Ky rrëfim që vjen nga Fuzhou, qyteti që është kthyer në simbol të nacionalizmit të ri kinez, shpërfaq një kontrast të thellë që amerikanët dhe bota duhet ta kuptojnë për të lexuar sjelljen e presidentit kinez Xi Jinping.
Për Xi-n, përplasja me Shtetet e Bashkuara nuk është thjesht një betejë tregtare, është një kapitull i ri në përpjekjen shumëvjeçare për të fshirë “shekullin e poshtërimit” që filloi kur Britania i rrëmbeu Kinës Hong Kongun pas Luftës së Opiumit.
Aty ku Uashingtoni sheh një fuqi ngjitëse që kërkon dominim, Kina e Xi-së sheh një komb që më në fund ka forcën për të mos u përkulur më.
Në këtë ndjeshmëri historike, çdo tarifë, çdo akuzë, çdo paralajmërim nga Uashingtoni nuk lexohet si politikë, por si përpjekje për ta shtyrë Kinën sërish në pozitën e dobët të dikurshme.
Kuptimi i kësaj “përulësie historike” është çelësi për të kuptuar pse Xi nuk do të tërhiqet, dhe pse siç shkruan The New York Times, që Lapsi.al e sjell në shqip, marrëdhënia SHBA–Kinë është më shumë se një luftë ekonomike. Është përballja midis një superfuqie që mbron rendin e krijuar prej saj dhe një tjetre që kërkon të heqë njollën e historisë dhe të provojë se nuk është më viktimë.
The New York Times:
Duke u ngjitur në radhët e Partisë Komuniste teksa punonte në një provincë bregdetare, Xi Jinping, njeriu që tani udhëheq përpjekjen e Kinës për të tejkaluar Shtetet e Bashkuara, mbante mbi tryezën e tij një poezi që ndihmon të shpjegohet pse ai i është kundërpërgjigjur ashpër presidentit Trump në luftën e tyre tregtare.
Poezia, një odë patriotike për shenjtërinë e interesit kombëtar, u shkrua nga Lin Zexu, një komisioner perandorak nga Fujiani, i cili mbikëqyrte tregtinë e jashtme të Kinës në fillim të shekullit të 19-të. Ai kremtohet sot në tekstet shkollore kineze dhe në fjalimet e z.Xi si një hero kombëtar për përballjen me Britaninë, superfuqinë e asaj kohe, në një konfrontim mbi tregtinë.
Ajo përplasje, e nxitur nga përpjekjet e Lin për të ndalur kontrabandën e opiumit, përfundoi në katastrofë për Kinën. Përfundoi në një disfatë ushtarake shkatërruese që i dha Britanisë kontrollin e Hong Kongut dhe, sipas tregimit kinez, nisi një “shekull poshtërimi”, një njollë e turpshme, heqjen e të cilës presidenti Xi e ka vënë si një nga objektivat e tij më të rëndësishëm që kur u bë udhëheqës i Kinës në vitin 2012.
Vizitorët duke u rreshtuar për në Sallën Përkujtimore të Lin Zexu në Fuzhou.
Një foto e vendosur në kornizë në një zyrë në Fondacionin Lin Zexu, në ambientet e shtëpisë së fëmijërisë së Linit.
Turpi i së kaluarës peshon rëndë ndërsa z.Xi përgatitet për një takim të enjten në Korenë e Jugut me presidentin Trump, duke nxjerrë në pah një hendek mes dy udhëheqësve që shtrihet më gjerë se sa përplasjet e tyre të trazuara mbi tarifat, mineralet e tokave të rralla dhe sojën.
"Presidenti Trump e sheh Kinën si fituesen e rendit ndërkombëtar modern, por Xi Jinping e sheh Kinën si viktimë të tij,” tha Julia Lovell, autorja e librit The Opium War: Drugs, Dreams and the Making of Modern China, duke shtuar se këto pikëpamje totalisht të ndryshme mund të çojnë në “paqëndrueshmëri të thellë” në këto bisedime.
“Nuk e di sa ‘student i historisë’ është Trump, por është shumë e rëndësishme që ai ta kuptojë rëndësinë emocionale të kësaj historie në Kinë,” tha znj. Lovell, studiuese e Kinës në Birbeck College të Universitetit të Londrës. “Kjo histori po formëson veprimet dhe strategjitë e Kinës këtu dhe tani.”
Për z. Xi, trashëgimia e Lin mbart një mesazh të dyfishtë: Kina nuk duhet kurrë të përkulet ndaj presionit të huaj, por gjithashtu nuk duhet më të negociojë nga një pozitë dobësie. Qëndrimi sfidues i Lin dështoi sepse Kina e dinastisë Qing ishte shumë prapa Perëndimit në fuqi ushtarake dhe ekonomike. Strategjia e z. Xi për t’i bërë ballë Trump sugjeron se ai beson se Kina më në fund ka grumbulluar forcën për të pasur sukses aty ku Lin nuk mundi.
