Konflikti ushtarak me Iranin, i paraqitur nga Uashingtoni si një mjet për të riorganizuar ekuilibrin e fuqive në Lindjen e Mesme dhe për të forcuar frenimin e SHBA-së kundër Kinës, po shihet në Pekin si një gabim strategjik që mund të përshpejtojë rënien amerikane dhe të krijojë kufij të rinj gjeopolitikë për ndikimin kinez.
Zgjedhja e përballjes ushtarake me Iranin u paraqit nga mbështetësit e tij më të flaktë si një veprim që mund të ndryshojë ekuilibrat në Lindjen e Mesme, duke dobësuar një regjim të konsideruar si kërcënim dhe duke ndaluar ambiciet e tij bërthamore. Në të njëjtën mënyrë, konflikti mund të ndikojë edhe në ekuilibrin ndërkombëtar të fuqive, duke ngacmuar një Kinë në rritje mbi fuqinë e famshme amerikane që ende kontrollon faktorë thelbësorë, siç është rrjedha e naftës, dhe duke e lënë Pekinin të prekshëm ndaj presioneve dhe të pafuqishëm për të shpëtuar miqtë e tij (në këtë rast, Teheranin).
Por një muaj pas fillimit të konfliktit, kjo qasje shihet në Pekin si e gabuar dhe arrogante. Sipas bisedave që “The Economist” ka zhvilluar me diplomatë, këshilltarë, akademikë dhe zyrtarë aktualë ose të mëparshëm kinezë, konflikti perceptohet si një gabim serioz strategjik nga Uashingtoni. Udhëheqja kineze ka zgjedhur të mos përfshihet, duke adoptuar thënien që i atribuohet Napoleon Bonapartit: "Mos e ndërprit kurrë kundërshtarin tënd kur ai po bën një gabim".
Qëndrimi i SHBA-së konfirmon vlerën e zgjedhjeve të Xi Jinping
Pekini beson se lufta mund të përshpejtojë rënien e fuqisë amerikane. Qëndrimi agresiv i SHBA-së shihet si konfirmim i zgjedhjes së Xi Jinping për t'i dhënë përparësi sigurisë mbi zhvillimin ekonomik. Në të njëjtën kohë, ekziston pritshmëria që një marrëveshje paqeje e ardhshme do të krijojë mundësi për investime kineze dhe depërtim ekonomik.
Sipas perspektivës kineze, Uashingtoni po kthehet kundër Iranit sepse percepton se fuqia e tij po bie. Imazhi i një pranie të fortë ushtarake nuk shoqërohet, sipas analistëve kinezë, nga një drejtim i qartë strategjik. Presidenti Donald Trump raportohet se ka injoruar këshillat e ekspertëve, duke bërë kërcënime dhe duke lënë të hapur mundësinë e tërheqjes, gjë që përforcon imazhin e mungesës së një plani koherent.
Bllokimi i Uashingtonit favorizon aspiratat e Kinës në Azinë Lindore
Perspektiva e një operacioni tokësor shihet si një tregues se një seri zgjedhjesh të gabuara mund të çojnë në një përfshirje të zgjatur të SHBA-së në Lindjen e Mesme. Në rast të destabilizimit të Iranit ose këmbënguljes së regjimit, Uashingtoni mund të gjendet përballë një pranie ushtarake afatgjatë në rajon, ndërsa mundësia që Teherani të krijojë armë bërthamore mund të çojë në një konflikt të ri.
Një mundësi e tillë do ta shpërqendronte SHBA-në nga Azia Lindore, ku Kina kërkon të formësojë kushtet e shekullit të 21-të. Në të njëjtën kohë, konflikti po shkakton shqetësim në vendet që varen nga siguria amerikane, pasi kostot në rritje të energjisë dhe lëndëve të para po rëndojnë ekonomitë e tyre. Në Pekin, vlerësohet se disa shtete aziatike mund të kërkojnë të shmangin tensionet me Kinën, duke pasur frikë nga pasojat e një paqëndrueshmërie të mundshme amerikane.
