Këtu në kryeqytetin e Shqipërisë, recepsionistët e hoteleve bëjnë çmos për të theksuar se protestat e vazhdueshme jashtë janë tërësisht paqësore. Me sa duket, ka pasur mjaft anulime dhomash që nga fillimi i demonstratave masive në pranverë. Por nëse i pyesni drejtpërdrejt ata mund t’ju lënë të kuptohet fshehurazi se i mirëpresin turistët që marrin pjesë në protesta. Çdo natë, njerëz të të gjitha moshave mblidhen para zyrës së Kryeministrit Edi Rama për t'u ankuar për korrupsionin dhe për të kërkuar dorëheqjen e tij.
Revolucioni Flamingo, siç është quajtur, u shkaktua nga ajo që shumë e konsiderojnë një marrëveshje të pakëndshme midis qeverisë shqiptare dhe Jared Kushner, dhëndrit të Presidentit të SHBA-së Donald Trump. Kështu, po dëshmojmë një efekt të papritur global të Trumpizmit: Një qeveri që futet në shtrat me administratën më të korruptuar në historinë amerikane rrezikon të përballet me sfidues të brendshëm.
Shumë gjëra mund të ndryshojnë brenda një viti. Kujtoni se, gjatë gjithë vitit 2025, analistët në të gjithë botën me të drejtë kritikonin shkatërrimin e pamatur të Agjencisë së Shteteve të Bashkuara për Zhvillim Ndërkombëtar (USAID) dhe vajtonin atë që presidenca e dytë Trump solli për demokracinë dhe të drejtat e njeriut në mbarë botën. Mesazhi për autokratët pothuajse kudo ishte se ata nuk do të përballeshin me asnjë kundërshtim. Duke pasur parasysh dobësinë e njohur të Trump për njerëzit e fortë, ata madje mund të duartrokiteshin.
Dhe kështu, Presidenti serb Aleksandar Vuçiç urdhëroi bastisje policore të OJQ-ve të ndryshme të mbështetura nga USAID, duke justifikuar me gëzim sulme të tilla të paturpshme ndaj shoqërisë civile dhe duke përsëritur përcaktimin e Elon Musk për agjencinë si një "organizatë kriminale". Sipas disa vlerësimeve, shpërbërja e USAID-it nga Musk do të çojë në miliona vdekje; por autokratët e botës e panë mbylljen e saj si një zhvillim pozitiv.
Ndoshta anëtarët e “Autocracy Inc.” duhet ta kenë kuptuar se marrja e mbështetjes nga Trump për aktivitetet e tyre të liga do të rezultonte të ishte një bekim i përzier. Në fund të fundit, logjika politike për të cilën kaq shumë vëzhgues po ankoheshin në vitin 2025 mund të përmbyset, pasi lidhjet me regjimin e Trump po shihen edhe si provë e korrupsionit të tyre.
Dhe kështu ka ndodhur. Jo vetëm që Trump është thellësisht jopopullor në pjesën më të madhe të botës, por ata që kundërshtojnë qeveritë aktuale të lidhura me Trump mund të argumentojnë shumë më lehtë rreth korrupsionit. Në fund të fundit, edhe ata që nuk janë veçanërisht të informuar për detajet më të imëta të politikës amerikane do të kenë dëgjuar për skandale si dhurata që Katari i bëri Trumpit një "pallat ryshfeti fluturues".
-
Pse Rama nuk tërhiqet dot nga Zvërneci
17 Gusht, 12:29
Reagimi popullor kundër korrupsionit të Trumpit duket se përshkruan situatën në Shqipëri. Sipas rrëfimit të tyre, Kushner dhe Ivanka Trump “zbuluan” një ishull të bukur pranë bregdetit shqiptar (Sazani nuk ishte i pazbuluar, pasi kishte shërbyer prej kohësh si një bazë ushtarake shqiptare). Për më tepër, ata zbritën në këtë perlë dhe në bregdetin e tij të bukur ndërsa po bënin pushime në super-jahtin e mikut të tyre miliarder Nathaniel Rothschild, ku iu bashkua askush tjetër përveç Ramës.
