Hungaria ka bërë një hap të rëndësishëm drejt zhbllokimit të procesit të anëtarësimit të Ukrainës në Bashkimin Evropian, duke hequr të mërkurën kundërshtimin ndaj avancimit të dy kapitujve të rinj të negociatave.
Megjithatë, përparimi i plotë mbetet i kushtëzuar nga miratimi në parlamentin ukrainas i një ligji që synon forcimin e të drejtave të pakicave kombëtare. Kjo çështje është veçanërisht e rëndësishme për Budapestin, për shkak të komunitetit hungarez që jeton në rajonin e Transkarpatisë.
Pas përfundimit të bisedimeve në nivel teknik, Verkhovna Rada pritet të votojë për projektligjin të hënën. Në rast miratimi, Hungaria pritet të japë dritën jeshile për hapjen e kapitujve të dytë dhe të tretë të negociatave gjatë mbledhjes së Këshillit të Çështjeve të Përgjithshme të BE-së, që do të zhvillohet të martën në Luksemburg.
Një zhvillim i tillë do të hiqte një nga pengesat kryesore përpara samitit të ardhshëm të Këshillit Evropian. Përparimi i Ukrainës mund të ndikojë edhe në procesin e Moldavisë, pasi të dyja vendet kanë ndjekur paralelisht rrugën drejt anëtarësimit në BE.
Budapesti ka lehtësuar ndërkohë edhe një tjetër fazë të procesit. Të mërkurën, autoritetet hungareze lejuan nisjen e punës teknike për dokumentet që Këshilli Evropian duhet t’ia dërgojë Kievit, përmes të cilave Ukraina do të ftohet të paraqesë qëndrimet e saj negociuese. Ky konsiderohet një hap formal përpara hapjes së kapitujve.
Hungaria kishte bllokuar më herët edhe këtë procedurë, ndaj vendimi i fundit shihet si tregues se Budapesti është pranë heqjes së plotë të vetos, nëse Ukraina përmbush kushtin e vendosur për të drejtat e pakicave.
Kapitujt e rinj, të cilët mund të hapen zyrtarisht gjatë konferencës ndërqeveritare të javës së ardhshme, lidhen me funksionimin e tregut të brendshëm dhe rregullat e konkurrencës.
Çështja e pakicës hungareze në Ukrainë ka qenë prej kohësh në qendër të kërkesave të Budapestit. Hungaria ka kërkuar garanci për ruajtjen e të drejtave arsimore, kulturore dhe gjuhësore të rreth 100 mijë hungarezëve etnikë që jetojnë në Ukrainë.
Në fillim të tetorit, në parlamentin ukrainas u paraqit një projektligj që synon të zgjerojë mundësitë për arsimim në gjuhët e pakicave kombëtare. Nisma shihet gjithashtu si një përpjekje për të kapërcyer ngërçin që ka penguar hapjen e kapitujve të tjerë të negociatave me BE-në.
Megjithatë, ende nuk është e sigurt nëse ligji do të miratohet, pasi qeveria ukrainase duhet të sigurojë mbështetjen e nevojshme parlamentare për të kaluar nismën në Verkhovna Rada.
Një marrëveshje mes dy vendeve mund të ketë edhe një tjetër efekt politik, duke krijuar kushtet për takimin e parë dypalësh mes kryeministrit hungarez Péter Magyar dhe presidentit ukrainas Volodymyr Zelenskyy. Takimi ishte shtyrë më herët, pasi Magyar kishte kërkuar përparim konkret për çështjen e të drejtave të pakicës hungareze.
Ukraina ka nisur më herët negociatat për kapitujt që lidhen me “themelet”, ku përfshihen sundimi i ligjit dhe sistemi gjyqësor, si dhe me fushën e marrëdhënieve të jashtme.
Nëse kapitujt për tregun e brendshëm dhe konkurrencën hapen javën e ardhshme, Kievit do t’i mbeten edhe dy fusha të rëndësishme për t’u adresuar: politika e gjelbër dhe burimet e Bashkimit Evropian. Objektivi i Brukselit është që të gjitha kapitujt e mbetur të hapen deri në fund të vitit.
Në të njëjtën periudhë, shtetet anëtare pritet të vendosin edhe për zhbllokimin e 4.2 miliardë eurove nga fondet e kohezionit për Hungarinë. Këto mjete ishin mbajtur të ngrira për shkak të shqetësimeve të BE-së lidhur me sundimin e ligjit dhe korrupsionin. Komisioni Evropian kishte propozuar në shtator lirimin e fondeve, pasi vlerësoi se qeveria hungareze kishte ndërmarrë hapa për të përmbushur kërkesat e vendosura nga Brukseli.
Marrëdhëniet mes Hungarisë dhe Ukrainës kanë qenë të tensionuara për një periudhë të gjatë. Gjatë qeverisjes së ish-kryeministrit Viktor Orbán, Budapesti kishte kundërshtuar vazhdimisht përparimin e Kievit drejt anëtarësimit në BE.
Megjithatë, kryeministri Péter Magyar, i cili mori detyrën në maj pas fitores së zgjedhjeve të prillit, është shfaqur më i hapur ndaj një qasjeje pragmatike. Në qershor, ai mbështeti hapjen e dy kapitujve negociues, pasi Ukraina kishte miratuar një plan veprimi me 11 pika për përmirësimin e të drejtave të pakicave.
Pavarësisht kësaj, çështja e komunitetit hungarez në Transkarpati vazhdon të mbetet një burim mosmarrëveshjesh mes dy vendeve.
Tensionet u rikthyen në shtator, kur Magyar dhe ministri i Jashtëm ukrainas, Andrii Sybiha, u përfshinë në një debat publik në rrjetin X lidhur me pjesëmarrjen e Hungarisë në samitin e Karpateve të organizuar nga Zelenskyy.
Një tjetër përplasje u shënua javën e kaluar, kur ministrat e Jashtëm të dy vendeve zhvilluan bisedime pas përfshirjes së futbollistit hungarez Milos Kerkez dhe deputetit të opozitës Balázs Hidvéghi në një listë sanksionesh ukrainase.
Përplasja erdhi pas një ndeshjeje mes Hungarisë dhe Ukrainës në Budapest, ku një pjesë e tifozëve hungarezë vërshëllyen himnin ukrainas dhe pati tensione edhe mes futbollistëve në fushë.
Ministrja e Jashtme hungareze, Anita Orbán, e kritikoi atë që e cilësoi si “stigmatizim” dhe paralajmëroi kundër çdo forme të listimit të zi apo kërcënimeve ndaj qytetarëve hungarezë. Sipas saj, autoritetet e Budapestit po zhvillonin kontakte me palën ukrainase për të gjetur një zgjidhje.
Nëse Verkhovna Rada miraton ligjin për të drejtat e pakicave, Hungaria pritet të mos ketë më pengesa për të mbështetur hapjen e dy kapitujve të rinj. Një zhvillim i tillë do të përbënte një shtysë të rëndësishme për përpjekjet e Ukrainës për t’iu afruar anëtarësimit në Bashkimin Evropian.
