INTERVIEW/ Fukuyama: Artificial Intelligence will hit democracy

Francis Fukuyama is not afraid to admit if he has changed his mind.

The political theorist and Stanford University professor has changed his stance several times over the course of his career: in defending the US invasion of Iraq, in his belief that free markets inevitably produce good results, and most recently in identifying as a conservative.

But, on perhaps his greatest contribution - his 1989 essay-turned-book, "The End of History," which popularized the idea that the triumph of liberal democracy would usher in a new era of global peace and prosperity after the Cold War - he says his critics are the ones who are wrong.

In an interview with Reuters from his office in Palo Alto, California, Fukuyama talks about his new memoir, "In the Kingdom of the Last Man," and what he thinks he got right (or wrong) about "The End of History."

After a career spent writing about political science and institutions, what made you want to turn the lens on yourself?

Well, there were a few things. I've had to listen to complaints about "The End of History" and probably a couple of times a week someone saying, "When are you going to retract that thesis?" And it's all based on a complete misunderstanding of what I was arguing. I don't know how many interviews I've done over the years trying to explain this, but I thought I'd state the argument directly.

The other thing is that the last 20 years or so of my career have had a very different focus. I've been very interested in the state itself: bureaucracy, the way governments deliver basic services. In American politics, it's come to the forefront because Donald Trump wants to destroy what he calls the "deep state." My argument is that the "deep state" is absolutely necessary for any form of modern government, and I wanted to explain exactly how I arrived at this set of conclusions.

The title of the memoir refers to your essay "The End of History," which became shorthand for a kind of triumphalism that you say you never intended. What did you mean?

"The End of History" is not my phrase. It was a phrase by the German philosopher Georg Hegel, the first historicist philosopher who believed that there was a general progressive history in human history.

Fundi i historisë nuk ishte ndërprerja e ngjarjeve; në të vërtetë ishte qëllimi ose drejtimi i historisë. Ne kemi përjetuar një lloj historie progresive gjatë 40,000 viteve të fundit dhe kemi parë këtë ngritje të formave të ndryshme të organizimit shoqëror. Dhe pyetja është: ku çon kjo? Marksistët përdorin gjithashtu shprehjen "fundi i historisë", por fundi i tyre i historisë ishte komunizmi.

Arsyeja pse e shkrova artikullin origjinal në vitin 1989 ishte (sepse) po bëhej shumë e qartë se Bashkimi Sovjetik nuk do të arrinte kurrë atje - dhe, nëse do të kishte një fund të historisë, do të ishte faza para kësaj, e cila ishte një kombinim i demokracisë dhe ekonomisë së tregut. Ky ishte argumenti im që nga fillimi.

Pjesa që mendoj se njerëzve u ka shpëtuar ishte se titulli i librit ishte "Fundi i Historisë dhe Njeriu i Fundit". Njeriu i fundit, përsëri, nuk është fraza ime. Ishte nga filozofi Friedrich Nietzsche, i cili në thelb tha se në fund të historisë, do të keni këtë krijesë që ai e etiketoi me tallje njeriun e fundit që nuk kishte aspirata sepse lufta historike kishte përfunduar.

Argumenti që po bëja në atë libër ishte se njerëzit nuk duan të jenë burrat ose gratë e fundit; se nuk do të kënaqen vetëm me paqen dhe prosperitetin, të cilat janë ato që na ka sjellë rendi ynë aktual liberal. Ata duan të luftojnë për hir të një lufte. Nëse njerëzit nuk mund të luftojnë për demokracinë dhe të drejtat e njeriut sepse kjo fitore është fituar në një brez të mëparshëm, atëherë ata do të luftojnë kundër demokracisë sepse ajo që duan të bëjnë është të luftojnë. Dhe mendoj se kjo shpjegon shumë nga populizmi dhe pakënaqësia që shihni si në të majtën ekstreme ashtu edhe në të djathtën ekstreme sot.

Ju shkruani hapur rreth gabimit që keni bërë publikisht dhe ndarjes nga neokonservatorët e tjerë për shkak të Irakut. Si është të mohosh ata që ju ndihmuan të formoheni?

U ndava me disa nga miqtë e mi të hershëm për shkak të kësaj. Ata ndaluan së foluri me mua për një periudhë prej 15-20 vjetësh pasi ndodhi kjo. Por është diçka me të cilën mund të jetoja mjaft lehtë sepse kisha miq të tjerë; kisha rrethe të tjera shoqërore ku mund të bëhesha pjesë. Më tregoi sa e vështirë është në të vërtetë të pranosh se je gabim. Politikanët e urrejnë ta bëjnë këtë. Do të doja të ishin të sinqertë për këtë.

Ju shkruani se si përmbysja e situatës në Irak ju detyroi të rimendoni tema të tjera. Cila është gjëja më e fundit për të cilën keni ndryshuar mendje?

