The coastline between Radhima and Orikum in Vlora represents one of the most attractive tourist areas in southern Albania, where in addition to the clear blue sea, dozens of hotels and resorts compete with each other with rich culinary offerings and opportunities for entertainment and relaxation.
But on September 3, one of them, Regina Palm, was transformed into a crime scene reminiscent of the "Wild West" in 19th-century America.
Luan Muça, owner of the company "Delta Group", entered the premises of the Regina Palm hotel accompanied by a group of armed bodyguards to clarify an ownership conflict over a coveted plot of land in Palasa with Vasil Bedinaj, the owner of the hotel.
The conflict precipitated violence and the use of weapons with the involvement of a number of employees of private security companies on behalf of both sides.
The clash between two businessmen over tourism investments in the south of the country is not the only case that exposes the use of private security companies as 'mercenaries' of business groups, in violation of every legal criterion. Previously, private police officers were used to carry out 'dirty work' in similar projects in Zvërnec or Rrjoll - raising questions about legitimacy and control mechanisms.
According to lawyer Eugen Beçi, a former serious crimes prosecutor, this situation shows the state's capitulation in the face of widespread property problems, especially in areas of high development interest. In the absence of justice, Beçi says, self-justification has taken its place.
“As trials drag on for years and enforcement does not work, businessmen and underworld figures have created their own pockets of power,” Beçi told BIRN.
"Instead of waiting for a court decision on a property or land on the coast, they take 20-30 people in private police uniforms and occupy it by force. The state has been silent, and when the state is silent and gives up on enforcing justice, private violence takes its place," he added.
With pistols on their belts
Law 75/2014 on private physical security services provides on paper a set of strict criteria for the certification of service employees, including training as well as checks on their criminal background.
Ligji parashikon gjithashtu rastet ekstreme se kur mund të përdoren armët e zjarrit apo forca, duke njoftuar në çdo rast në mënyrë urgjente Policinë e Shtetit.
Sipas Romario Shehut, studiues i Programit të Sigurisë pranë Institutit për Demokraci dhe Ndërmjetësim, shërbimi privat i sigurisë fizike jo gjithmonë vepron në përputhje me legjislacionin. Në këtë analizë, Shehu thekson se është e rëndësishme që të vlerësohet se kush e përdor sigurinë private në Shqipëri dhe për çfarë qëllimi.
“Ndonëse një SHPSF mund të jetë një kompani plotësisht legjitime me punonjës të trajnuar dhe të certifikuar, niveli i rrezikut ngelet i lartë kur një klient me interesa të forta ekonomike apo histori kriminale përdor një numër të madh punonjësish sigurie për të zgjidhur konfliktet, si në rastin e Vlorës,” tha ai.
“Këtu lind problemi që përdoret një shërbim legjitim i sigurisë, për një qëllim që në substancë është frikësimi, presioni ose imponimi i një interesi privat përmes forcës,” shtoi Shehu.
Ai e cilëson këtë problem shqetësues veçanërisht në Shqipëri, ku konfliktet mbi pronën, territorin, investimet dhe aktivitetet ekonomike mund të përplasen me interesa kriminale.
Shehu vlerëson se në këto raste duhet që institucionet përgjegjëse shtetërore të ushtrojnë detyrat ligjore të mbikëqyrjes dhe të jenë në gjendje të garantojnë se, asnjë aktor, pavarësisht fuqisë, nuk mund ta zëvendësojë autoritetin publik.
Shehu i cilëson rastet e fundit jo vetëm si shkelje kompetencash, por edhe vepra penale.
“Për këto raste duhet të hetohet jo vetëm sjellja individuale e punonjësve, por edhe kush e dha urdhrin, në çfarë rrethanash dhe cili ishte qëllimi i ndërhyrjes së tyre,” shtoi ai.
Edhe avokati Eugen Beçi vëren shkelje të legjislacionit në rastet e publikuara, veçanërisht në përdorimin e armëve të zjarrit apo të përfshirjes në konflikte. Sipas tij, edhe pse ligji përcakton që armët e rojeve private të rrinë brenda gardhit të objektit, shumë herë kjo nuk ndodh.
“Kur këta njerëz dalin me pistoleta në brez nëpër hotele e resorte dhe përfshihen në sulme, këtu nuk flitet më për roje, por për persona që mbajnë armë pa leje dhe bëjnë kanosje,” tha Beçi për BIRN.
“Kjo ndodh vetëm ngaqë shteti mbyll sytë dhe nuk ushtron asnjë kontroll real, duke i lënë banditët të fshihen pas një këmbëze policie private,” shtoi ai.
Mbikëqyrja çalon
Shoqëritë private të sigurisë fizike mbikëqyren nga Policia e Shtetit, por sipas Shehut, në praktikë ka probleme me zbatimin e përcaktimeve ligjore. Ai sjell në vëmendje një studim të hershëm të IDM-së mbi sektorin privat të sigurisë në Shqipëri, ku vlerësohet se sfidat kryesore lidhen me kontrollin joefektiv të zbatimit të ligjit nga institucionet shtetërore, dobësitë e mbikëqyrjes, mungesën e një politike koherente për sektorin, si dhe dobësitë e vetërregullimit të tij.
“The study highlighted significant law enforcement problems, including the limited capacity of the State Police to control a large number of companies and contracts, problems with training and certification, and a lack of inter-institutional coordination,” said Shehu.
Lawyer Beçi also blames the lack of state control over these structures, which, according to him, are content with formal contracts on paper.
"They open a company or get a service license, put people with prior records in uniforms, give them weapons, and that's how the 'private army' of an individual with a record was created," said Beçi, emphasizing that the State Police's control is weak and the guards' criminal past is not verified.
Beçi suggests that relevant state institutions act in cases where private police are used as an instrument of violence and pressure.
"The law clearly states the limit: a private police officer has no right to investigate, detain anyone, disperse crowds, or act like a sheriff on the street. He only has the duty of guarding within the walls of the facility," Beçi told BIRN.
"The state cannot hand over control of territory and policing to private individuals; the moment a company becomes a shield for bandits, the police must immediately revoke their license, disarm them, and bring them before the prosecutor's office," he concluded. /Taken from Reporter.al
