El Niño është një nga fenomenet më të forta natyrore klimatike në planet. Shkencëtarët paralajmërojnë se ai mund të kthehet në muajt në vijim, duke ndikuar në temperaturat, reshjet dhe ngjarjet ekstreme të motit në nivel global.
Sipas Organizatës Botërore Meteorologjike (OBM), ekziston një shans prej 80% që një episod i El Niños të ndodhë midis qershorit dhe gushtit, ndërsa shanset që të zgjasë deri në nëntor tejkalojnë 90%.
Çfarë është El Niño?
Termi "El Niño" do të thotë "Foshnja Hyjnore" ose "djali i vogël" në spanjisht dhe është përdorur për herë të parë nga peshkatarët e Amerikës së Jugut që në shekullin e 17-të, kur ata vunë re ujëra jashtëzakonisht të ngrohta në Oqeanin Paqësor pranë brigjeve të tyre.
Shkencërisht, fenomeni karakterizohet nga një rritje e ndjeshme e temperaturës së ujërave sipërfaqësore në Oqeanin Paqësor tropikal qendror dhe lindor. Në të njëjtën kohë, erërat tregtare që zakonisht fryjnë nga lindja në perëndim përgjatë ekuatorit dobësohen dhe në disa raste madje ndryshojnë drejtim.
El Niño ndodh në mënyrë të çrregullt, zakonisht çdo 2 deri në 10 vjet, dhe asnjë episod nuk është saktësisht i njëjtë me atë të mëparshëm.
Si ndikon në klimën globale
Edhe pse fenomeni ndodh në Oqeanin Paqësor, efektet e tij ndihen në të gjithë globin. El Niño zakonisht shoqërohet me temperatura më të larta globale dhe rrit mundësinë e ngjarjeve ekstreme të motit. Shkencëtarët thonë se mund të përkeqësojë si thatësirat ashtu edhe reshjet e dendura të shiut, ndërkohë që rrit rrezikun e valëve të nxehtësisë në tokë dhe në oqeane.
Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, Antonio Guterres, paralajmëroi se kushtet e El Niño-s “do t’i shtojnë benzinë zjarrit të një planeti që tashmë po ngrohet”, duke amplifikuar efektet e krizës klimatike.
Cilat zona janë më të prekura?
Sipas Organizatës Botërore Meteorologjike, El Niño zakonisht shoqërohet me rritje të reshjeve në zonat e Amerikës Jugore, Shteteve të Bashkuara Jugore, Bririt të Afrikës dhe pjesë të Azisë Qendrore.
Anasjelltas, ai shpesh shkakton kushte më të thata në Amerikën Qendrore, Amerikën Jugore Veriore, Karaibe, Australi, Indonezi dhe pjesë të Azisë Jugore.
Gjatë verës në Hemisferën Veriore, ujërat më të ngrohta të Paqësorit mund të rrisin gjithashtu formimin e uraganeve në Oqeanin Paqësor qendror dhe lindor, ndërsa tentojnë të kufizojnë aktivitetin e uraganeve në Atlantik.
Pasojat ekonomike
Efektet e El Niño nuk kufizohen vetëm te moti. Sipas Financial Times, ndryshimet në reshje dhe temperatura mund të ndikojnë në prodhimin bujqësor, peshkimin, transportin dhe infrastrukturën.
Ngjarjet ekstreme si thatësirat, përmbytjet ose valët e të nxehtit mund të shkaktojnë humbje të të korrave, të rrisin koston e transportit të produkteve, dëmtime të rrjeteve dhe infrastrukturës, si dhe luhatje të mprehta të çmimeve të mallrave.
Shembulli i viteve 2015-2016
Një nga shembujt më të habitshëm të efekteve të fenomenit ishte El Niño i fortë i viteve 2015-2016. Në atë kohë, Afrika Jugore përjetoi thatësirën e saj më të keqe në 35 vjet, duke rezultuar në një rënie prej 25% të prodhimit të misrit në rajon.
Megjithatë, ekspertët theksojnë se efektet nuk janë kurrë të njëjta në çdo episod. Intensiteti, kohëzgjatja, sezoni i ndodhjes dhe faktorë të tjerë klimatikë përcaktojnë gjurmën përfundimtare të fenomenit.
Siç thekson klimatologu i Universitetit të Kolumbias, Richard Seeger, edhe një El Niño i fortë nuk garanton se do të ndodhin të gjitha pasojat e pritura. Sa më i fortë të jetë fenomeni, aq më e madhe është gjasat e zhvillimeve specifike të motit, por nuk ka siguri absolute se si ato do të manifestohen në çdo rajon të botës. ©LAPSI.al
