Lajmet po vijnë me një ritëm aq të shpejtë pas humbjes zgjedhore të 25 tetorit të ish-liderit autoritar serb, Aleksandar Vuçiç, saqë është krijuar në mënyrë anonime një faqe interneti e quajtur “Shembja e sistemit”, ku inteligjenca artificiale përditëson informacionet në kohë reale.
Nga nxënësit e shkollave të mesme që akuzojnë drejtorin e tyre se ka grisur dokumentacionin, deri te mbyllja e një banke që mediat vendase e lidhin me Partinë Progresive Serbe të Vuçiçit, publiku është mbërthyer nga zhvillimet e vrullshme të javës së parë pas zgjedhjeve.
Raportimet disi kaotike shihen nga shumë njerëz në Serbi si një shenjë se sistemi i pushtetit, i ndërtuar me kujdes nga Vuçiçi, po shembet me shpejtësi pas fitores tronditëse të lëvizjes studentore në zgjedhjet e parakohshme parlamentare.
Fituesit e Listës Studentore ende nuk e kanë marrë zyrtarisht pushtetin në administratën qeveritare, agjencitë e sigurisë dhe ushtri. Por ndryshimi rrënjësor i ekuilibrave të pushtetit po bën që ngjarjet të zhvillohen përpara se të kryhet realisht transferimi i tij.
Vuçiç thotë se nuk ka frikë dhe akuzon fituesit e zgjedhjeve për “terror”
Pavarësisht humbjes zgjedhore, një Vuçiç sfidues, i cili tashmë përshkruhet si lideri i opozitës, ka vazhduar daljet e përditshme në mediat besnike ndaj tij, duke akuzuar lëvizjen e drejtuar nga studentët për “terror revolucionar” dhe duke premtuar se do të kundërpërgjigjet.
Të dielën në mbrëmje, Vuçiç deklaroi për televizionin Pink se “natyrisht, kjo është e vështirë për familjen time dhe për ata që më duan, por unë jam gati për gjithçka dhe do t’i bëj ballë çdo gjëje”.
Duke mohuar lidhjet me krimin, Vuçiç tha se nuk ka frikë nga një arrestim i mundshëm, sepse nuk do të gjendet asnjë provë kundër tij.
“Unë nuk firmos asgjë… dhe nuk do të gjendet asgjë”, tha ai. “Ata nuk kanë asgjë”.
Disa figura të rëndësishme janë arrestuar
Mes zyrtarëve të arrestuar deri tani është edhe shefi i policisë kriminale i Vuçiçit, Marko Kriçak, si dhe një tjetër zyrtar i lartë i policisë. Të dy dyshohen për shpërdorim detyre në lidhje me hetimin e një vrasjeje që ka tërhequr vëmendje të madhe publike.
Kriçak ishte bërë famëkeq për akuzat se kishte kërcënuar personalisht me përdhunim një studente gjatë protestave kundër qeverisë, por arrestimi i tij nuk lidhet me këto akuza.
Të hënën, autoritetet arrestuan gjithashtu Davor Macurën, pronarin e bankës private Alta Bank, së cilës i është hequr licenca. Sipas prokurorëve, Macura dyshohet se ka tentuar të nxjerrë miliona dollarë nga kasaforta e bankës dhe përballet me akuza për shpërdorim detyre.
Prokurorëve u kërkohet të fillojnë punën ose të japin dorëheqjen
Ndërsa presin të formojnë qeverinë e re, fituesit e zgjedhjeve u kanë bërë thirrje prokurorëve dhe gjyqtarëve që të fillojnë të bëjnë detyrën e tyre ose të largohen nga postet.
Dhjetëra hetime për raste të dyshuara korrupsioni në nivelet më të larta të pushtetit mbetën të papërfunduara gjatë qeverisjes së mëparshme. Mes tyre është edhe hetimi për tragjedinë e 1 nëntorit 2024 në stacionin hekurudhor, e cila shkaktoi dy vite protesta studentore kundër korrupsionit.
Tashmë, publiku serb po pret të mësojë se çfarë do të dalë nga rishikimi i disa prej hetimeve të zvarritura prej kohësh, pasi lëvizja studentore premtoi se nuk do të ketë më zyrtarë të paprekshëm.
