtarake ruse Sergei Skripal dhe vajza e tij, Yulia, u gjetën pa ndjenja në një stol në Salisbury.
Sergei Skripal, një ish-oficer i inteligjencës ushtarake ruse i cili kishte punuar me MI6 të Britanisë, dhe vajza e tij, Yulia, u helmuan me agjentin nervor Novichok në Salisbury në mars të vitit 2018. Të dy mbijetuan pas muajsh shtrimi në spital dhe që atëherë kanë jetuar nën identitete të reja për arsye sigurie.
Skripal ishte dënuar në Rusi për bashkëpunim me MI6 dhe më vonë u dërgua në Britani në një shkëmbim spiunësh.
Hetimi britanik arriti në përfundimin se dy oficerë nga shërbimi i inteligjencës ushtarake GRU i Rusisë udhëtuan për në Britani duke përdorur identitete të rreme dhe lyen me Novichok dorezën e derës së shtëpisë së tij.
Babai dhe vajza mbijetuan pas disa javësh trajtimi në spital, por shishja e përdorur për të transportuar helmin nuk u gjet kurrë gjatë hetimeve fillestare. Autoritetet besojnë se autorët e hodhën atë pas operacionit dhe ajo përfundoi në duart e Rowley muaj më vonë.
Një qytet i tërë në gatishmëri
Rasti shkaktoi një mobilizim të madh të autoriteteve britanike. Njësitë speciale me kostume mbrojtëse dezinfektuan rrugët, parqet, baret, restorantet dhe madje edhe shtëpinë e Skripalit. Dhjetëra vende u bllokuan për javë të tëra, ndërsa çdo rast i ri sëmundjeje shkaktoi një valë të re frike midis banorëve.
Helmimi i Sturges tregoi se, pavarësisht operacioneve të gjera të pastrimit, Novichok ende përbënte një kërcënim vdekjeprurës.
Faji që e shoqëron deri më sot
Kur Rowley u zgjua nga koma, mjekët i thanë se gruaja që ai donte kishte vdekur. “Isha në shok. Ajo ishte shishja që i dhashë. Ndihesha përgjegjës dhe ende nuk mund ta kaloj”, thotë ai. Ai ende përballet me probleme serioze shëndetësore, duke përfshirë vështirësi me ekuilibrin, probleme me shikimin, humbje të funksionit në dorën e majtë dhe humbje të rënda të kujtesës, të cilat ia atribuon efekteve të helmimit. 8 vjet më vonë, ai ende jeton pranë Salisbury-t, duke u përpjekur të harrojë një histori që, siç pranon ai, nuk do të jetë kurrë në gjendje ta harrojë.
Autorët e krimit mbeten të pa kapur.
Dy burrat e identifikuar nga autoritetet britanike si anëtarë të shërbimit të inteligjencës ushtarake ruse nuk u arrestuan kurrë.
Rusia mohoi çdo përfshirje, ndërsa Vladimir Putin i quajti akuzat të pabaza. Vetë të dyshuarit u shfaqën në televizionin rus, duke pretenduar se kishin vizituar Salisbury vetëm si turistë për të parë katedralen e famshme të qytetit. Rowley madje u takua me ambasadorin rus në Londër, duke shpresuar të mësonte të vërtetën rreth asaj që ndodhi. Siç thotë ai, ai kurrë nuk mori ndonjë përgjigje kuptimplote.
“Kam ndalur së prituri për drejtësi. Nuk ka asgjë tjetër që mund të bëj. E tëra çfarë më ka mbetur është të përpiqem të jetoj me atë që ndodhi", - përfundon burri i cili, pa e ditur, e gjeti veten në qendër të një prej rasteve më të rënda të spiunazhit ndërkombëtar në vitet e fundit. ©Përgatiti LAPSI.al
