Sa fitojnë arbitrat në Serie A, sistemi që lidh notat e kompensimet prej mijëra euro

Sistemi i vlerësimit të arbitrave dhe fitimet që çdo “bilbil” fut në xhep në varësi të eksperiencës dhe rolit. Të dy aspektet rikthehen në aktualitet të ngushtë, nën lupën e drejtësisë, tani që hetimi i Prokurorisë së Milanos ka ngritur kapakun mbi një dimension deri tani të papërshkueshëm. Në botën e AIA-s, çdo vendim i marrë në fushat e Serie A, Serie B dhe jo vetëm nuk është kurrë vetëm një zgjedhje teknike: është një gjest që reflektohet mbi një proces të tërë analitik, karrierë dhe të ardhura.

Para, shumë para: nga 90 mijë euro bruto të pjesës fikse tek 60-80 mijë të tjera në shpërblime që për një gjyqtar ndërkombëtar mund të vlejnë 150-180 mijë euro në vit (thjesht si shembull). Pa marrë parasysh ekstra të mundshme për emërime UEFA (3-5 mijë euro për ndeshje). Dhe sa u përket asistentëve, shumat për kompensimin fiks variojnë nga minimumi 8.000 euro në maksimumin 30.000 euro, dhe njësoj edhe për VAR apo AVAR.

Lexo më tej: Rocchi, çfarë rrezikon Inter? Kush do t’i caktojë arbitrat? Të gjitha përgjigjet

Ja pse nuk ekzistojnë gabime “të pafajshme” dhe çdo paraqitje shndërrohet në një notë që mund të ndryshojë të ardhmen profesionale të një arbitri: një gjykim mund të ndikojë në renditjen sezonale, të komprometojë qëndrimin në kategori dhe, në rastet ekstreme, të çojë në largim. Por ajo që e bën këtë përmbledhje edhe më të rëndësishme është ndikimi i drejtpërdrejtë ekonomik: çdo pozicion në renditje korrespondon me një nivel të ardhurash, dhe çdo hap prapa mund të përkthehet në një humbje potenciale prej dhjetëra apo qindra mijëra eurosh, përveç prestigjit.

Është pikërisht nga ndërthurja mes vlerësimit teknik dhe pasojave ekonomike që del në pah ajo që është në lojë: jo vetëm karriera arbitrare, por një ekuilibër i vazhdueshëm mes ankthit për performancën, frikës nga dështimi dhe qëndrueshmërisë profesionale. Për këtë arsye presioni mbi arbitrat është shumë i lartë: çdo vendim mund të ketë një pasojë të drejtpërdrejtë jo vetëm sportive, por edhe financiare. Dhe në këtë terren, në “stomakun” e lëvizjes, lindin pakënaqësi dhe probleme që kanë shpërthyer edhe me denoncimet e fundit.

Si funksionon sistemi i vlerësimit të arbitrave

Karriera arbitrare bazohet në një sistem meritokratik të kontrolluar gjatë gjithë sezonit. Arbitrat e Serie A dhe Serie B i përkasin CAN (Komisioni Kombëtar i Arbitrave).

Organet e vlerësimit. Çdo ndeshje analizohet nga dy figura kryesore:

*një vëzhgues arbitri (CON, Komisioni Kombëtar i Vëzhguesve), i ndarë nga CAN për të garantuar paanshmëri. Vlerëson paraqitjen në stadium ose përmes TV dhe harton një raport mbi aspektet: atletike, teknike, disiplinore.

*organizmi teknik (designatori). Designatori dhe zëvendësit e tij analizojnë ndeshjen, diskutojnë me arbitrin në grumbullimet pas ndeshjes dhe mund të konfirmojnë ose ndryshojnë vlerësimin e vëzhguesit.

Notat, paraqitjet maten me një shkallë dhjetore

Paraqitjet maten me një shkallë dhjetore. Niset nga një bazë e quajtur paraqitje “standarde” (pra një ndeshje e drejtuar mirë, pa gabime të dukshme dhe ku arbitri bën atë që pritet prej tij) që korrespondon me një vlerësim 8.40, deri tek një ndeshje ku gjithçka shkon keq dhe çon në një vlerësim të pamjaftueshëm. Sa më i rëndë gabimi ose shuma e gabimeve, aq më shumë bie nota. Ja detajet:

nga 8.50 në 8.70 paraqitje të shkëlqyera, ndeshje të vështira të menaxhuara në mënyrë perfekte

