By Fetah Salliu/ On June 9, a group of experts: Kristaq Kume, Andi Tepelena, Edlira Çepani, Rezarta Caushaj, Edmond Çata, Etleva Merko, Gerta Meta, Ilir Aliaj, Rigels Xhemollari and Silvana Bello formalized the initiative to amend the Electoral Code of the Republic of Albania.
As a first step, the initiators submitted to the Central Election Commission a request to be provided with the 'Specific Sheet', the official document that enables them to begin the process of collecting signatures, a full 20,000 signatures.
The CEC further approved the "type sheet" and gave the initiators a 3-month deadline to collect signatures.
According to the initiators, the draft law is the result of discussions, opinions and proposals from civil society with the aim of creating the most effective conditions for the development of democratic elections in our country.
But what are the demands aimed at changing the Electoral Code?
Initiator requests
According to election expert Kristaq Kume, some of the main demands to amend the Electoral Code are: “The division of Albania into four electoral regions and the 100 percent opening of the lists. The calculation of mandates should be done with the pure Saint Lague formula where the quotients are the even numbers 1,3,5,7,9, etc. The 100 percent opening of the lists also for the municipal council elections. During the elections, several independent candidates should compete in one area with the 'Citizen List of Candidates'. Another demand is the depoliticization of the electoral administration, the CEAZ, the VCC and the Counting Groups, with trained and certified citizens or lawyers, jurists, notaries, etc. The counting of votes for the election results is also proposed to be done in the polling stations.”
Another innovation is the requirement that people with disabilities and the sick with mobility impairments vote from home (through a mobile ballot box).
More stringent criteria for vote buying are also required.
The initiators' demands aim to provide more media space for independent candidates and political entities, as well as support with public funding.
Finally, more work is required from the CEC on monitoring, control, and transparency in the financing of political parties.
Are there any initiatives related to the protest?
Some media outlets have linked this initiative to the protest.
The headlines of the articles "Protest affects the Electoral Code" created an idea of appropriation and control of the protest, as long as the officialization was linked to the period when the protest was taking place intensively.
“Fakti që në të njëjtën periudhë ka marrë zhvillim edhe protesta qytetare është një rrethanë e pavarur nga kjo nismë dhe nuk mund të përdoret si argument për të vënë në dyshim legjitimitetin apo qëllimin e saj. Përkundrazi, nëse nismëtarët do të tërhiqeshin nga ushtrimi i një të drejte kushtetuese vetëm për shkak të zhvillimit të një proteste publike, atëherë kontributi i shoqërisë civile në procesin e reformës zgjedhore, një proces që aktualisht po zhvillohet me intensitet të konsiderueshëm do të bëhej praktikisht i pamundur”, thotë Kristaq Kume.
Periudha e publikimit të nismës, përkoi me një kohë kur ende nuk ishin afishuar 5 kërkesat kryesore të protestës (në të cilën është edhe kërkesa për ndryshimet e Kodit Zgjedhor).
Sqarimi
Por referuar deklaratave të disa nismëtarëve, asgjë nuk ka lidhje me zhvillimet e protestës.
“Nisma nuk ka asnjë lidhje organizative, funksionale apo qëllimore me protestën që po zhvillohet aktualisht dhe nuk synon në asnjë formë që të ndërhyjë, të ndikojë apo ta instrumentalizojë atë. Por edhe pse protesta ka marrë zhvillim në të njëjtën periudhë është një rrethanë e pavarur nga kjo nismë dhe nuk mund të përdoret si argument për qëllimin e saj”, thotë eksperti Kristaq Kume.
Disa të tjerë e lidhin me faktin se disa prej nismëtarëve kanë dalë në protestë.
Një prej nismëtarëve, Rigels Xhemollari i Qëndresës Qytetare sqaron se: “Nisma dhe lista nuk ka lidhje me protestën qytetare dhe secili nga emrat e kësaj nisme përfaqëson organizata të ndryshme të cilat kanë kontribuar në zgjedhje”.
Edlira Çepani, një tjetër firmëtare e nismës e cilëson protestën si “protestën e të gjithëve” dhe hedh poshtë zërat për lista organizatorësh. Për “Faktoje”, ajo deklaron se: ”Çdo nismë që synon të zgjerojë përfaqësimin politik, të krijojë kushte më të barabarta për konkurrimin zgjedhor dhe të rrisë transparencën e procesit zgjedhor duhet të trajtohet me rëndësishëm për interesin publik”.
Për nismëtarët ndryshimet e propozuara në Kodin Zgjedhor janë të domosdoshme për forcimin e demokracisë dhe për rritjen e standardeve të përfaqësimit politik.
Nisma me këto propozime ka nisur muaj më parë. “Kjo është një nismë e pavarur qytetare, puna për të cilën ka nisur rreth 5–6 muaj më parë nga një grup qytetarësh të angazhuar në çështjet e demokracisë përfaqësuese dhe reformës zgjedhore”, sqaron ndërkohë Kristaq Kume.
Efektet
Dhjetë pikat e propozuara nga nismëtarët nuk janë popozime të reja. Disa prej tyre janë diskutuar në studiot televizive, të tjerat janë publikuar në artikuj dhe janë debatuar midis partive politike.
Për shembull: Partia Demokratike dikur kërkonte hapjen e plotë të listave zgjedhore. Gjithashtu propozimi për krijimin e strukturës së posacme të KQZ-së për monitorimin dhe auditimin e financimit të partive politike ka qenë kërkesëe aktivistëve dhe studiuesve kohëmëparë.
"The initiative to amend the Electoral Code is important because it aims to eliminate the electoral status quo among the two major parties. I am skeptical that the parties will give up on the agreement on the electoral rules and system," Klejd Këlliçi.
Klejd Këlliçi, a lecturer, expert and researcher of political issues, declares to Faktoje that:
"The initiative to amend the Electoral Code is important because it aims to eliminate the electoral status quo among the two major parties. I am skeptical that the parties will abandon the agreement on the rules and electoral system. But even if this were to happen, the effects would be small. The proposals to amend the Electoral Code in principle seek to enable a level playing field between the parties, including reducing the penalties that small parties face under the current electoral formula.
"The main problem of Albania is the control that the ruling party exercises over the public administration, the inevitable connection with criminal and economic interests and then the influence over the voter. So these are elements that can affect the result, regardless of the electoral formula." /Taken from Faktoje.al
