Goli i shënuar nga Kroacia me Gvardiol në ndeshjen ndaj Portugalisë, i cili u anulua në minutën e 113' pas rishikimit në monitor (on-field review) për pozicion jashtë loje të Pasalic (pas një prekjeje thuajse të padukshme për syrin e njeriut, por të zbuluar nga sensori brenda topit Trionda), ka ndezur polemikat në Botërorin 2026.
Arsyet e debatit janë tre: roli i VAR-it; vlerësimi i arbitrave sipas rregullores për atë që ndodh në atë fraksion sekonde kur Matanovic prek topin, Renato Veiga e devijon me kokë (devijim që u konsiderua jo i qëllimshëm dhe për këtë arsye nuk u vlerësua si një aksion i ri), Pasalic ia pason Gvardiol, i cili shënon golin e 2-2; si dhe grafika e FIFA-s, e cila fokusohet vetëm te prekja e Matanovic dhe nuk paraqet edhe devijimin e mbrojtësit portugez.
Le të shohim pse arbitri Eskas, pasi pa zhvillimin e aksionit në monitor, vendosi ta anulonte golin duke iu përmbajtur rreptësisht rregullores së IFAB-it dhe pse, në këtë rast, u kërkua një rishikim në fushë dhe jo vetëm një komunikim nga VAR-i.
Shpjegimi i FIFA-s: prekja u zbulua nga sensorët brenda topit
Shpjegimi i FIFA-s mbështetet te regjistrimi i prekjes së Matanovic nga çipi i vendosur brenda topit, i cili prodhoi të ashtuquajturën “grafikë të rrahjeve të zemrës”, vendimtare për të përcaktuar me saktësi momentin e pasimit dhe pozicionin jashtë loje.
“Sipas të dhënave të teknologjisë Connected Ball të integruar në topin Adidas Trionda, topi zyrtar i Kupës së Botës FIFA, u konfirmua se kontakti me topin u bë nga lojtari me numër 20 i Kroacisë, Igor Matanovic, gjatë ndërtimit të aksionit të golit kundër Portugalisë, duke i mundësuar arbitrit të përcaktonte saktë pozicionin jashtë loje dhe të anulonte golin.”
Ajo që nuk mund të dallohej me sy të lirë, u evidentua nga topi inteligjent i përdorur në këtë edicion të Kupës së Botës. “Sensorët IMU të vendosur brenda topit Trionda janë në gjendje të zbulojnë çdo kontakt, sado të lehtë, i cili paraqitet për publikun përmes një grafike në transmetim dhe u jep arbitrave një nivel të paprecedentë të dhënash për të marrë vendime të shpejta dhe të sakta.”
According to the data provided by Connected Ball Technology housed within the @adidasfootball Trionda, the official match ball of the @FIFAWorldCup, it was proven that contact was made by Croatia's #20 Igor Matanović in the build up to the goal against Portugal, allowing the… pic.twitter.com/AyBz11N3wV
— FIFA Media (@fifamedia) July 3, 2026
Si funksionon teknologjia “Connected Ball” në topin Trionda
Trionda është topi i parë i Botërorit me versionin më të avancuar të teknologjisë “Connected Ball”. Brenda tij ndodhet një çip i vogël që transmeton të dhëna në kohë reale drejt dhomës së VAR-it. Në zemër të sistemit ndodhet një sensor IMU (Inertial Measurement Unit), me peshë rreth 14 gramë. Ai funksionon me frekuencë 500 Hz, duke mbledhur të dhëna 500 herë në sekondë.
Sensori mat:
përshpejtimin;
rrotullimin e topit;
pozicionin dhe trajektoren në hapësirë;
momentin e saktë të çdo prekjeje, deri në milisekondë.
Çipi i dërgon këto të dhëna në kohë reale, përmes një rrjeti pa tela, te antenat e stadiumit dhe më pas në dhomën e VAR-it. Më pas ato kombinohen me gjurmimin e lojtarëve nga kamerat dhe me inteligjencën artificiale.
Për çfarë shërben kjo teknologji?
Rasti i Portugali-Kroaci është prova më e qartë. Teknologjia përdoret kryesisht për pozicionin gjysmë-automatik jashtë loje dhe për të ndihmuar VAR-in. Ajo përcakton me saktësi absolute momentin kur topi preket, ndihmon në llogaritjen e pozicionit jashtë loje në çastin e pasimit, përcakton kush ishte lojtari i fundit që preku topin dhe zgjidh situata të paqarta si prekjet shumë të lehta apo devijimet.
Pse prekja me kokë nga Veiga u konsiderua e parëndësishme?
Një nga kundërshtimet kryesore ndaj anulimit të golit lidhet me Renato Veiga-n. Mbrojtësi portugez e prek topin me pjesën e pasme të kokës, pasi ai ishte prekur fillimisht nga Matanovic dhe më pas shkoi te Pasalic.
Pse arbitri vendosi se gjithsesi bëhej fjalë për pozicion jashtë loje?
Sepse, sipas Nenit 11 të rregullores së IFAB-it për pozicionin jashtë loje dhe udhëzimeve mbi “lojën e qëllimshme”, u vlerësua se:
*devijimi i Renato Veigës nuk ishte një lojë e qëllimshme; ai nuk kishte kontroll mbi aksionin.
*ky ishte elementi vendimtar: prekja e mbrojtësit nuk krijoi një aksion të ri, por u konsiderua thjesht vazhdim i aksionit që nisi me prekjen e Matanoviç.
Sipas kësaj interpretimi, Pasalic mbeti në pozicion jashtë loje. Megjithatë, shumë analistë nuk bien dakord. Sipas tyre, Renato Veiga ishte vendosur qëllimisht në atë zonë për të bllokuar aksionin dhe ndërhyrja e tij ndryshoi trajektoren e topit. Nëse prekja e Matanoviç konsiderohet një veprim i vetëdijshëm, atëherë edhe ndërhyrja e Veiga duhet të vlerësohet si një bllokim i qëllimshëm që krijon një aksion të ri.
Në këtë interpretim, Pasalic nuk do të merrte një pasim të drejtpërdrejtë nga shoku i skuadrës, por një top të devijuar nga kundërshtari, ndaj nuk do të kishte pozicion jashtë loje dhe goli i Gvardiol do të duhej të quhej i rregullt. Megjithatë, arbitrat e VAR-it dhe arbitri kryesor patën një interpretim krejtësisht të ndryshëm, duke e konsideruar prekjen e Renato Veiga si jo të qëllimshme.
Pse ndërhyri VAR-i dhe u kërkua rishikimi në monitor?
Ndërhyrja e VAR-it ngriti pikëpyetje edhe mbi protokollin. Ish-arbitri Luca Marelli shpjegoi në rrjetet sociale arsyen. Pyetja ishte: pse, duke qenë se bëhej fjalë për një gol të anuluar për pozicion jashtë loje, arbitri u thirr të shihte pamjet në monitor dhe nuk mori thjesht vendimin përmes komunikimit nga VAR-i?
“Përgjigjja gjendet në protokoll, në faqen 7. Përdorimi i termit ‘to sell’ nuk është i pazakontë, por shërben për të shpjeguar logjikën e këtij përjashtimi. Kjo do të thotë se, në raste shumë të veçanta dhe për t’i dhënë më shumë forcë një vendimi, arbitri mund të thirret në rishikim edhe për situata objektive si kjo. Në këtë ndeshje, duke qenë se bëhej fjalë për një gol vendimtar të anuluar rreth minutës së 105-të, u vendos që Eskas të shihte vetë pamjet për të mbështetur një vendim thelbësor për kualifikimin.”