Pipat e opiumit të ekspozuara në Sallën Përkujtimore të Lin Zexu.
Vizitorët pozojnë për foto në Sallën Përkujtimore Lin Zexu.
Duke festuar fuqinë e ringjallur të Kinës muajin e kaluar me një paradë të madhe ushtarake në Pekin, ai tha nga tribuna e Portës Tiananmen se vendi i tij kishte “i dhënë fund poshtërimit kombëtar të Kinës, të pësimit të njëpasnjëshëm të humbjeve, nga duart e agresorëve të huaj në kohët moderne.”
Pekini është irrituar gjithashtu nga ato që i sheh si përpjekje të udhëheqësve amerikanë, përfshirë Trump, për ta paraqitur Kinën në rolin e tregtarëve perëndimorë të opiumit të shekullit të 19-të, me akuza se po përkeqëson problemin e drogës në Amerikë duke eksportuar kimikate të përdorura në prodhimin e fentanolit. Trump tha javën e kaluar se kjo do të ishte “pyetja e tij e parë” për z.Xi kur të takohen. Kina akuzon Uashingtonin se po përdor problemin e drogës për të “shantazhuar” Kinën.
Përplasja e shekullit të 19-të mes Kinës dhe Perëndimit filloi, ashtu si edhe ajo e sotmja, me zemërim në rritje në Perëndim për një suficit të madh tregtar kinez. Vendi eksportonte sasi të mëdha çaji, porcelani, mëndafshi dhe mallra të tjera, por importonte pak në këmbim.
Britania iu drejtua opiumit për ta ngushtuar hendekun, me tregtarë perëndimorë që shisnin sasi gjithnjë e më të mëdha të drogës në Kinë pavarësisht një ndalese zyrtare të narkotikëve të shpallur në 1729.
Komisioneri Lin mbërriti në portin jugor të Guangzhou-t, i njohur atëherë si Kanton, në vitin 1839, me urdhra nga perandori në Pekin për të ndalur tregtinë e opiumit dhe për të rikthyer financat e dinastisë Qing, të cilat ishin përmbysur nga dalja e argjendit për të paguar për drogat.
Vendosmëria e Lin për t’i rezistuar fuqisë britanike e bëri atë një figurë heroike të rezistencës ndaj ngacmimit perëndimor për breza të udhëheqësve modernë kinezë që nga rënia e dinastisë Qing në 1911.
Ai njihet më shumë në Kinë për konfiskimin dhe më pas shkatërrimin e opiumit të huaj me vlerë qindra miliona dollarë me çmimet e sotme, në llogore të gërmuara në bregun e Lumit të Perlës në Humen afër Guangzhou-t. Të huajt që panë shkatërrimin, i tha Lin perandorit, “ndihen sinqerisht të turpëruar.”
Ministri kinez i sigurisë publike, Wang Xiaohong, i cili ka qenë në qendër të debateve me Uashingtonin për fentanolin, këtë javë vizitoi Humenin dhe një muze atje që kremton veprimet antid-rogë të Lin në shekullin e 19-të. Ministri, duke u zotuar të zhvillojë “një luftë popullore fitimtare kundër drogës në epokën e re,” tha se të gjithë kinezët duhet të “mbrojnë dhe çojnë përpara shpirtin e Lin Zexu-t.”
Salla Përkujtimore e Lin Zexu paraqet një statujë të tij prej dylli.
Një dioramë që përfaqëson shkatërrimin e famshëm të opiumit në lumin Pearl në Sallën Përkujtimore të Linit.
Xi ka përqafuar me zell të veçantë shembullin e zyrtarit Qing, duke kryesuar gjatë 17 viteve të tij në Fujian rinovimin e vendeve të lidhura me Lin, përfshirë shtëpinë ku ai lindi dhe sallën përkujtimore të familjes së tij.
Salla tani është një kompleks i madh ekspozitash, që vë në dukje ligësinë perëndimore, sfidën e drejtë të Lin dhe atë që një gur i gdhendur në një oborr me gjelbërim e përshkruan si “përpjekjen e pandërprerë të Kinës kundër agresionit të huaj.” Në përputhje me pikëpamjen e z.Xi se Kina duhet të jetë e hapur ndaj Perëndimit por sipas kushteve të veta, ekspozitat lavdërojnë gjithashtu Lin për promovimin e shkencës dhe teknologjisë perëndimore si një mënyrë për të forcuar Kinën.
