Një çift i moshuar francez po shëtiste nëpër një fushë, kur vunë re një objekt të çuditshëm. Doli të ishte një kapsulë e vogël me një mesazh spektakolar brenda: një shënim i shkruar me dorë, 100-vjeçar, nga një ushtar i Luftës së Parë Botërore.
Sipas The Guardian, shënimi ishte shkruar në gjermanisht nga një ushtar prusian me bazë në Ingersheim. Rajoni tani është pjesë e Francës, por në atë kohë ishte ende pjesë e Gjermanisë. Mesazhi ishte dërguar me një pëllumb korrier te oficeri epror i ushtarit.
Çifti i moshuar që zbuloi letrën e humbur prej kohësh, e dërgoi atë në Muzeun e Linges. Ky muze i është përkushtuar betejës së Luftës së Parë Botërore të njohur si "Le Linge", e cila u zhvillua nga 20 korriku deri më 15 tetor 1915.
Gjatë betejës në Le Linge, forcat franceze luftuan kundër trupave gjermane në fshatrat ku janë zbuluar shumë artefakte lufte gjatë dekadave të fundit, përfshirë armë të vjetra, municione dhe sende personale, të cilat ruhen kryesisht në muzeun lokal.
Vlerësohet se rreth 17,000 jetë u humbën në betejë. Megjithatë, pavarësisht kësaj humbjeje të tmerrshme, vijat e frontit që u krijuan aty mbetën kryesisht të pandryshuara kur lufta përfundoi më në fund në vitin 1918.
Kuratori i muzeut, Dominique Jardy, kërkoi ndihmën e një kolegu gjermanishtfolës për të deshifruar këtë artefakt lufte mbi një shekull të vjetër. Letra, pothuajse e palexueshme, dukej se ishte e datuar ose në vitin 1910 ose 1916, por përmbajtja e saj që përfshinte informacione të ndjeshme ushtarake e vendoste atë pa dyshim në mes të Luftës së Parë Botërore.
Letra përmbante mesazhin: “Toga Potthof bie nën zjarr ndërsa arrin kufirin perëndimor të sheshit të paradës; toga Potthof hap zjarr dhe tërhiqet pas pak. Në Fechtwald, gjysma e togës u neutralizua. Toga Potthof tërhiqet me humbje të mëdha.”
Jardy e përshkroi letrën si një zbulim “jashtëzakonisht të rrallë”. Artefakti është planifikuar të bëhet pjesë e përhershme e ekspozitës së Muzeut të Linges.
Zbulimi i letrave të vjetra të dërguara nga ushtarët nuk është aq i rrallë, dhe ndonjëherë ato ofrojnë një vështrim më të thellë mbi jetën në ushtri gjatë kohërave më të pasigurta.
Në gusht të vitit 2019, një burrë në Alaskë që po kërkonte dru zjarri hasi rastësisht një mesazh në një shishe, i cili ishte shkruar nga një marinar sovjetik në vitet 1960, një kohë veçanërisht e tensionuar për shkak të Luftës së Ftohtë dhe trazirave shoqërore nën Partinë Komuniste.
Mesazhi ishte shkruar nga një kapiten i dikurshëm i marinës sovjetike me emrin Anatoly Botsanenko, i cili ndodhej në bordin e anijes sovjetike Sulak. Por ndryshe nga letra e gjetur në Orbey, letra e Botsanenkos nuk kishte të bënte me konfliktet në të cilat ishte përfshirë në det.
Në vend të kësaj, ishte një thirrje sentimentale për shëndet dhe lumturi, drejtuar të huajit që do të gjente mesazhin e tij të mbyllur në shishe: “Përshëndetje të sinqerta! Nga anija mëmë VRXF Sulak e Flotës Lindore të Largët Ruse. Të përshëndes ty që e gjen këtë shishe dhe kërkoj që të përgjigjesh në adresën Vladivostok -43 BRXF Sulak për të gjithë ekuipazhin. Të urojmë shëndet, jetë të gjatë dhe udhëtime të lumtura.”
Zbulimi i letrës u bë viral dhe çoi në një kërkim për autorin e saj, për të cilin shumë besonin se ishte ende gjallë. Televizioni shtetëror Russia-1 arriti me sukses të gjente kapitenin e dikurshëm të anijes; ai ishte 86 vjeç në kohën kur u gjet letra e tij.
Gjatë një interviste me Botsanenkon rreth letrës së tij, veterani sovjetik foli për shërbimin e tij ushtarak. Në një moment, kur intervistuesi i tregoi se anija e tij e vjetër ishte nxjerrë jashtë përdorimit dhe ishte shitur për skrap në vitet 1990, ish-marinsi u mbush me emocione.
Letrat nga lufta janë ndër reliktet më magjepsëse të së kaluarës që historianët mund të zbulojnë. Qoftë duke përmbajtur inteligjencë të fshehtë apo korrespondencë personale, këto letra ofrojnë një pasqyrë intime mbi disa nga ngjarjet më ekstreme që ka përjetuar historia. /LAPSI.al
