Për javë të tëra, në Shqipëri ka pasur protesta masive. Arsyeja: Investime luksoze janë planifikuar të ngrihen në një zonë të mbrojtur peizazhi në bregdetin e Adriatikut. Ekosistemi i deltës është jashtëzakonisht i ndjeshëm.
Për më shumë se një muaj, çdo mbrëmje në kryeqytetin e Shqipërisë, Tiranë po mbahen demonstrata. Protestat u nxitën nga një vendpushim luksoz i planifikuar të ngrihet në Lagunën e Zvërnecit dhe Ishullin e Sazanit. Ndër ata që qëndrojnë pas projektit është firma e investimeve e dhëndrit të Donald Trump, Jared Kushner. Ambientalistët kanë frikë se do të dëmtohen seriozisht një vendpushim unik për zogj dhe një lagunë.
Protestat prej kohësh janë zgjeruar përtej projektit të ndërtimit duke përfshirë korrupsionin, mungesën e transparencës dhe kryeministrin aktual, Edi Rama. Ish-artisti, ish-kryetari i bashkisë së Tiranës dhe lojtari i basketbollit të kombëtares i hedh poshtë akuzat.
Në një intervistë për ZDF, Rama flet për protestat, konfliktin midis politikës, ruajtjes së natyrës dhe investimeve, si dhe rrugën e vendit të tij drejt BE-së .
ZDF: Z. Kryeministër, do të donim të kuptonim strukturën dhe planet e investitorëve që po planifikojnë një vendpushim në Zvërnec, pranë lagunës atje. Deri më tani, nuk është plotësisht e qartë se kush janë investitorët dhe çfarë roli luan shteti. A mund të hidhni dritë mbi këtë?
Edi Rama: Nuk e di se çfarë informacioni keni, por ka disa përgjigje të thjeshta. Së pari, është pronë private. Së dyti, prona private në Shqipëri zhvillohet nëpërmjet marrëveshjeve midis pronarëve dhe investitorëve potencialë. Së treti, ende nuk ka një plan sepse është një proces në të cilin agjencitë tona shtetërore kanë vepruar me shumë, shumë kujdes për të siguruar që plani t'i përmbahet një numri rregullash dhe standardesh që janë të rëndësishme për ne. Nuk e di se çfarë keni zbuluar.
ZDF: Lidhur me rolin e shtetit, kemi mësuar se keni ndryshuar disa ligje që kanë dobësuar ruajtjen e natyrës. Keni zvogëluar madhësinë e zonës së mbrojtur për të lejuar ndërtimin e një aeroporti. Dhe keni lejuar projekte ndërtimi në këtë zonë të mbrojtur më parë. Kritikët thonë se në këtë mënyrë keni lehtësuar investimet dhe për këtë arsye luani natyrshëm një rol si aktor shtetëror.
Rama: Nuk ka pasur ndryshime për të lejuar ndërtimet në zonën e mbrojtur, ku nuk lejohen ndërtesa të asnjë lloji. Këto zona të mbrojtura kanë një status të veçantë në Shqipëri. Mbrojtja e zonave të ndryshme bazohet në kategoritë dhe praktikat më të mira të Bashkimit Evropian. Kjo do të thotë që jo të gjitha zonat i nënshtrohen të njëjtit nivel mbrojtjeje kundër zhvillimit dhe ndërhyrjes; ka dallime.
ZDF: Por punimet e ndërtimit filluan disa javë më parë, pikërisht në qendër të rezervatit natyror. Edhe pse thoni se deri më tani ka vetëm plane dhe asnjë leje zyrtare ndërtimi për të filluar punën, kjo ka të bëjë me qendrën e lagunës; ne ishim atje.
Rama: Nuk ka leje ndërtimi në këtë zonë. Megjithatë, bazuar në ligjin shqiptar, prona private mund të rrethohet me gardh. Nëse ka leje paraprake për të filluar punimet përgatitore, përfshirë një vlerësim të ndikimit në mjedis, atëherë është e mundur.
ZDF: Por si mund të fillojë puna fillestare, siç thoni ju, nëse të drejtat e pronësisë nuk sqarohen? Siç e dini, Gjykata e Lartë e Shqipërisë ka anuluar fitimin e të drejtave të pronësisë në të paktën dy raste dhe i ka kthyer ato në gjykatën e shkallës së parë.
Rama: Kushdo mund të ketë pretendime, por për ta kthyer një pretendim në një pozicion ligjor, një gjykatë duhet ta konfirmojë atë. Ndërkohë, një pretendim nuk mjafton për të ndaluar gjithçka derisa gjykata të vendosë ndryshe, sepse agjencitë tona qeveritare gjithashtu veprojnë bazuar në dokumente, jo në pretendime. Përpara se të zotëroni një titull pronësie mbi pronën, nuk mund të kërkoni që ajo të mos zhvillohet thjesht sepse nuk e zotëroni ende.
ZDF: Por a nuk jeni ju, si Kryeministër, përgjegjës për transparencën politike?
Rama: Transparenca është kaq e dukshme. Është kaq e lehtë për t’u parë, por nëse nuk doni ta shihni, sigurisht që është e padukshme. Si Kryeministër i këtij vendi, unë nuk ju tregoj histori. Ju tregoni histori.
Autoritetet shqiptare kanë kërkuar respektimin e rregullave dhe një vlerësim të ndikimit mjedisor. Kjo histori bazohet në fakte. Pjesa tjetër bazohet në interpretim.
ZDF: Pra, po vazhdoni me projektin?
Rama: Nuk mund t’i themi thjesht jo një investimi prej më shumë se 4 miliardë eurosh. Dhe nëse rezultati i përgjithshëm është zhgënjyes, nuk do të vazhdojmë.
ZDF: Çështja tani ka marrë një dimension politik. Çdo ditë, shqiptarët demonstrojnë në rrugë kundër projektit në lagunë, kundër mungesës së transparencës dhe korrupsionit; ata e quajnë atë “Revolucioni i Flamingove”. Si i përballoni këto protesta?
Rama: Ata po protestojnë sepse kanë të drejtë ta bëjnë këtë dhe sepse kanë problemet dhe shqetësimet e tyre. Ata kanë të drejtë të shprehin mendimet e tyre, të demonstrojnë, të kritikojnë dhe madje të më kundërshtojnë.
Siç mund ta shihni, Zvërneci nuk është më në qendër të protestave. Çështja ka qenë jashtë rendit të ditës për javë të tëra. Flamingot kanë mbetur si simbol - sepse janë një simbol i fuqishëm - por njerëzit kanë shumë arsye të ndryshme për të dalë në rrugë. Dhe unë i kuptoj ata. Nuk po flas për ta.
Lëvizja protestuese përbëhet nga dy pjesë. Nga njëra anë, janë qytetarët e zakonshëm. Unë i trajtoj me shumë respekt dhe përpiqem të kuptoj se çfarë i motivon. Nga ana tjetër, janë organizatorët, ata që drejtojnë dhe kontrollojnë këto protesta. Pikërisht këtyre njerëzve u referohem kur flas për "leksione". Këto janë dy gjëra krejtësisht të ndryshme.
©Intervista u zhvillua nga Michael Bewerunge. Ai është drejtuesi i studios së ZDF në Vjenë. Përshtati në shqip LAPSI.al
