Nëse po bëni ecje në një rajon ku enden arinj, është e rëndësishme të dini se çfarë lloj ariu mund të hasni dhe si të qëndroni të sigurt. Mbi të gjitha, qëndroni të qetë, shmangni përshkallëzimin e situatës dhe mbani parasysh se arinjtë thjesht duan të lihen të qetë.
Vendasit dhe turistët herë pas here hasin arinj në parqe ose në natyrë.
Është më mirë të dini se si të reagoni nëse po niseni për një ecje në një rajon ku mund të hasni arinj.
Mbani parasysh se këshillat ndryshojnë në varësi të faktit nëse përballeni me një ari të murrmë, një ari të zi apo një ari grizli.
Ne mësuam për llojet e ndryshme të arinjve dhe se çfarë duhet të bëni nëse hasni një të tillë.
Arinjtë në SHBA
Të shohësh një ari në natyrë mund të jetë emocionuese, por mbani mend se arinjtë në parqet kombëtare janë të egër dhe mund të jenë të rrezikshëm ose të sillen në mënyra të paparashikueshme, thotë Shërbimi i Parqeve Kombëtare të SHBA-së (NPS).
Shumica e përballjeve me arinj përfundojnë pa lëndime. Ndjekja e disa udhëzimeve bazë mund të ndihmojë në zvogëlimin e rrezikut. “Siguria juaj mund të varet nga aftësia juaj për ta qetësuar ariun”, këshillon shërbimi vizitorët.
Lloji i ariut që mund të hasni varet nga vendi ku ndodheni. Në Shtetet e Bashkuara, mund të hasni lloje të ndryshme arinjsh. NPS-ja ofron këto këshilla për identifikimin:
Arinjtë e murrmë, të njohur gjithashtu si grizli
Ari i murrmë dhe grizli janë emra të zakonshëm për të njëjtën specie, ku ndryshimi i vetëm është vendndodhja e tyre.
Ata që jetojnë në zonat bregdetare të Alaskës quhen arinj të murrmë, ndërsa arinjtë që zakonisht jetojnë në brendësi dhe kanë qasje të kufizuar ose nuk kanë fare qasje në burime ushqimore me origjinë detare, janë shpesh më të vegjël dhe quhen grizli, thotë shërbimi i parqeve.
Të dy kanë të njëjtën formë karakteristike të trupit, të përshkruar më poshtë.
Gungë e dallueshme në shpatulla.
Pjesa e pasme është më e ulët se gunga e shpatullave.
Profili i fytyrës duket i futur midis syve dhe majës së turirit.
Veshët janë të shkurtër dhe të rrumbullakët.
Arinjtë e murrmë janë më të mëdhenj se arinjtë e zinj; kur qëndrojnë me të katërta në tokë, lartësia e tyre te shpatullat është 3–5 këmbë.
Arinjtë e zinj
Arinjtë e zinj amerikanë janë specia më e zakonshme dhe më e përhapur e arinjve në Amerikën e Veriut. Ata mund të gjenden kudo, nga zonat e pyllëzuara deri në plazhe dhe në zonat alpine.
Megjithatë, ata mund të mos jenë të zinj. Ngjyra e qimeve të tyre mund të variojë nga e zeza në gri, nga ngjyra e kanellës deri në të bardhë, në varësi të ariut dhe vendit ku ndodhet, thotë NPS-ja.
Tiparet e mëposhtme do t'ju ndihmojnë të dalloni një ari të zi, dhe jo thjesht nga ngjyra e qimeve të tij:
Shpatullat janë në të njëjtin nivel ose të sheshta me shpinën / nuk kanë gungë në shpatulla.
Pjesa e pasme është më e lartë se shpatullat e përparme.
Profili i fytyrës është i drejtë nga hapësira midis syve deri te maja e turirit.
Veshët janë më të gjatë dhe me formë më ovale dhe mund të duken shumë të spikatur në kokë.
Po sikur të mendoj se një ari është pranë?
Nëse nuk jeni të sigurt, NPS-ja thotë të filloni të flisni me qetësi. Kjo e ndihmon ariun të kuptojë se jeni njeri dhe jo një kafshë pre. Gjithashtu do t'ju ndihmojë të qëndroni të qetë.
Qëndroni në vendin tuaj, por tundni ngadalë krahët, pasi kjo gjithashtu do ta ndihmojë ariun të kuptojë se jeni person. “Ai mund të afrohet ose të ngrihet në këmbët e pasme për t'ju parë ose nuhatur më mirë. Një ari që qëndron në këmbë zakonisht është kureshtar, jo kërcënues”, vërejnë rojet.
Qëndroni të qetë. Mbani mend se arinjtë në përgjithësi nuk duan t'ju sulmojnë; zakonisht ata thjesht duan të lihen të qetë, thekson shërbimi i parqeve.
A janë arinjtë e murrmë një rrezik real për alpinistët? Çfarë duhet të bëni nëse hasni një të tillë?
