Nga Schweizer Radio und Fernsehen (SRF)/ Në janar, Presidenti i SHBA-së, Donald Trump prezantoi të ashtuquajturin "Këshill të Paqes" në Forumin Ekonomik Botëror në Davos. Vendet kryesore evropiane e bojkotuan themelimin e tij, duke e parë atë si një konkurrent të OKB-së. Ndër vendet që duan të bashkohen me Këshillin e Paqes janë 3 shtetet ballkanike: Shqipëria, Kosova dhe Bullgaria. Rumania synon të marrë pjesë në takimin e parë si "vëzhgues". Korrespondenti i SRF-së, Peter Balzli ka bërë këtë analizë.
Pse Shqipëria, Bullgaria dhe Kosova duan t’i bashkohen këtij organi kontrovers?
Të tre vendet kanë motivime krejtësisht të ndryshme. Të treja kërkojnë lidhje më të ngushta me SHBA-në sepse shpresojnë të fitojnë avantazhe. Të tre vendet janë gjithashtu në faza të ndryshme të procesit: Në Shqipëri, parlamenti e ka miratuar tashmë anëtarësimin. Kjo pritet të ndodhë së shpejti edhe në Kosovë. Në Bullgari, një parlament i ri duhet të zgjidhet së pari në pranverë. Nëse ky parlament do ta miratojë anëtarësimin është e pasigurt.
Cilat janë motivet e Shqipërisë?
Edi Rama, kryeministri i Shqipërisë kërkoi afrimin me Trump që në fillim. Vajza e Trump, Ivanka dhe bashkëshorti i saj Jared Kushner po ndërtojnë resorte luksoze në ishullin shqiptar të Sazanit për rreth 1.4 miliardë dollarë. Në tetor, Rama u filmua duke e tallur Trumpin për ngatërrimin e Shqipërisë dhe Armenisë në një fjalim. Tallja u bë virale, duke i dhënë Ramës të paktën një arsye më shumë për të kërkuar përsëri afrimin me Trump.
Pse dëshiron të anëtarësohet Kosova?
Kosova nuk është anëtare e OKB-së. Deri më tani Serbia e ka bllokuar pranimin e saj. "Me Këshillin e Paqes, tani ekziston një organizatë ku ne, kosovarët, trajtohemi si të barabartë, ndryshe nga BE-ja dhe OKB-ja", - thotë politologu kosovar Leart Hoxha. Për Kosovën, mbrojtja e SHBA-së është me rëndësi jetike. SHBA-të (ose më saktë NATO-ja) bënë të mundur themelimin e shtetit të Kosovës në radhë të parë përmes ndërhyrjes së tyre ushtarake në Luftën e Kosovës në vitin 1999.
Pse dëshiron Bullgaria t’i bashkohet Këshillit të Paqes?
Bullgaria ka vetëm një rafineri nafte. Ajo i përket kompanisë ruse Lukoil, e cila është subjekt i sanksioneve të SHBA-së. Bullgaria ka frikë nga mungesa e karburantit dhe ka nevojë për favorin e Trump. Po aq e rëndësishme: Delyan Peevski, udhëheqës i Lëvizjes për të Drejta dhe Liri (DPS), është një mogul mediatik dhe një nga oligarkët më të fuqishëm të Bullgarisë. Asetet e tij në SHBA janë të ngrira për shkak të akuzave për korrupsion. Ai ka nevojë që Trump të marrë paratë e tij mbrapsht.
Pse është veçanërisht i diskutueshëm anëtarësimi i Bullgarisë?
Kërkesa për anëtarësim në BE u vendos nga një qeveri, kryeministri i së cilës, Rosen Shelyaskov, kishte dhënë dorëheqjen në dhjetor. Megjithatë, Shelyaskov përfaqësoi Bullgarinë në themelimin e "Këshillit të Paqes" më 22 janar në Davos. Vetëm atje populli i Bullgarisë mësoi se vendi i tyre do të ishte një nga dy shtetet anëtare të BE-së (tjetra ishte Hungaria) që do të nënshkruante dokumentin themelues. Deri më sot, mbetet e paqartë se kush e mori vendimin dhe çfarë negocioi Bullgaria.
Sipas raportimeve të mediave amerikane, paneli është planifikuar të takohet për herë të parë më 19 shkurt në Uashington. Tarifa zyrtare e anëtarësimit është një miliard dollarë për vend.
Si supozohet që shtetet e Ballkanit ta paguajnë tarifën e anëtarësimit?
Tarifa zyrtare për Këshillin e Paqes është 1 miliard dollarë. Të tre shtetet supozojnë se nuk do të duhet të paguajnë 1 miliard dollarë. Vjosa Osmani, Presidentja e Kosovës, tha: "Nuk na është kërkuar kurrë të paguajmë një shumë të tillë. Statutet nuk e përcaktojnë këtë." Në fakt, statutet përcaktojnë që jo të gjitha shtetet anëtare duhet të paguajnë një miliard dollarë. ©Përgatiti LAPSI.al
