Farhad N. was only a few months old when, on September 11, 2001, Al-Qaeda terrorists hijacked passenger planes and crashed two of them into the twin towers of the World Trade Center in New York.
The attacks in the United States killed thousands of people.
Twenty-five years later, he was sentenced to life in prison after he drove a Mini Cooper into a crowd of people in Munich, killing two people and injuring dozens more.
The story of the 25-year-old Afghan shows how much the terrorist threat has changed since September 11, and with it the way terrorism is fought.
The September 11 attacks were planned by Al-Qaeda - a group led by Saudi millionaire Osama bin Laden, and sheltered by the Taliban regime in Afghanistan.
The Taliban were subsequently ousted from power.
Farhad N., whose last name was shortened in accordance with German privacy rules, grew up in an Afghanistan where US-led international forces fought for 20 years against the Taliban.
Later, he was among the hundreds of thousands of Afghans who fled the country, seeking peace and a better life in Europe.
But there he was radicalized by online propaganda published by imams in his hometown.
He had no affiliation with any particular group and, according to the records, appears to have acted entirely on his own initiative.
"We used to call them lone actors or 'lone wolves.' This is the future," a former American diplomat with decades of experience in the fight against terrorism tells Radio Free Europe.
"No one needs to be part of a group anymore... One can be inspired by one group, one can be inspired by several groups," says the former diplomat, who wishes to remain anonymous.
According to him, advances in artificial intelligence are further accelerating this change in the nature of terrorist threats.
REL spoke with several experts about how technologies that didn't exist 25 years ago - including drones, artificial intelligence and social media - are creating an entirely new and more dangerous environment.
"We're seeing a much greater presence online. We're seeing a much greater use of influencers... In addition to the traditional actors that we're used to seeing in the terrorist scene, we now have individuals who are acting alone, influenced by others," retired US general Joseph Votel tells Radio Free Europe.
Votel led a US paratrooper assault against Taliban positions in Kandahar in October 2001 - just weeks after the September 11 attacks on New York and Washington.
Më pas, ai luajti rol të rëndësishëm në atë që u quajt “Lufta kundër Terrorit”, duke shërbyer edhe në Irak dhe duke komanduar operacione kundër militantëve të Shtetit Islamik (IS).
“Këto organizata terroriste kanë mbijetuar. Ato kanë vazhduar të përshtaten sa kanë mundur... janë bërë më të sofistikuara”, thotë ai.
“Mjedisi është shumë më kompleks tani për ekspertët e sigurisë”, thekson Votel.
“Terroristët e vjetër”
Historia e Al-Kaidës pas 11 Shtatorit është edhe histori e degëve të saj në pjesë të ndryshme të botës.
Grupe si Al-Shabaab në Somali dhe Jama'at Nusrat al-Islam wal-Muslimin (JNIM) në rajonin e Sahelit, në Afrikën Perëndimore, u lidhën me Al-Kaidën, duke ndërthurur synimet e tyre lokale me ambiciet e saj për sulme në nivel global.
Kjo strukturë e decentralizuar i mundësoi Al-Kaidës të mbijetonte, edhe pasi forcat amerikane goditën rëndë udhëheqjen e saj dhe i shkatërruan strehët e sigurta në Afganistan, në muajt pas 11 Shtatorit.
Strategjia e re amerikane kundër terrorizmit, e publikuar në maj, e vendos Al-Kaidën dhe “degën e saj më agresive, Al-Kaidën në Gadishullin Arabik (AQAP)”, në krye të listës së atyre që i quan “terroristë islamistë të trashëguar”.
Një raport i Kombeve të Bashkuara, i publikuar muajin e kaluar, e përshkroi AQAP-in si “pararojën” e lëvizjes globale të Al-Kaidës.
Studimet e viteve të fundit kanë treguar se degët e Al-Kaidës bashkëpunojnë në financim dhe trajnim.
Për shembull, monitoruesit e OKB-së raportuan vitin e kaluar për një pagesë të vetme prej 50 milionë dollarësh si shpërblim për JNIM-in, një pjesë e të cilit u nda me AQIM-in - Al-Kaidën në Magrebin Islamik - AQAP-in në Jemen dhe “udhëheqjen e lartë të Al-Kaidës në Azinë Jugore”.
Këto grupe po e shtojnë, gjithashtu, propagandën në internet.
“Propaganda e Al-Kaidës në Jemen u rrit jashtëzakonisht pas tërheqjes nga Afganistani dhe ka vazhduar deri më sot. Ata kanë publikuar më shumë sesa kam publikuar unë gjatë dy vjetëve të fundit”, thotë për Radion Evropa e Lirë Sara Harmouch, eksperte e terrorizmit dhe bashkëpunëtore në Institutin Frontier Security dhe në Programin për Ekstremizmin në Universitetin George Washington.
“Vetëm disa muaj më parë, Al-Kaida në Jemen publikoi deklarata dhe video që nxisnin sulme nga ‘ujq të vetmuar’, duke u bërë thirrje individëve në Perëndim të kryenin sulme në territorin e SHBA-së dhe në Evropë”, thotë ajo.
