Shtatori ka nisur me një zhvillim të çuditshëm për protestën e flamingove: disa prej zërave më aktivë të saj po zhduken njëri pas tjetrit nga rrjetet sociale. Presioni që pak ditë u pa në bulevard nga forcat e policisë, tani kaloi në rrjetet sociale, atje ku "flamingot" kishin deri tani një avantazh të qartë ndaj aktiviteteve pa ngjyrë të pushtetit.
Rasti më flagrant është ai i Agron Shehajt, kryetarit të Mundësia dhe deputetit të Kuvendit i cili humbi llogarinë me rreth 150 mijë ndjekës në Instagram, pikërisht në një periudhë kur një pjesë e madhe e aktivitetit të tij në rrjet ishte përqendruar te protesta. Shehaj kishte publikuar vazhdimisht pamje dhe materiale nga tubimet, në një përpjekje për ta njehsuar mesazhin e tij politik me kërkesat e protestuesve. Vetëm pak ditë më parë në llogaritë e rrjeteve sociale kishte pasqyruar edhe ndërhyrjen e dhunshme të policisë ndaj Dritan Goxhajt.
Mbyllja e profilit të Shehajt është e pazakontë dhe nuk mund të ketë ardhur nga zyrat qëndrore të Meta për një arsye shumë specifike. Llogaria e Shehajt ishte e verifikuar, me dokument identifikimi, ishte profil publik i një deputeti, e lidhur me Facebook-un dhe e mbrojtur me mekanizmat e sigurisë së platformës. Ai ka bërë tashmë një ankesë pranë zyrave qendrore të Meta-s, por ende nuk ka një shpjegim se përse dhe mbi çfarë baze i është mbyllur llogaria.
Po të ishte vetëm Shehaj çështja nuk do të kishte këto përmasa. Gjasat janë që ka ndodhur një sulm i planifikuar në rrjetet sociale për disa nga zërat që amplifikuan mesazhin e protestës në rrjetet sociale për muaj me radhë.
Gjatë së njëjtës ditë, pjesëmarrës të protestës denoncuan se janë bllokuar edhe llogaritë e Jurgen Shpendit, Erikleo Cepës, Genti Prognit dhe Ari Shadyt, të gjithë aktivë në publikimin e materialeve nga protesta.
“Katër zëra më pak në Instagram, por mijëra arsye më shumë për të folur”, shkruhet në një mesazh që po qarkullon mes protestuesve.
“Mund të mbyllni llogari, por nuk mund të mbyllni gojën e një brezi që ka vendosur të mos heshtë. Nuk frikësohemi, nuk tërhiqemi dhe nuk ndalemi. Sa më shumë të përpiqeni të na heshtni, aq më fort do të dëgjohet zëri ynë”.
Përveç tyre janë edhe disa faqe të tjera në rrjetet sociale që tani janë zhdukur. Fillimisht këto kishin nisur aktivitetin si faqe memesh, por më pas, duke parë që interesi i qyetarëve ishte i lartë, disa prej tyre sollën momente nga protesta që nuk gjendeshin në asnjë prej mediat kryesore në vend. Të gjitha këto, mëngjesin e kësaj të enjteje janë zhdukur.
Se çfarë ka ndodhur konkretisht me këto llogari duhet ende të sqarohet nga Meta. Nuk ka, të paktën deri tani, një provë konkrete që i lidh mbylljet me qeverinë, por kur brenda një kohe kaq të shkurtër goditen disa profile që kanë një emërues të përbashkët, protestën e flamingove, atëherë dyshimet për një valë raportimesh të koordinuara bëhet legjitime.
Beteja për rrjetet sociale nuk është një temë e re në diskursin e Edi Ramës. Prej javësh kryeministri flet i shqetësuar për “algoritmin”, pikërisht në një periudhë kur protesta e flamingove ka marrë në Instagram, TikTok dhe platformat e tjera një ekspozim që mediat tradicionale nuk ia kanë dhënë në të njëjtën masë.
Gjatë muajit qershor, kur protesta ishte në kulmin e saj, Rama shprehej se realiteti tashmë përcaktohej nga algorimi dhe se në thelb të tij ishte gënjeshtra.
“Nuk jemi më në një marrëdhënie sociale, politike, demokratike, por jemi në një laborator ku në kohë reale algoritmi, virusi i realitetit, simbolika dhe gënjeshtra prodhojnë një realitet paralel, që është bërë e vërteta“, shprehej ai.
Edhe ditët e fundit Rama i është kthyer algoritmit si pjesë të problemit. Kryeministri publikoi një video të Yuval Noah Hararit me komentin “shkurt dhe qartë për algoritmin”, ku shpjegohej sesi platformat favorizojnë përmbajtjen që prodhon reagim, veçanërisht frikë, zemërim dhe urrejtje. Edhe në prononcime të tjera Rama ka këmbëngulur se algoritmi nuk shpërblen domosdoshmërisht të vërtetën apo nuancën, por atë që prodhon më shumë angazhim.
Në fakt, problemi politik për Ramën është më i thjeshtë se ekuacionet komplekse mbi algoritmet e rrjeteve sociale. Protesta arriti të krijojë në Instagram, në Tik Tok dhe në Facebook një kanal komunikimi që nuk varet nga televizioni, pronari i medias apo hierarkia e një redaksie.
Videot e protestës morën qindra mijëra shikime dhe reagime dhe, për një periudhë të caktuar përmbysën raportin e forcave në një terren ku makineria e komunikimit të qeverisë kishte qenë prej vitesh jashtëzakonisht dominuese.
Ky realitet i ri, ku mediat tradicionale dolën jashtë loje, ndërsa ekranet e celularëve u dominuan nga djem dhe vajza të rinj që kërkonin një përmbysje të madhe politike, e bën çështjen e llogarive të mbyllura në rrjetet sociale shumë më serioze se një konflikt mes disa përdoruesve dhe Instagramit.
Kontrolli mbi median në Shqipëri tashmë është fakt. Metodat perfeksionohen vit pas viti: marrëdhënia me pronarët, reklamat, koncesionet, lejet, interesat ekonomike dhe aksesi te pushteti.
Rrjetet sociale e nxorrën bllof këtë formulë të kontrollit të informacionit. Një telefon dhe një llogari me disa mijëra ndjekës mund ta shpërfaqëin dhunën policore shumë më larg sesa një kronikë e censuruar në televizion. Në mes, nuk ka një pronar televizioni për t’i telefonuar dhe as drejtor lajmesh për t'u bindur. Komunikimi është direkt mes qytetarit dhe platformës.
Prandaj, nëse pas mbylljeve të fundit qëndron një vendim për t'i zhdukur zërat që mbështesin protestën, atëherë kemi kaluar nga modeli i njohur i kapjes së medias në një formë shumë më të drejtpërdrejtë të censurës. Jo aq të sofistikuar, por më banale: kur nuk kontrollon dot atë që thotë kundërshtari, përpiqesh t’i mbyllësh gojën me dhunë./Lapsi.al
