Nga Sasha Vakulina, EuroNews.it/ Vizita e parë e Presidentit ukrainas Zelenskyy në Serbi ishte e papritur, por komentet e tij për Kosovën kanë shkaktuar zemërim në Prishtinë. Qëndrimi i Kievit ndaj Kosovës i ka dhënë Presidentit serb Aleksandar Vuçiç një fitore diplomatike, por ka shkaktuar reagime nga Prishtina.
Vendimi i Ukrainës për të mos njohur pavarësinë e Kosovës i ofroi Vuçiçit një arritje të rëndësishme diplomatike, por gjithashtu provokoi një reagim të ashpër në Prishtinë. Në zemër të mosmarrëveshjes është qëndrimi i përsëritur nga Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky gjatë vizitës së tij në Beograd: “Kievi vazhdon të mbështesë integritetin territorial të shteteve dhe nuk e njeh Kosovën si shtet të pavarur”.
Një qëndrim që, në mes të luftës kundër Rusisë, merr një peshë të veçantë. Kievi ka këmbëngulur për vite me radhë në parimin e integritetit territorial të Ukrainës, duke kundërshtuar aneksimin e Krimesë nga Moska dhe pushtimin e territorit ukrainas. I njëjti parim po përdoret tani për të shpjeguar pamundësinë e saj për të njohur Kosovën.
Në një konferencë për shtyp në Beograd, Zelensky konfirmoi se linja e Ukrainës nuk ka ndryshuar, duke iu përgjigjur një pyetjeje nëse Serbia mund të vazhdojë të “mbështetet në qëndrimin e fortë të Ukrainës” për Kosovën.
“Qëndrimi ynë mbetet i pandryshuar. Ne e kemi theksuar gjithmonë këtë dhe politika e Ukrainës nuk ka ndryshuar", deklaroi presidenti ukrainas.
Reagimi i Kosovës dhe i Prishtinës
Megjithatë, fjalët e Zelensky-t kanë shkaktuar acarim në Kosovë. Prishtina po i bën thirrje Kievit të respektojë të drejtën e vetëvendosjes së Kosovës dhe deklaratën e saj të pavarësisë të vitit 2008, të njohur nga mbi 100 vende, përfshirë Shtetet e Bashkuara, Mbretërinë e Bashkuar dhe 22 shtete anëtare të Bashkimit Evropian.
Reagimi erdhi edhe nëpërmjet një gjesti simbolik. Kryetari i bashkisë së Prishtinës, Përparim Rama, njoftoi heqjen e një flamuri të madh ukrainas me fjalët "Ukraina e Lirë", i cili ishte shfaqur përgjatë njërës prej arterieve kryesore të kryeqytetit të Kosovës që nga fillimi i pushtimit rus në vitin 2022.
“Shteti i Kosovës duhet të respektohet”, shkroi Rama në rrjetet sociale , duke postuar videon e largimit.
“Kur Kosova nuk respektohet, kryeqyteti Prishtina gjithmonë reagon në të njëjtën mënyrë”, shtoi ai.
Kryetari i bashkisë përsëriti solidaritetin e qytetarëve të Kosovës ndaj popullit ukrainas, duke theksuar se Kosova e di nga afër kuptimin e një lufte për liri dhe njohje ndërkombëtare.
Ministri i Jashtëm i Kosovës, Glauk Konjufca, shprehu gjithashtu “keqardhje” për deklaratat e Zelensky-t, por sqaroi se Prishtina do të vazhdojë të mbështesë sovranitetin dhe integritetin territorial të Ukrainës.
Konjufca gjithashtu hodhi poshtë paralelen midis çështjes së Kosovës dhe pretendimeve territoriale të Rusisë në Ukrainë. Sipas ministrit, pas luftës së viteve 1998-1999, Kosova nuk u aneksua dhe as u pushtua, por u vu nën administrim ndërkombëtar nga Kombet e Bashkuara, ndërsa negociatat për statusin e saj vazhduan me vite.
