Kur Xi Jinping të presë Donald Trumpin këtë javë në Pekin, presidenti amerikan do të rikujtojë vizitën e tij të vitit 2017, kur Kina e priti me nderime të rralla, deri me darkë në Qytetin e Ndaluar. Këtë herë pritja pritet të jetë po aq madhështore, me ndalesa simbolike dhe një koreografi të kujdesshme shtetërore. Por përtej fasadës, axhenda është shumë më e vështirë: Irani, tregtia, teknologjia dhe Tajvani janë të gjitha në tryezë.
Ndryshimi i madh është se Trump nuk po kthehet më në Kinën e vitit 2017. Ai po shkon në një Kinë më të fortë, më të sigurt në vetvete dhe më agresive në ambiciet e saj. Xi, tashmë në një mandat të tretë pa precedent, ka shtyrë përpara investime të mëdha në energjinë e rinovueshme, robotikë dhe inteligjencë artificiale. Nëse SHBA do të kuptojë se ku po synon të arrijë Pekini, nuk mjafton të shohë vetëm pallatet e pushtetit në kryeqytet. Duhet të shohë edhe Kinën e re që po ndërtohet larg Pekinit.
Një nga simbolet më të forta të kësaj Kine është Chongqing, qyteti gjigant në jugperëndim, që sot paraqitet si një laborator i teknologjisë së re, automatizimit dhe urbanizimit ekstrem. Me miliarda dollarë investime shtetërore, ai është kthyer në një vitrinë të Kinës që do të duket moderne, inovative dhe madje “cool”, ndërsa përpiqet t’i tregojë botës një fytyrë më tërheqëse.
Në krahasim me vitin 2017, Kina sot nuk ka më nevojë të provojë se është e barabartë me SHBA. Për shumë analistë, Uashingtoni tashmë e pranon Pekinin si rival të nivelit të vet. Pikërisht kjo e bën takimin e kësaj jave edhe më të rëndësishëm.
“America First” kundër lojës së gjatë të Kinës
Trump mbetet një figurë e paparashikueshme për kinezët. Në internet, disa prej tyre madje e quajnë me ironi “Trump, ndërtuesi i kombit”, sepse besojnë se luftërat tregtare dhe politikat përçarëse të tij kanë dobësuar SHBA-në dhe, pa dashje, kanë ndihmuar ngritjen e Kinës.
Ky është kontrasti i madh: Trump përfaqëson një politikë impulsive dhe të menjëhershme, ndërsa Kina e Xi-t vazhdon të veprojë me plane afatgjata. Kinezët e shohin veten si një shtet që mendon për dekada, jo për cikle të shkurtra elektorale.
Por kjo nuk do të thotë se gjithçka në Kinë është e ndritur. Pas fasadës futuriste të Chongqing-ut ka borxhe të mëdha, ekonomi të ngadaltë, krizë në pasuri të paluajtshme, rënie të konsumit dhe papunësi në rritje. Edhe lufta me Iranin dhe tarifat amerikane po i shtojnë presionet.
Gara për robotët, çipat dhe makinat elektrike
Një pjesë e madhe e ambicies kineze sot lidhet me teknologjinë. Kina ka tashmë numrin më të madh të robotëve industrialë në fabrika dhe shteti planifikon të investojë qindra miliarda dollarë të tjera në robotikë.
Chongqing po synon të bëhet “Silicon Valley” i Kinës perëndimore. Por ka një pengesë të madhe: për të ndërtuar robotët dhe sistemet më të mira të inteligjencës artificiale, duhen çipa të avancuar. Dhe pikërisht këtu Kina ende ka nevojë për SHBA-në, sidomos për kompani si Nvidia.
Administrata Biden u përpoq të frenonte avancimin kinez duke bllokuar eksportin e gjysmëpërçuesve më të avancuar. Trump e ka zbutur disi këtë vijë, por jo deri në fund. Kjo mund të jetë një nga pikat më delikate të samitit.
Në të njëjtën kohë, Kina ka një tjetër kartë të fortë në dorë: mineralet e rralla. Ajo kontrollon përpunimin e shumicës së tyre në botë dhe këto minerale janë jetike për gjithçka, nga telefonat te turbinat e erës e motorët e avionëve. Me fjalë të tjera, Pekini ka një levë reale që mund ta përdorë në negociata.
Tregtia dhe lufta për vetëmbështetje
Kina nuk është më aq e varur nga tregu amerikan sa ishte gjatë mandatit të parë të Trump. Eksportet e saj drejt SHBA-së kanë rënë dhe sot partnerët më të mëdhenj tregtarë janë Azia Juglindore dhe Bashkimi Europian.
Kjo i ka dhënë Pekinit më shumë besim. Kur Trump riktheu tarifat, Kina ishte vendi që rezistoi më fort. Dhe kjo i ka bindur shumë në Pekin se mund ta përballojnë më mirë një përplasje afatgjatë.
Në Chongqing kjo logjikë shihet qartë edhe te industria e makinave elektrike. Qyteti është sot një nga qendrat më të mëdha të prodhimit të makinave dhe simbol i përpjekjes kineze për vetëmbështetje industriale. Rritja e çmimeve të karburanteve për shkak të luftës me Iranin po e favorizon edhe më shumë kalimin te makinat elektrike.
Irani dhe roli i ri i Kinës
Një tjetër arsye pse Trump po shkon në Pekin është edhe Irani. SHBA ka nevojë për ndikimin kinez mbi Teheranin, nëse do të ketë një marrëveshje apo qoftë edhe një ulje tensionesh.
Kjo është një shenjë tjetër se roli i Kinës në skenën botërore është rritur. Trump mund të shpresojë se marrëdhënia e tij personale me Xi-n do ta ndihmojë të marrë diçka konkrete nga ky samit, qoftë për Iranin, qoftë për tregtinë.
Kina që Xi do t’i tregojë botës
Për Pekinin, fitorja më e madhe mund të mos jetë domosdoshmërisht një marrëveshje. Mund të jetë vetë imazhi i vizitës. Një president amerikan që shkon në Pekin pas gati një dekade i shërben mesazhit që Xi do të përçojë: Kina është e hapur, e fortë dhe qendrore në rendin e ri botëror.
Kjo është arsyeja pse qytete si Chongqing po kthehen në vitrina. Për shumë vizitorë të huaj, ato duken si një film për të ardhmen. Për Xi-n, pikërisht kjo është Kina që duhet parë: moderne, teknologjike, dinamike dhe e sigurt në veten e saj.
Sigurisht, kjo nuk është e gjithë tabloja. Pas saj qëndrojnë mbikëqyrje e përhapur, kontroll i rreptë shtetëror mbi mediat dhe zero tolerancë ndaj kundërshtimit politik. Por në sytë e botës, Kina po përpiqet të duket si pol i stabilitetit përballë një Trumpi të paparashikueshëm.
Prandaj kjo vizitë nuk është thjesht një takim diplomatik. Është një moment ku Pekini do të përpiqet t’i tregojë Trumpit, dhe botës, jo vetëm ku ndodhet Kina sot, por edhe ku synon të jetë nesër.
BBC, përgatiti në shqip ©LAPSI.AL