Nuk e konsideroj më veten shumë konservator — dhe mendoj se kjo nuk ndodhi vetëm si përgjigje ndaj luftës në Irak, por edhe ndaj krizës financiare të vitit 2008, sepse konservatorizmi amerikan në fillim të viteve 2000 u ndërtua rreth një politike të jashtme muskulore dhe një besimi se tregjet e lira do të ishin vetëkorrigjuese dhe vetëmbështetëse. Dhe doli që asnjëra prej këtyre nuk ishte e vërtetë. Të dyja çuan në fatkeqësi të mëdha për politikën e jashtme amerikane dhe për ekonominë amerikane dhe globale, dhe rreth vitit 2010 më dukej vërtet se këto dy ide themelore konservatore ishin thjesht të gabuara.

Në atë kohë, kur jepja mësim në Johns Hopkins, drejtoja një program zhvillimi ndërkombëtar dhe më ishte mjaft e qartë se një pjesë e madhe e axhendës tradicionale socialdemokrate ishte në të vërtetë ajo që kishte mbështetur stabilitetin e shumë demokracive moderne në një kohë kur shumë konservatorë argumentonin për këtë politikë shumë të rreptë neoliberale: të mos i jepej askujt lëmoshë, të mos bëhej rishpërndarje sepse kjo do të dëmtonte të drejtat e pronës e kështu me radhë, kështu që ka ide të tjera që binin ndesh në atë periudhë.

A mendon se është më e vështirë të ndryshosh mendje sot sesa në të kaluarën? A është shoqëria mjaftueshëm falëse kur njerëzit e bëjnë këtë?

Sigurisht, në Shtetet e Bashkuara, shkalla e polarizimit është aq e thellë sa është vërtet e vështirë të ndryshosh mendje. Zgjedhjet amerikane tani përqendrohen rreth këtyre popullatave shumë të vogla të votuesve të pavendosur që mund të bindeshin të votonin për partinë tjetër, por me çdo vit që kalon, numri i votuesve të tillë zvogëlohet.

(IA) do të ngrejë këto pyetje interesante dhe shqetësuese rreth asaj që do të thotë të jesh njeri... Nëse kjo minon ndjenjën tonë të dinjitetit tonë, kjo është gjithashtu një mundësi dhe një rrezik. 

Polarizimi ynë tani është ajo që shkencëtarët socialë e quajnë "polarizim afektiv", ku jo vetëm që nuk pajtohesh me politikat – por në të vërtetë nuk i beson në mënyrë aktive palës tjetër. Ai merr parasysh këtë element shumë personal, dhe mendoj se kjo është një pengesë e madhe për diskursin, për të qenë në gjendje të diskutojmë në mënyrë racionale çështje të diskutueshme. Kjo duhet të jetë baza për të ndryshuar mendjen tuaj, dhe mendoj se kjo është bërë shumë më e vështirë në SHBA sot.

I gjithë rrëfimi juaj i historisë bazohet në këtë dëshirë për njohje, e cila në një farë mënyre është shumë njerëzore. Teksa u japim më shumë punë dhe pushtet agjentëve të inteligjencës artificiale, a mbijeton kjo kornizë? Çfarë ju shqetëson më shumë?

I think artificial intelligence is likely to be very bad for democracy for a number of reasons. Its economic impact will hit a lot of middle-class people who have perfectly respectable jobs now, but they're going to be automated. It's going to concentrate wealth in the hands of the people who create these machines, and we're already seeing that.

It's going to raise these interesting and troubling questions about what it means to be human, because you're going to have machines that are going to be able, on the outside, to mimic many of the behaviors of a real human being. If that undermines our sense of our own dignity, that's both an opportunity and a risk. I really think that's going to be the great challenge of the next generation.

The book closes with the future of liberal democracy. Are there any questions that you still pursue, or ones that you haven't answered satisfactorily?

One of them has to do with proceduralism, because a liberal regime is built on the rule of law. And it seems like every liberal regime just piles up endless rules, to the point where it becomes very difficult for them to accomplish things like building infrastructure (or) making important decisions. It's not clear to me whether this process can be moderated or reversed, and I think it has to be reversed if you're really going to pursue certain kinds of collective goals.

The latter is something I first raised in a book I published in 2000, "Our Posthuman Future," which focused on biotechnology. Now you have this convergence of information technology and biotechnology where you can start to manipulate some very deep things in human nature, and you can use artificial intelligence to help you do that. And the question is: How much of that freedom do we really want to exercise? Do we really want to be able to change some important deep things about what we think of as our nature? If so, that will have important consequences for things like human rights, because I believe that our understanding of human rights is rooted in the assumptions we make about what is important for human beings as a species. These are some of the things that I worry about. ©Taken from Reuters, adapted in Albanian LAPSI.al