Nga Faustine Vincent, LE MONDE
Elson Jaçaj tha se nuk i kujtohej të kishte parë ndonjëherë më parë një dhunë të tillë policore. Infermieri 42-vjeçar, drejtues i një klinike private në Tiranë, kryeqytetin e Shqipërisë, tha se ishte i tmerruar nga mënyra se si forcat e rendit po i trajtonin protestuesit. Shumica e tyre janë studentë që kërkojnë dorëheqjen e kryeministrit socialist Edi Rama, përmirësimin e kushteve të jetesës dhe fundin e korrupsionit.
“Policët nuk duhet t’i trajtojnë fëmijët si të rritur”, tha ai me indinjatë, ndërsa përgatiste materialet mjekësore në klinikën e tij të premten, më 16 tetor.
Protestat e përditshme, të cilat kishin qenë paqësore që prej fillimit të tyre më 31 maj, u përshkallëzuan ndjeshëm pasi mijëra studentë iu bashkuan lëvizjes më 13 tetor, në reagim ndaj asaj që e quajtën “indiferencë” dhe “përçmim” nga ana e kryeministrit. Rama është në pushtet prej 13 vjetësh.
Pavarësisht akteve të vandalizmit të kryera nga disa demonstrues ndaj ndërtesave publike dhe pronës private, reagimi i policisë — me përdorimin e topave të ujit, shkopinjve të gomës, përplasjeve ndonjëherë të dhunshme, gazit lotsjellës dhe, sipas disa protestuesve, hedhjes së gurëve — ka tronditur shumë shqiptarë, të cilët më parë priren ta shihnin policinë si garantuese të sigurisë së tyre.
Në fund të majit, kur një protestues paqësor u rrah dhe u tërhoq me forcë nga agjentë të sigurisë private, ndërsa policia qëndronte pa ndërhyrë në Zvërnec, në jug të vendit ku nisën protestat, qindra njerëz të indinjuar dolën në rrugët e Tiranës.
Që prej së martës, përplasjet mes policisë dhe protestuesve janë bërë shumë më të shpeshta dhe më të dhunshme. Sipas policisë, deri të shtunën, 500 persona u shoqëruan në polici për akte dhune, nga të cilët 330 u liruan.
Protestat janë përhapur edhe në disa qytete të tjera, ku studentët po organizojnë bojkotime të universiteteve. Të premten, kryeministri bëri thirrje për qetësi dhe dënoi atë që e përshkroi si ndërhyrje të “duarve të huaja”, pa specifikuar se kujt i referohej. Sipas tij, protestat synojnë të pengojnë përpjekjet e Shqipërisë për t’u anëtarësuar në Bashkimin Evropian.
Ndërkohë, në shenjë solidariteti me lëvizjen protestuese, Elson Jaçaj vendosi ta vërë klinikën e tij në dispozicion të protestuesve të plagosur, pa pagesë. Njoftimi u përhap në rrjetet sociale.
Më 15 tetor, infermieri trajtoi dy të rinj që kishin pësuar djegie nga fishekzjarrët. Ai u bëri gjithashtu thirrje kolegëve të tij në sektorin publik që t’i bashkoheshin, por pa sukses.
“Ata kanë frikë se mos humbasin vendet e punës”, tha Jaçaj, i cili shtatë vjet më parë ishte pushuar nga puna në një spital publik pasi kishte denoncuar hapur problemet.
Në vend të tyre, ai arriti të gjejë rreth dhjetë vullnetarë mes studentëve të mjekësisë. Prej tri ditësh, grupi, i shoqëruar nga tre infermierë, po lëviz nëpër kryeqytetin shqiptar për t’u dhënë ndihmën e parë të plagosurve, shumica e të cilëve kanë dëmtime të lehta.
Sipas shifrave zyrtare më të fundit në dispozicion, të paktën 120 efektivë policie dhe 32 protestues janë plagosur që prej 13 tetorit.