Në një deklaratë të martën, Prokuroria e Lartë në Beograd u ankua për një “atmosferë persekutimi dhe linçimi” pas zgjedhjeve, si dhe për “presion të hapur politik nga disa aktorë shoqërorë dhe politikë”.
Sipas deklaratës, presioni i pretenduar synon të detyrojë prokurorët të japin dorëheqjen. Prokuroria njoftoi se për këtë situatë janë informuar misioni i Bashkimit Europian në Beograd dhe Organizata për Siguri dhe Bashkëpunim në Europë (OSBE).
Kallëzimet e reja po grumbullohen
Prokuroritë janë përballur me një fluks kallëzimesh të reja për incidente të ndryshme, nga dyshimet për manipulim zgjedhor deri te kërcënimet dhe dhuna ndaj protestuesve, gazetarëve dhe aktivistëve.
Prokurorët e krimit të organizuar kanë nisur gjithashtu procedura për të përcaktuar nëse disa prej këtyre personave kanë qenë nën përgjim të paligjshëm.
Të hënën, avokati Ivan Niniç denoncoi një “komplot kriminal” ku, sipas tij, ishin përfshirë një zyrtar i Ministrisë së Drejtësisë dhe më shumë se 36 punonjës të burgjeve në të gjithë Serbinë. Ai pretendoi se ata u kishin bërë presion ose u kishin dhënë ryshfet të burgosurve për të votuar për Vuçiçin në zgjedhjet e javës së kaluar.
Niniç paraqiti pamje të bisedave në internet, të cilat, sipas tij, tregonin zyrtarë që shkëmbenin informacione për numrin e votave që kishin arritur të siguronin. Partia Progresive Serbe (SNS) e Vuçiçit fitoi me shumicë dërrmuese në burgjet e Serbisë.
Në Mali Zvornik, pranë kufirit me Bosnjën, policia arrestoi gjashtë persona të akuzuar se kishin pajisur shtetas boshnjakë me dokumente të falsifikuara vendbanimi, për t’u mundësuar të votonin për partinë e Vuçiçit.
Ndryshimet nisën fillimisht në media
Disa nga mediat kryesore në Serbi, të cilat kishin qenë në pararojë të makinerisë propagandistike të Vuçiçit, ishin të parat që ndryshuan qëndrim.
Mediat që më parë kishin qenë mbështetëse të vendosura të Vuçiçit kaluan me shpejtësi në një qëndrim më neutral, ndërsa disa televizione hoqën nga transmetimi pjesë të tëra të programeve të tyre. Ndërkohë, sipas raportimeve, disa pronarë mediash janë larguar nga vendi.
Televizioni publik RTS ndryshoi drejtuesit e tij dhe u kërkoi falje shikuesve për raportimin joprofesional.
Megjithatë, disa nga zëdhënësit kryesorë mediatikë të Vuçiçit, si Informer dhe Pink, vazhdojnë t’i qëndrojnë besnikë, duke e ftuar ish-liderin çdo ditë në programet e tyre.
Partia e Vuçiçit përballet me presion në qytete dhe komuna në të gjithë vendin
Zgjedhjet u zhvilluan për parlamentin serb me 250 deputetë dhe nuk përfshinë pushtetin vendor në të gjithë vendin. Tashmë po shtohen thirrjet për zgjedhje të parakohshme vendore.
Partia Progresive Serbe e Vuçiçit humbi në kryeqytet, Beograd, dhe në shumicën e qyteteve të tjera, pasi më parë kishte kontrolluar vendin deri në fshatin më të vogël, me përjashtim të një njësie bashkiake në qytetin jugor të Nishit.
Në të gjithë Serbinë, punonjësit e teatrove, muzeve, shoqatave kulturore, shkollave dhe spitaleve po kërkojnë që drejtuesit e emëruar nga SNS të japin menjëherë dorëheqjen.
Në Beograd, drejtori i Gjimnazit të Pestë, Ognjen Mrvaljeviç, mohoi se po zhdukte dokumentacion të rëndësishëm të shkollës, siç raportoi televizioni N1.
Në komentet e përcjella nga mediat vendase, ai tha se thjesht po hiqte qafe dokumente të panevojshme.
“Partisë së Vuçiçit i ka kaluar data e skadencës”, tha analisti Slobodan Stupar.
“Gjithçka do të bjerë si domino”./Përshtatur nga Associated Press