Menjëherë pas kësaj, Kushner dhe Ivanka Trump filluan të eksploronin mundësinë e shndërrimit të një rezervati natyror të caktuar zyrtarisht për flamingot në një vendpushim luksoz, dhe kur protestuesit vendas e kundërshtuan skemën, ata u dhunuan nga banditë privatë të sigurisë. Por kjo u filmua dhe protestat shpejt u përhapën nga jugu i vendit në Tiranë. Tani, çdo mbrëmje janë organizuar demonstrata masive, duke shfaqur në mënyrë të spikatur flamingo në të gjitha format dhe madhësitë - nga prerjet deri te flluskat e mëdha rozë.
Është interesante se, mes shumë flamujve shqiptarë që mbajnë demonstruesit, janë edhe flamuri amerikan me yje dhe vija. Në këtë vend tradicionalisht pro-amerikan, qytetarët duan qartë të sinjalizojnë se mesazhi i tyre nuk është anti-amerikan, por anti-korrupsion. Ajo që ata kundërshtojnë është mungesa e plotë e transparencës.
Trump është katalizatori i përsosur për një lëvizje të tillë, sepse ai është më i korruptuar se shumica e udhëheqësve autoritarë sot. Ai pranon me mburrje dhurata të bollshme - nga diamantet te pagesat me kripto - dhe pastaj, me sa duket, "rastësisht" heq tarifat ose lëshon falje. Provat e tregtisë së shfrenuar të brendshme dhe manipulimit të aksioneve ishin të shumta edhe para se platforma e mediave sociale e Trump të fillonte të shiste në mënyrë eksplicite akses të hershëm në deklaratat e presidentit që ndikojnë në treg.
Mesazhi zyrtar i Shtëpisë së Bardhë të Trumpit për pjesën tjetër të botës nuk mund të ishte më i qartë. Në vitin 2025, Shtëpia e Bardhë “ndaloi” zbatimin e Aktit të Praktikave të Huaja Korruptive, një armë e rëndësishme kundër ryshfetit përtej brigjeve të SHBA-së. Pastaj, këtë verë, ajo shkatërroi Aktin e Transparencës Korporative – i cili dikur u cilësua nga sekretari i shtetit i Trumpit, Marco Rubio, si “ligji më i rëndësishëm kundër korrupsionit dhe pastrimit të parave në dekada” – duke e bërë më të lehtë për kriminelët vendas dhe të huaj të fshihen pas kompanive fiktive.
Megjithatë, duke pasur parasysh këtë mesazh, nuk është për t'u habitur që ata që bëjnë biznes të dukshëm me shtetin mafioz të sapolindur të Trump do të dukeshin të dyshimtë. Edhe pse fjalimi i Trump për "lajme të rreme" i ka ndihmuar autokratët kudo të justifikojnë sulmet ndaj shtypit, korrupsioni i tij i hapur ka tërhequr gjithashtu vëmendjen ndaj sjelljes së tyre të gabuar.
Në rastin e Shqipërisë, demonstruesit po kritikojnë si Ramën ashtu edhe udhëheqësin e opozitës Sali Berishën, një ish-president dhe kryeministër. Akuza morale e protestuesve bie mbi të gjithë klasën politike të vendit, e cila prej kohësh ka folur me fjalë boshe për perspektivën e anëtarësimit në Bashkimin Evropian, edhe pse kjo mund ta bëjë këtë rezultat më pak të mundshëm duke u shërbyer Kushnerëve të botës. Parlamentarët e BE-së e kanë paralajmëruar tashmë Ramën se marrëveshjet që injorojnë rregulloret e BE-së mund ta vënë në rrezik anëtarësimin.
Rama ankohet se “Nëse nuk do të ishte Jared Kushner… askush nuk do të interesohej për flamingot, për Shqipërinë, për asgjë. Është gjithë urrejtja kundër Trump që krijon gjithë këtë pakënaqësi.” Ai ka të drejtë, megjithëse jo në mënyrën që kishte ndërmend. Pakkush mund ta kishte imagjinuar vetëm një vit më parë se kthimi i Trump në Shtëpinë e Bardhë do të përfundonte duke nxitur një lëvizje masive pro-demokraci dhe kërkesa për transparencë në nivel global. Megjithatë, autokratët e botës kanë një armik të ri: mikun e tyre më të mirë.
*Marrë nga Project-Syndicate.org. Titulli origjinal: Si Trump po gjallëron demokracinë.
Autori Jan-Werner Mueller është Profesor i Politikës në Universitetin e Princetonit. Ai është autori i librit “Rregullat e Demokracisë”.