8.40 paraqitje standarde (ndeshje korrekte pa gabime të rëndësishme)

nga 8.30 e poshtë paraqitje të pamjaftueshme

8.20 dhe më poshtë gabime të rënda që ndikojnë në ndeshje

Roli i VAR në vlerësime

VAR nuk e “shpëton” arbitrin dhe mund të ndikojë negativisht në notë. Ky faktor ndikon edhe në aspektin psikologjik të arbitrit, sidomos nëse nuk ka personalitet të mjaftueshëm për të menaxhuar – përveç presioneve në fushë – edhe marrëdhënien me kolegun në dhomën e VAR-it. Ja si ndikon VAR:

gabim i rëndë i korrigjuar nga VAR → arbitri merr gjithsesi notë të pamjaftueshme (p.sh. 8.20)

arbitri shkon te monitori dhe nuk korrigjon një gabim të dukshëm → rënie e madhe e notës

VAR nuk ndërhyn në një gabim të qartë → notë e pamjaftueshme si për arbitrin ashtu edhe për VAR

VAR korrigjon gabimin → vlerësim pozitiv për VAR

Renditjet dhe largimet në fund të sezonit

Në fund të sezonit, të gjitha notat mblidhen për të krijuar një mesatare, që gjeneron një renditje meritash. Arbitrat që renditen në vendet e fundit largohen (pra shkarkohen ose zbresin në kategori më të ulëta) për “arsye teknike të motivuara”. Largime të tjera mund të ndodhin për kufij moshe, kufij qëndrimi në rol ose dorëheqje vullnetare. Kush shkëlqen, përkundrazi, merr detyra më prestigjioze ose emërimin si Arbitër Ndërkombëtar (FIFA).

Sa fitojnë arbitrat

Arbitrat e CAN janë profesionistë të lirë që marrin kompensime të ndara në dy pjesë kryesore: një pjesë fikse (të drejta imazhi/kompensim bazë sipas eksperiencës) dhe një pagesë për çdo ndeshje, përveç rimbursimeve (ushqim, akomodim, udhëtim).

Kompensimet fikse vjetore (bruto):

Ndërkombëtarë: 90.000 euro

Ekspertë (më shumë se 50 ndeshje në Serie A): 60.000

Ndërmjetëm (më pak ose 50 ndeshje): 30.000

Të sapopromovuar: 20.000

Asistentë: 8.000 – 30.000

VAR specialistë: 8.000 – 30.000

Pagesat për ndeshje (bruto):

Serie A

Arbitër: 4.000 euro

Asistent: 1.400

VAR: 1.700

AVAR: 800

Zyrtar i katërt: 500

Serie B

Arbitër: 2.000

Asistent: 700

VAR: 800

AVAR: 400

Zyrtar i katërt: 200

Në thelb, një arbitër i nivelit të lartë dhe ndërkombëtar, i caktuar për 15-20 ndeshje në Serie A në vit, merr 90.000 euro fikse plus rreth 60.000–80.000 nga pagesat, duke arritur në total 150.000–180.000 euro në vit (pa përfshirë ndeshjet europiane të paguara nga UEFA, që japin 3.000–5.000 euro për ndeshje).

Frika nga vlerësimi negativ dhe humbja ekonomike

Ja pse një vlerësim negativ mund të çojë në largim dhe në një humbje ekonomike shumë të madhe në afatgjatë. Një shembull: karriera e një arbitri në CAN mund të zgjasë deri në 45 vjeç. Nëse një arbitër 32-vjeçar largohet për vlerësime negative, nuk humbet vetëm 70–80 mijë euro të atij viti, por edhe një potencial karriere prej 10–12 vitesh. E përkthyer në para: mund të humbasë rreth 800 mijë euro të ardhura në 10 vitet e ardhshme.

Sa fiton një arbitër në rol drejtues

Designatori CAN: rreth 200.000 euro bruto në vit

Presidenti i AIA dhe drejtuesit: nuk kanë rrogë fikse, por marrin 30.000–40.000 euro në vit si kompensime dhe rimbursime

“Parashuta” me kalimin në VMO (VAR)

Një arbitër i larguar mund të kalojë si VAR specialist. Në këtë rast:

pjesa fikse bie (maksimumi 30.000 euro)

fitimet vijnë nga ndeshjet (1.700 euro për ndeshje në Serie A)

Pra nga 150.000 euro potenciale zbret në 60.000–70.000 maksimum.