Nga konflikti i vitit 1999 deri te pavarësia
Çështja i ka rrënjët në Luftën e Kosovës. Në vitet 1990, nën udhëheqjen e Slobodan Millosheviqit, Beogradi miratoi një politikë të ashpër represive kundër shumicës shqiptare të Kosovës. Tensionet shpërthyen në konfliktin e armatosur të viteve 1998-1999, i shoqëruar nga një fushatë e gjerë dhune dhe spastrimi etnik.
Në vitin 1999, NATO ndërhyri me një fushatë ushtarake që zgjati rreth tre muaj, duke i detyruar forcat serbe të tërhiqeshin. Kosova u vu më pas nën administrim ndërkombëtar nga Kombet e Bashkuara, ndërsa NATO mbajti një forcë paqeruajtëse, KFOR-in, në këtë territor.
Pas vitesh negociatash dhe administrimi ndërkombëtar, Kosova shpalli në mënyrë të njëanshme pavarësinë në shkurt të vitit 2008.
Beogradi nuk e ka njohur kurrë ndarjen e ish-provincës dhe vazhdon ta konsiderojë Kosovën një pjesë integrale të Serbisë. Pikërisht për këtë arsye, konfirmimi i Zelensky-t përfaqëson një arritje të rëndësishme diplomatike për Vuçiçin.
Mbështetja e Vuçiçit për integritetin territorial të Ukrainës
Paradoksi është se Serbia mbështet zyrtarisht integritetin territorial të Ukrainës, duke përfshirë territoret e pushtuara nga Rusia që nga viti 2014, por në të njëjtën kohë refuzon pavarësinë e Kosovës.
Të shtunën, Vuçiç përsëriti se Beogradi do të vazhdojë të mbështesë sovranitetin e Ukrainës mbi të gjithë territorin e njohur ndërkombëtarisht. Zelensky e falënderoi atë për këtë qëndrim.
Megjithatë, për vite me radhë, presidenti serb e ka gjetur veten duke menaxhuar një ekuilibër veçanërisht delikat. Nga njëra anë është Rusia, aleati historik i Beogradit dhe partneri i rëndësishëm i energjisë, veçanërisht në sektorin e gazit. Nga ana tjetër është Bashkimi Evropian, të cilin Serbia po e synon përmes procesit të anëtarësimit.
Që nga fillimi i pushtimit të plotë të Ukrainës nga Rusia në shkurt të vitit 2022, Vuçiç është përpjekur t’i mbajë të dyja kanalet hapur. Beogradi e ka dënuar agresionin rus dhe e ka njohur integritetin territorial të Ukrainës, por nuk i është bashkuar sanksioneve evropiane kundër Moskës.
Në qershor të vitit 2025, Vuçiç bëri vizitën e tij të parë zyrtare në Ukrainë që nga fillimi i luftës, duke marrë pjesë në samitin Ukrainë-Evropë Juglindore në Odessa. Megjithatë, presidenti serb zgjodhi të mos e nënshkruante deklaratën e përbashkët përfundimtare, pavarësisht mbështetjes së tërheqjes së forcave ruse dhe sovranitetit territorial të Ukrainës.
Akuzat ruse për armët serbe
Çështja e furnizimeve ushtarake rëndon gjithashtu në marrëdhëniet midis Beogradit dhe Moskës. Në maj 2025, shërbimi i inteligjencës së jashtme ruse, SVR, akuzoi industrinë serbe të mbrojtjes për furnizimin e municioneve të destinuara në mënyrë indirekte për Ukrainën, duke shkuar aq larg sa e quajti këtë një "tradhti" nga Beogradi.
Vuçiç i hodhi poshtë akuzat, duke pohuar se Serbia nuk furnizon drejtpërdrejt me armë Kievin. Megjithatë, sipas raporteve të ndryshme, sasi të konsiderueshme municionesh të prodhuara në Serbi mbërritën në Ukrainë nëpërmjet vendeve të treta.
Qeveria serbe pretendon se as nuk autorizoi dhe as nuk kontrolloi asnjë transferim në frontin ukrainas.
Gjatë vizitës së fundit të Zelensky-t në Beograd, Vuçiç sqaroi gjithashtu se dy presidentët nuk diskutuan për bashkëpunimin ushtarak. ©Marrë nga Euronews, përshtati në shqip LAPSI.al