Jaçaj këmbënguli se numri i vërtetë është shumë më i lartë: “Vetëm ekipi im ka trajtuar më shumë se 20 persona me lëndime të lehta”.
Spitali Ushtarak, ku dërgohen rastet më të rënda, nuk lejon hyrjen e askujt, gjë që gazeta Le Monde arriti ta konfirmonte. Personelit mjekësor i është dhënë gjithashtu udhëzim të mos flasë me shtypin.
“Policia po hedh gurë”
Të premten, dy efektivë policie u pezulluan me urdhër të drejtorit të përgjithshëm të Policisë së Shtetit, Skënder Hita, pasi u publikuan video që sugjeronin përdorim joproporcional të forcës gjatë protestave në Tiranë. “Nuk kam parë kurrë një dhunë të tillë policore”, tha Alba Droika, 33 vjeçe, e cila atë ditë kishte shkuar për të ndihmuar vullnetarët mjekësorë gjatë demonstratave. Specialistja e fushës digjitale, e cila kishte marrë pjesë në tubimet e Revolucionit të Flamingove në qershor, kujtoi se edhe atëherë policia “përdorte tashmë dhunë ndaj demonstruesve që ishin krejtësisht paqësorë”.
Pas saj, në rrugë, disa qindra studentë përballeshin me forcat e rendit. Turma tërhiqej vazhdimisht nën presionin e policisë dhe reve të gazit lotsjellës. Studentët vraponin dhe dëgjoheshin thirrje: “Policia po hedh gurë!”
Një i ri u arrestua dhe u tërhoq zvarrë nga pesë efektivë policie, ndërsa kalimtarët e vështronin të tronditur.
“Polici kriminelë!”, bërtiti një tregtar.
“Lëreni djalin të qetë!”, thirri një grua rreth të pesëdhjetave, e veshur me kostum. Në kaosin që pasoi, ajo u godit në fytyrë nga gazi lotsjellës.
Paula Pesala, 23 vjeçe, vullnetare mjekësore, nxitoi t’i shpëlante sytë me solucion fiziologjik. Ndërkohë, një burrë i moshuar u afrua dhe la një kartëmonedhë prej 2.000 lekësh (rreth 20 euro), si dhe çanta me ushqime për vullnetarët, në tryezën e improvizuar pranë protestave.
“Ka shumë solidaritet”, shpjegoi e reja, e cila mbante maskë kundër gazit. Klinika, farmaci dhe biznese private po u sigurojnë vullnetarëve mjekësorë materiale dhe shërbime shëndetësore falas.
“Kur dikush plagoset, njerëzit ofrohen edhe ta çojnë në spital, në vend që të presin ambulancat, të cilat vonohen shumë”, shtoi Pesala, menaxhere projektesh e trajnuar për dhënien e ndihmës së parë.
Arbeni (pseudonim), student i drejtësisë, i cili mbante maskë kirurgjikale dhe syze të errëta, tha se edhe ai ishte rrahur nga efektivët e policisë. “Më goditën në qafë me gurë”, tha ai mes dy ndërhyrjeve të policisë. “Kam edhe një mik që e kanë thyer këmbën. Është turp”.
Ai deklaroi se nuk kishte ndërmend të hiqte dorë nga protestat.
I zhgënjyer, ai denoncoi mungesën e theksuar të burimeve në arsim dhe kujdesin shëndetësor, pagat tepër të ulëta, qiratë tepër të larta dhe korrupsionin, i cili, sipas tij, po gërryen të gjithë klasën politike.
“Kam punuar për dy vjet si këshilltar ligjor në qeveri, me një pagë prej 600 eurosh në muaj, ndërsa qiraja kushton 800 euro”, tha ai me një psherëtimë. “Jetoj me prindërit e mi, të cilët punojnë 12 orë në ditë për një pagë qesharake, dhe nuk mund ta imagjinoj as të nis jetën time e të martohem. Nuk kemi të ardhme”.