Vendlindja e Lin në Fuzhou, kryeqyteti i Fujianit, është bërë Betlehemi i nacionalizmit kinez modern, dhoma e vogël ku thuhet se ka lindur ai, është qendra e një itinerari trashëgimie të sponsorizuar nga shteti që lartëson shpirtin e tij të palëkundur patriotik.
“Jam kaq krenare për paraardhësin tim,” tha Lin Yanyi, një pasardhëse në brezin e shtatë që punon për Fondacionin Lin Zexu, i cili administron vendin e tij të lindjes. Ajo tha se ai kurrë nuk kishte përbuzur “gjërat e mira nga Perëndimi” por gjithmonë i kishte vënë interesat e Kinës të parat.
Pasardhësit e Lin Zexu-t, Lin Yanyi, në këmbë, dhe Lin Zhuguang, kreu i nderit të Fondacionit Lin Zexu, pranë një statuje të tij duke studiuar.
Dhoma në të cilën thuhet se ka lindur Lin Zexu në shtëpinë e tij të rindërtuar të fëmijërisë në Fuzhou, ngjitur me shkollën ku dha mësim i ati.
Mao Linli, një historian i Fuzhou-t dhe këshilltar i fondacionit, tha se mësimi nga përballja e Lin me Britaninë është i qartë: Kurrë mos u përkulni para presionit të huaj dhe mos e lëshoni terrenin moral.
Ai tha se po të ishte gjallë sot, Lin, i cili shërbeu në Guangzhou nga 1839 në 1841, kurrë nuk do t’i pranonte kërkesat amerikane. “Ai gjithmonë qëndroi në anën e së drejtës,” tha z. Mao. “Amerika e nisi këtë luftë, jo Kina. Amerika duhet ta ndalojë.”
Duke paralajmëruar përpjekjet aktuale të Kinës për ta shtyrë Trump të zbusë tarifat duke kufizuar fort eksportet e mineraleve të tokave të rralla jetike për prodhimin modern, Lin kërkoi të ushtronte presion mbi Britaninë dhe kombet e tjera të përfshira në tregtinë e paligjshme të opiumit duke kërcënuar të ndalte eksportet kineze që ai mendonte se ishin të pazëvendësueshme për Perëndimin.
Mendimi në Kinë, sipas “The Opium War Through Chinese Eyes,” një libër klasik mbi konfliktin i bazuar në ditarët dhe letrat e Lin, ishte “se britanikët do të vdisnin nga kapsllëku pa çaj nga Kina” dhe do të tërhiqeshin shpejt.
Në një letër që hartoi për Mbretëreshën Viktoria në 1839, Lin i bëri thirrje monarkes britanike të ndalte tregtinë e opiumit, duke vënë në dukje se droga ishte gjithashtu e paligjshme në Britani. Ai paralajmëroi se Kina mund të ndërpriste eksportet e “gjërave pa të cilat vendet tuaja të huaja nuk do të mund të ekzistonin as për një ditë të vetme.”
Kontrabandistët dorëzuan më shumë se 1.000 tonë opium por kërkuan kompensim dhe kundërshtuan atë që ata e shihnin si kufizime ndërhyrëse kineze mbi tregtinë legjitime. Ata lobuan Londrën të dërgonte anije luftarake.
Lin shkatërroi drogat e konfiskuara duke i përzier me kripë dhe gëlqere pranë Guangzhou-t në Humen. Ai refuzoi të paguante kompensim për drogat e shkatërruara.
Duke qenë shumë më pak e varur nga bimët kineze dhe shumë më e fortë ushtarakisht sesa besonte Lin, Britania dërgoi anije luftarake në bregun e Kinës për të sulmuar Guangzhou-n dhe qytete të tjera portuale kineze.
Megjithatë, tregimi zyrtar kinez i këtij kapitulli të Luftës së Opiumit fokusohet në lavdërimin e integritetit të Lin dhe jo nëse ai e teproi me forcën e Kinës së dobët në negociatat me Britaninë, siç kanë sugjeruar disa historianë.
Në një restorant me tematikë Lin Zexu-n, në qendër të Fuzhou-t, Wang Yike, djali 9-vjeçar i pronarit, javën e kaluar i këndoi klientëve gjatë drekës vargje patriotike që kremtojnë shkatërrimin e opiumit britanik në 1839 si një akt që “ngriti drejtësinë e kombit tonë.”
Djali, i veshur me shallin e kuq të Pionierëve të Rinj të Kinës, një grup rinor komunist, recitoi një nga vargjet më të njohura të komisionerit, nga poezia që z. Xi mbante në tryezën e tij: “Nëse i sjell dobi kombit, do të jetoj dhe do të vdes për të.”
Përgatiti në shqip ©LAPSI.AL