“Po fluturojmë verbërisht?”
Në këtë mjedis që ndryshon me shpejtësi, shfaqet edhe një problem tjetër: dobësimi i kapaciteteve për luftimin e terrorizmit.
“Po fluturojmë verbërisht. Gjatë një viti e gjysmë të fundit... kemi humbur njerëz dhe kemi humbur fonde”, thotë ish-diplomati amerikan, duke shtuar se situata aktuale gjeopolitike e ka bërë sfidën edhe më të madhe.
“Për momentin, jemi disi në syrin e stuhisë, mes pasojave të 7 tetorit [sulmit të udhëhequr nga Hamasi kundër Izraelit, më 2023] dhe luftës së vazhdueshme me Iranin”, thotë ai.
“Kemi humbur shumë njerëz të zotë, që kishin përvojë nga terreni dhe njohuri institucionale”, shton ish-diplomati.
Lidhjet e Iranit me Al-Kaidën dhe grupet ndërmjetëse kriminale
Strategjia amerikane kundër terrorizmit e rendit Al-Kaidën në mesin e kërcënimeve kryesore, ndërsa Iranin e përshkruan si “shtetin numër një në botë që sponsorizon terrorizmin”.
Mbështetja e Teheranit për grupe që Uashingtoni i ka shpallur organizata terroriste, përfshirë Hezbollahun dhe Hamasin, është e dokumentuar gjerësisht.
Irani ka, gjithashtu, lidhje të kahershme me Al-Kaidën.
Disa raporte të Kombeve të Bashkuara thonë se udhëheqësi de facto i grupit, Saif al-Adel, ka jetuar në Teheran, megjithëse një raport i fundit vlerësoi se konflikti rajonal, i cili zgjat nga 28 shkurti, mund ta ketë vënë në rrezik sigurinë e tij.
Ekspertët thonë se prapa marrëdhënies së pazakontë mes Iranit, të udhëhequr nga shiitët, dhe grupit militant sunit qëndrojnë interesa pragmatike.
Gjenerali amerikan në pension, Joseph Votel, thotë se Teherani e sheh Al-Kaidën si të dobishme, sepse aktivitetet e saj “i shkaktojnë kosto SHBA-së”.
Strehimi i Al-Adelit mund t’i japë gjithashtu Teheranit ndikim mbi të.
Irani ka mbështetur edhe Hamasin, një tjetër grup sunit që Uashingtoni e ka shpallur organizatë terroriste, si dhe sulmin e tij ndaj Izraelit më 7 tetor 2023, në të cilin u vranë rreth 1.200 njerëz dhe 250 të tjerë u morën peng.
Irani është akuzuar edhe për përdorimin e grupeve ndërmjetëse përtej rajonit.
Një raport i vitit 2025 i Qendrës për Luftimin e Terrorizmit në Uest Point vuri në pah përdorimin gjithnjë e më të madh nga Teherani të grupeve kriminale, si ndërmjetëse për kryerjen e sulmeve, në mënyrë që “të ruajë mundësinë e mohimit të besueshëm të përgjegjësisë”.
Shqetësime të ngjashme ngritën edhe ekspertë të tjerë të njohur të luftës kundër terrorizmit gjatë një diskutimi online të Universitetit George Washington, më 2 shtator.
Tom Sanderson, nga Qendra për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare (CSIS), foli për “zvogëlim të vëmendjes ndaj terrorizmit, të buxheteve dhe të personelit”, ndërsa Bruce Hoffman, nga Këshilli për Marrëdhënie me Jashtë (CFR), foli për një “largim masiv” të stafit nga zyra për luftën kundër terrorizmit e Departamentit amerikan të Shtetit, e cila u ristrukturua vitin e kaluar.
Shtëpia e Bardhë dhe Departamenti amerikan i Shtetit nuk iu përgjigjën kërkesave për koment lidhur me çështjet e ngritura në këtë artikull.
Financimi për luftën kundër terrorizmit nisi të zvogëlohej pas një rishikimi në vitin 2018, ndërsa këto shkurtime janë përshpejtuar që nga viti 2025.
Strategjia amerikane kundër terrorizmit thotë se “Komuniteti i Inteligjencës nuk i ka shërbyer mirë vendit tonë, pasi ka mbetur i ngërthyer në mënyra të vjetra të vlerësimit të kërcënimeve”.
Jonathan Schroden, drejtues i kërkimeve në CNA, një tjetër institut me seli në Uashington, thotë për Radion Evropa e Lirë se, viteve të fundit, ka ndodhur një ndryshim i rëndësishëm në politikën amerikane.
"Our goals have changed: from completely defeating these groups, to effectively managing the threat they pose... keeping them away from United States territory," he says.
"I think the structure that the US has now has been - to a large extent - effective in achieving this goal, over the last five or seven years," Schroden concludes. /Taken from Radio Free Europe
