Presidenti Donald Trump i kaloi orët e para në samitin e NATO-s duke sulmuar publikisht aleancën dhe duke renditur një listë ankesash që i bëri aleatët të kishin frikë nga më e keqja.
Pastaj ai hyri pas dyerve të mbyllura dhe ndryshoi ton.
Presidenti ishte shumë më pozitiv të mërkurën, kur mbajti një fjalim përfundimtar 30-minutësh, ku nuk përfshiu dëshirën e tij për të aneksuar Grenlandën apo kritikat ndaj Spanjës, shënjestrës së tij më të fundit europiane, sipas katër personave, të cilëve iu dha anonimiteti për të përcjellë detaje nga takimi privat. Edhe pse pati disa kritika, pati gjithashtu shumë komplimente.
“Ne duam të qëndrojmë me ju,” tha Trump, sipas një pjesëmarrësi të dytë në takim.
Ndryshimi ishte një kthesë e dukshme për një president që ka kërcënuar vazhdimisht se do të largohet nga aleanca dhe erdhi pasi liderët europianë e mbuluan Trumpin me lavdërime për ndihmën në sigurimin që aleatët të rrisnin shpenzimet e tyre për mbrojtjen. Por ata që ishin të pranishëm nuk e kishin të qartë se çfarë konkretisht ia ndryshoi qëndrimin.
“Ishte pak e papritur, atmosfera në sallë ishte shumë më e mirë nga sa dukej më parë,” tha njëri nga katër personat. “Humori i tij duket se ndryshoi.”
Trump u mburr me fuqinë e ushtrisë amerikane dhe falënderoi liderët nga Polonia, Gjermania, shtetet baltike dhe Norvegjia për kontributet e tyre në aleancë.
“Sapo patëm takimin tonë të NATO-s dhe ishte një takim i shkëlqyer,” tha Trump përpara një takimi të veçantë me presidentin ukrainas Volodymyr Zelenskyy. “Me siguri e dëgjuat që ishte një takim i shkëlqyer, shumë… kishte shumë dashuri në atë sallë.”
Komentet e tij përfaqësuan një kthesë të fortë nga dënimet e tij të martën dhe të mërkurën, kur ai kritikoi ashpër NATO-n se nuk kishte ndihmuar në luftën me Iranin dhe u acarua nga refuzimi i Spanjës për të shpenzuar më shumë për mbrojtjen. Trump shkoi deri aty sa bëri thirrje që SHBA-ja dhe vendet e tjera të ndërpresin marrëdhëniet me Spanjën.
Ai nuk përmendi ndonjë vend të veçantë në “listën e keqe” gjatë takimit, tha një diplomat. “Vetëm në komentet e tij publike.”
Kthesa nënvizon gjithashtu pse liderët europianë mbeten në ankth rreth presidentit, i cili e shijon paparashikueshmërinë e vet. Deklaratat diplomatike amerikane, të hartuara me kujdes, po kthehen gjithnjë e më shumë në relike, dhe ajo që Trump thotë në një takim mund të mos përfaqësojë pikëpamjet e tij në takimin tjetër.
“Dua të them, kjo është ajo që ndodh në sallë,” tha një zyrtar i aleancës, të cilit iu dha anonimiteti për të folur hapur. “Të shohim çfarë do të thotë në publik.”
Liderët europianë kanë bërë përpjekje të mëdha për ta lavdëruar presidentin amerikan gjatë samitit. Madje shefi i NATO-s, Mark Rutte, i tha POLITICO-s se nxitja e Trumpit për të rritur shpenzimet e mbrojtjes është “lajm i shkëlqyer” për aleatët.
Por tensioni është larg të qenit i zgjidhur. Mbi pjesën e mbetur të konferencës qëndrojnë armiqësitë e rinovuara me Iranin dhe çështja e Grenlandës, për të cilën Trump ka këmbëngulur se duhet të “kontrollohet” nga SHBA-ja.
Pak pasi Trump bëri komentet e tij të mëparshme bombastike për Grenlandën, kryeministrja daneze Mette Frederiksen tha se ishulli nuk është në shitje, një qëndrim i ndarë edhe nga kolegët e saj të aleancës.
“Është një qëndrim i njohur i Shteteve të Bashkuara se dëshiron ta zotërojë dhe ta marrë Grenlandën,” tha Frederiksen. “Shpresoj që të jetë po aq e njohur kudo se kjo nuk ka për të ndodhur.” /Sjellë në shqip nga ©LAPSI.AL
