Udhëheqësit e Sllovakisë, Çekisë, Hungarisë dhe Bullgarisë kanë kundërshtuar ultimatumin e kancelarit gjerman Friedrich Merz, i cili kërkon që miratimi i buxhetit të ardhshëm afatgjatë të Bashkimit Europian të kushtëzohet me mbështetje të re financiare për Ukrainën.
Kryeministri sllovak Robert Fico e cilësoi këtë lëvizje si një “rast klasik shantazhi” dhe kërcënoi të përdorë veton.
“Ne kemi të drejtë të barabartë vendimmarrjeje. Ashtu si Merz flet për përdorimin e vetos, të njëjtën gjë mund ta them edhe unë. Kemi të njëjtën fuqi vetoje si kancelari gjerman”, deklaroi Fico gjatë takimit me homologun çek Andrej Babiš në Bratislavë.
Babiš ironizoi se Merz “ndoshta nuk e kupton” që projektbuxheti i BE-së parashikon tashmë 100 miliardë euro për Ukrainën. Megjithatë, këto fonde nuk do të jenë të disponueshme deri në vitin 2028, ndërsa Kievi përballet me një mungesë financimi prej 70 miliardë eurosh vitin e ardhshëm.
Euronews shkruan se Merz e ashpërsoi qëndrimin përmes një letre drejtuar presidentit të Këshillit Europian, António Costa, ku e cilësoi ndihmën e re për Ukrainën si “parakusht thelbësor” për miratimin e buxhetit të ardhshëm të BE-së. Kjo lëvizje lidh dy çështje shumë të debatueshme, të cilat kërkojnë miratim unanim.
Brukseli ka premtuar të mbulojë dy të tretat e mungesës financiare prej 70 miliardë eurosh të Ukrainës, ose rreth 45 miliardë euro, përmes një mekanizmi ende të papërcaktuar. Marrja e një borxhi të ri të përbashkët europian është shfaqur si alternativa kryesore. Financimi i ri do t’i shtohej një kredie ekzistuese mbështetëse prej 90 miliardë eurosh, nga e cila Sllovakia, Çekia dhe Hungaria kanë siguruar përjashtime.
“Mbështetja e Ukrainës është çështje e sigurisë sonë të përbashkët europiane dhe barra e kësaj mbështetjeje duhet të ndahet”, shkroi Merz.
Hungaria dhe Bullgaria kundërshtojnë borxhin e ri
Kryeministri hungarez Péter Magyar, i cili u takua me Merz në Berlin, kundërshtoi lidhjen e buxhetit europian me ndihmën për Ukrainën, duke argumentuar se bëhet fjalë për dy çështje të ndryshme. Megjithatë, ndryshe nga Fico, ai shmangu termin “shantazh”.
“Nuk mendoj se kjo jep domosdoshmërisht një mesazh të mirë”,tha Magyar.
Ai theksoi se Hungaria nuk mund të angazhohet për borxhe të reja në nivel europian, pasi po përpiqet të kontrollojë deficitin e lartë publik.
“Do të gjejmë një zgjidhje për buxhetin e BE-së. Jam i sigurt për këtë”, deklaroi ai.
Edhe kryeministri bullgar Rumen Radev, duke folur nga Varna, përmendi deficitin e lartë si arsye për përjashtimin e vendit nga kreditë e ardhshme për Ukrainën. Ai theksoi se Bullgaria do të vazhdojë ta mbështesë Ukrainën përmes formave të tjera, përfshirë furnizimin me energji.
Katër vendet bëjnë pjesë në grupin “Miqtë e Kohezionit”, i përbërë nga 17 shtete që kërkojnë mbrojtjen e fondeve të kohezionit dhe bujqësisë në buxhetin e ardhshëm afatgjatë të BE-së. Kjo i ka vendosur ato përballë vendeve që kërkojnë ulje të përgjithshme të shpenzimeve europiane, përfshirë Gjermaninë.
Këto të fundit kundërshtojnë përpjekjet e katër vendeve për t’u përjashtuar nga financimi i Ukrainës, ndërkohë që kërkojnë të ruajnë fondet e kohezionit. Duke folur në Berlin, Merz këmbënguli se barra e mbështetjes për Ukrainën duhet të ndahet në mënyrë më të drejtë.
“Nuk është alternativë e mirë të vazhdojmë në këtë rrugë. Politika për Ukrainën duhet të përfshihet plotësisht në buxhetin e Bashkimit Europian”, tha ai.