Kina e përfshirë në krizën energjetike
Udhëheqja kineze beson se konflikti konfirmon zgjedhjen e Xi Jinping për të forcuar vetëmjaftueshmërinë e vendit në sektorë kritikë, madje edhe në kurriz të rritjes ekonomike. Kina ka investuar në krijimin e rezervave strategjike të naftës që arrijnë në 1.3 miliardë fuçi, një sasi e aftë të mbulojë nevojat e saj për disa muaj. Në të njëjtën kohë, ajo ka diversifikuar prodhimin e saj të energjisë, duke investuar në energjinë bërthamore, sistemet diellore dhe të erës, duke ruajtur përdorimin e qymyrit vendas. Në të njëjtën kohë, ajo po lehtëson tregtinë e naftës iraniane, duke miratuar një qasje pragmatike.
Si pjesë e kësaj strategjie, Pekini po përpiqet gjithashtu të krijojë ndikimin e tij. Pasi administrata Trump rriti tarifat, Kina kërcënoi të kufizojë eksportin e metaleve të rralla, të cilat janë kritike për elektronikën dhe teknologjitë e energjisë së pastër. Ky ndikim mund të jetë duke u zbehur pasi Shtetet e Bashkuara po kërkojnë burime alternative. Pekini po eksploron pika të reja presioni, të tilla si produktet farmaceutike kryesore, gjysmëpërçuesit dhe zinxhirët kritikë të furnizimit, ndërsa po kërkon dominim në teknologji të tilla si informatika kuantike dhe robotika.
Mundësitë ekonomike dhe pritshmëritë nga vizita e Trump në Pekin
Lufta mund të krijojë gjithashtu mundësi ekonomike. Vendet e Gjirit dhe Irani do të kenë nevojë për projekte rindërtimi, ndërsa shtetet e shqetësuara për bllokimin në Ngushticën e Hormuzit mund të drejtohen te teknologjitë kineze të energjisë së gjelbër. Industria kineze ka kapacitet të tepërt prodhimi në sektorë të tillë si energjia diellore, energjia e erës dhe bateritë.
Në të njëjtën kohë, vlerësohet se Uashingtoni mund të duket më pajtues në negociatat me Kinën, pasi po përballet me vështirësi në Lindjen e Mesme. Në samitin midis Trump dhe Xi në Pekin në maj, pala kineze pritet të kërkojë të krijojë kushte për një marrëveshje që do të kufizonte përdorimin e tarifave dhe kufizimeve të eksportit nga SHBA-të dhe potencialisht do të lejonte investimet kineze në ekonominë amerikane. Në skenarin ideal të Pekinit, Uashingtoni do të deklaronte se kundërshton pavarësinë e Tajvanit dhe mbështet bashkimin paqësor.
Boshllëqe dhe shqetësime
Megjithatë, ky optimizëm shoqërohet edhe me shqetësime. Ekspertët kinezë po e ndjekin me interes përdorimin e inteligjencës artificiale nga forcat e armatosura të SHBA-së për të koordinuar operacionet. Ky zhvillim teknologjik përforcon vlerësimin se një operacion ushtarak kundër Tajvanit do të ishte veçanërisht i rrezikshëm, pasi lufta mbetet e paparashikueshme. Në të njëjtën kohë, një konflikt i zgjatur mund të godasë ekonominë kineze dhe eksportet e saj.
Pavarësisht qasjes realiste të Pekinit, në analizën e tij identifikohet një boshllëk strategjik. Analistët kinezë duket se hezitojnë të marrin në konsideratë mundësinë që SHBA-të të veprojnë si një forcë destabilizuese, duke përmbysur rendin ndërkombëtar që vetë krijoi.
Edhe pse Kina shpesh kritikon vlerat perëndimore, ajo ka përfituar nga një sistem rregullash të formuara nga Uashingtoni.
Një mjedis ndërkombëtar i paqëndrueshëm mund të ndikojë negativisht në ekonominë e Kinës të orientuar nga eksportet. Stabiliteti politik dhe prosperiteti ekonomik janë shtylla kryesore të legjitimitetit të sistemit politik kinez.
Rënia e Shteteve të Bashkuara nuk do të thotë domosdoshmërisht një humbje e aftësisë së saj për t'u ripërtërirë. Ekonomia dhe politika amerikane kanë demonstruar përshtatshmëri të konsiderueshme ndaj ndryshimeve teknologjike dhe gjeopolitike në të kaluarën. Në të kundërt, Kina përballet me sfida të tilla si një popullsi në plakje dhe kufizimet e imponuara nga ideologjia e partisë në pushtet. ©LAPSI.al