Në Evropë, mundësia për të hasur realisht një ari të murrmë është shumë e ulët, thotë Fondi Botëror për Natyrën (WWF), pasi arinjtë e murrmë janë përgjithësisht shumë të turpshëm. Ata i shmangin njerëzit sa herë që është e mundur, nëse kuptojnë se njerëzit janë pranë.
Si mund ta zvogëloj mundësinë për të hasur një ari në natyrë?
Nëse mendoni se mund të jeni pranë një ariu, këshilla e parë, nëse nuk jeni të sigurt, është të flisni me zë më të lartë gjatë ecjes, të këndoni dhe të shmangni bimësinë e dendur, thotë WWF-ja.
Është gjithashtu e rëndësishme të mos lini pas mbetje ushqimore, pasi burimet ushqimore i tërheqin arinjtë në afërsi të njerëzve.
Në shumicën e rasteve, arinjtë nuk e kanë dëgjuar dhe as nuk e kanë nuhatur një person kur ndodhin përballjet. Çfarë duhet të bëni atëherë?
“Qëndroni pa lëvizur dhe tërhiqni vëmendjen e ariut drejt vetes duke folur me zë të lartë dhe duke lëvizur krahët”, këshillon WWF-ja.
Gjatë një përballjeje me një ari, nuk duhet të ikni me vrap dhe as nuk duhet ta trembni ariun. Prandaj, mos hidhni gurë ose shkopinj dhe mos u përpiqni ta largoni ariun duke e frikësuar me gjeste kërcënuese ose lëvizje të çrregullta.
Për sigurinë tuaj, mos bëni fotografi. Largohuni ngadalë në drejtimin nga i cili erdhët.
Ku mund të hasni arinj të murrmë në Evropë?
Në vitin 2023, në mbarë botën kishte rreth 200,000 arinj të murrmë, thotë WWF-ja. Popullata më e madhe jeton në Rusi. Në Evropë, aktualisht ka rreth 17,000 arinj të murrmë, shumica e të cilëve jetojnë në Karpate.
Popullata të vogla janë parë në Alpe dhe në Alpet Dinarike, në Suedi dhe Norvegji, Itali, Spanjë, Bullgari dhe Greqi.
Sjellja e ariut gjatë një përballjeje
Arinjtë mund të bëjnë sikur do të sulmojnë për t'i dhënë fund një përballjeje, duke u turrur dhe më pas duke u kthyer në momentin e fundit. Arinjtë gjithashtu mund të reagojnë në mënyrë mbrojtëse duke lëshuar tinguj të ngjashëm me hungërimën, duke gogësirë, duke jargavitur, duke gërhitur, duke kërcitur nofullat dhe duke i mbajtur veshët të kthyer pas.
Flisni me ariun me zë të ulët. Kjo do t'ju ndihmojë të qëndroni më të qetë dhe nuk do të jetë kërcënuese për ariun.
Një britmë ose një lëvizje e papritur mund të shkaktojë një sulm. Mos imitoni kurrë tingujt e ariut dhe mos bëni zëra të mprehtë.
Mos vraponi, por nëse ariu ju ndjek, ndaloni dhe qëndroni në vend. Arinjtë mund të vrapojnë po aq shpejt sa një kalë gare, si përpjetë ashtu edhe tatëpjetë. Ashtu si qentë, ata do të ndjekin kafshët që ikin, thonë rojet.
Mos u ngjitni në pemë. Si grizlitë, ashtu edhe arinjtë e zinj mund të ngjiten në pemë.
Largohuni nga zona ose merrni një rrugë tjetër. Nëse kjo është e pamundur, prisni derisa ariu të largohet. Gjithmonë lërini ariut një rrugë për t'u larguar, vërejnë rojet amerikane.
Jini veçanërisht të kujdesshëm nëse shihni një femër me këlyshë; mos e vendosni kurrë veten mes nënës dhe këlyshëve të saj dhe mos u përpiqni kurrë t'u afroheni. Mundësia e një sulmi rritet ndjeshëm nëse ajo ju percepton si rrezik për këlyshët e saj, thonë punonjësit e parqeve.
Si duhet të reagoni në rastin e rrallë të një sulmi
Në disa raste të rralla, fatkeqësisht ndodh një sulm.
Edhe pse të rralla, sulmet ndaj njerëzve mund të çojnë në lëndime të rënda dhe vdekje. Çdo përballje është unike, ndaj nuk ekziston një strategji e vetme që garanton sigurinë, thonë rojet amerikane.
Në rastin e një ariu të murrmë, në një situatë të tillë, duhet të shtriheni me fytyrë përtokë, me duart pas qafës. “Bëni sikur keni vdekur dhe mos u kundërpërgjigjni”, thotë WWF-ja. Kjo ju bën të dukeni sa më pak kërcënues. Në mënyrë ideale, ariu më pas do të tërhiqet. Pasi të jetë larguar mjaftueshëm, ngrihuni dhe largohuni.
Megjithatë, nëse hasni një ari të zi, mos bëni sikur keni vdekur, thonë rojet e NPS-së. “Shpëtoni në një vend të sigurt (si një makinë ose ndërtesë), nëse është e mundur. Nëse nuk mund të arratiseni, luftoni me gjithçka që keni.”
