Arkeologët kanë zbuluar një kopje të Iliadës së Homerit të shkruar në papirus brenda stomakut të një mumieje në Al-Bahnas të Egjiptit. Kjo është hera e parë që një tekst letrar grek gjendet i ngulitur në procesin e konservimit. Ky zbulim i veçantë arkeologjik tregon shumë mbi praktikat e varrimit dhe jetën fetare në Egjiptin e lashtë.
Sipas asaj që raporton “The Independent”, fragmenti i papirusit u zbulua në stomakun e një mumieje, e cila ishte varrosur gjatë epokës romake në Oxyrhynchus rreth 1,600 vjet më parë.
Oxyrhynchus, i njohur në kohën e faraonëve si Per-Menged, ishte një nga qytetet më të rëndësishme të Egjiptit greko-romak. Rrënojat e tij ndodhen në qytetin e sotëm të Al-Bahnas, rreth 190 km në jug të Kajros, pranë degës së Nilit të njohur si Bahr Yusef.
Studiuesit në Universitetin e Barcelonës zbuluan mumien gjatë një gërmimi të kryer midis nëntorit dhe dhjetorit 2025. Megjithatë, ata zbuluan se mumia paraqiste një element të pazakontë, një papirus ishte vendosur në barkun e saj si pjesë e ritualit të balsamimit.
Edhe në të kaluarën janë zbuluar mumie egjiptiane nga ajo periudhë, të cilat mbanin papirus të shkruar në greqisht, por të gjitha përmbanin tekste me përmbajtje magjike ose rituale. "Kjo nuk është hera e parë që gjejmë papiruse greke, të lidhura, të vulosura dhe të përfshira në procesin e mumifikimit, por deri më tani përmbajtja e tyre ka qenë kryesisht magjike", - tha profesori Ignasi-Xavier Adiego.
“Për më tepër, vlen të përmendet se që nga fundi i shekullit të 19-të, një numër i madh papirusësh janë zbuluar në Oxyrhynchus, duke përfshirë tekste letrare greke me rëndësi të madhe, por risia e vërtetë është gjetja e një papirusi letrar në një kontekst funerar", - theksoi profesori.
Zbulimi i papirusit të Iliadës shënon herën e parë që një tekst letrar grek gjendet në një trup të mumifikuar, vërejnë studiuesit. Sipas tyre, teksti i Iliadës i identifikuar në gërmimet e fundit përfshin një pjesë të "Katalogut të të Rinjve", një pasazh i famshëm që liston forcat greke që mblidhen para Trojës.
Studiuesit thanë se nuk ishin të sigurt pse ky tekst i veçantë grek u zgjodh për procesin e mumifikimit.
Mumifikimi i epokës romake në Oxyrhynchus kombinonte zakonet tradicionale egjiptiane, greke dhe romake. Priftërinjtë e lashtë egjiptianë të kohës përqendroheshin në ruajtjen e trupave për më shumë se 40 ditë, duke përdorur natrium për t'i dehidratuar dhe duke i mbështjellë me copë liri.
Në vend që të përdornin kavanoza tradicionale kanopike për të ruajtur organet, ata preferonin ta mbushnin trupin me materiale ruajtëse së bashku me papiruse që përmbanin literaturë greke, të vulosura me argjilë brenda kraharorit ose zgavrës së legenit. Arkivolet dhe mbështjellësit shpesh paraqisnin një përzierje motivesh egjiptiane dhe romake.
Deri më tani, gërmimet në Oxyrhynchus kanë zbuluar 3 dhoma guri gëlqeror që përmbajnë mumie të epokës romake dhe sarkofagë të dekoruar prej druri. Gërmimet e mëparshme në qytetin e lashtë çuan në zbulimin e 52 mumieve të epokës Ptolemeike, më shumë se një duzinë prej të cilave kishin "gjuhë të arta", një simbol i përgatitjes për jetën e përtejme. ©LAPSI.al
