Shula Kisik Cohen, e njohur si "Perla", u infiltrua në elitën politike dhe ushtarake të Bejrutit për t'i përcjellë informacione Izraelit. Për 14 vjet, Cohen jetoi një jetë të dyfishtë, me mbështetjen e bashkëshortit të saj, ndërkohë që organizoi edhe operacione shpëtimi.
Ajo u arrestua në vitin 1961, u torturua dhe u dënua me vdekje, por dënimi i saj u ndryshua. Në mars të vitit 1963, një gjykatë libaneze ia ndryshoi dënimin me vdekje në 20 vjet punë të detyruar. Ajo u lirua në gusht të vitit 1967 dhe u kthye në Izrael, ku jetoi e qetë deri në vdekjen e saj në vitin 2017 në moshën 100 vjeç.
Në historinë botërore të spiunazhit një vend zë edhe një nga operacionet më legjendare të shërbimit të fshehtë në Lindjen e Mesme. Një agjent me mbiemrin Cohen arriti të depërtojë me mjeshtëri dhe pa asnjë rrezik në zemër të Damaskut në Siri, një armik i Izraelit. Aty u lidh me elitën politike dhe ushtarake dhe transportoi sekrete të rëndësishme shtetërore në Tel Aviv.
Megjithatë, ndryshe nga Eli Cohen apo "agjenti 88" dhe "njeriu i Izraelit në Damask", historia e Shula Kisik Cohen me të njëjtin mbiemër e njohur si "gruaja izraelite në Bejrut " nuk përfundoi me varje, por me mbijetesë.
62 vjet më parë, në mars të vitit 1963, fati i Shula (Shulamith, emri i saj i plotë) Cohen ndryshoi në mënyrë dramatike. Një gjykatë libaneze ia ndryshoi dënimin me varje në 20 vjet punë të detyruar, duke parandaluar një ekzekutim që dukej i sigurt.
Shulamith Cohen, e njohur për Mossadin me emrin e koduar "Perla", lindi në vitin 1917 në Argjentinë. Në moshë të re, ajo emigroi me familjen e saj në Jerusalem. Kur familja u përball me vështirësi financiare, ajo u martua me tregtarin e pasur libano-hebre Joseph Kisik në moshën 16-vjeçare dhe u vendos me të në Bejrut.
Falë sharmit dhe njohurive të gjuhëve të huaja, ajo u bë shpejt një figurë e shquar në jetën shoqërore të qytetit. Në pritjet dhe tubimet e Bejrutit, ajo fitoi qasje në rrethet e udhëheqjes politike dhe ushtarake. Presidentët, ministrat dhe oficerët e lartë e njihnin atë si "Madame Cohen". Ndër kontaktet e saj ishin Presidenti Camille Chamoun, udhëheqësi i Falangistëve (një ish-organizatë e armatosur dhe tani një parti politike) Pierre Zemagel dhe madje edhe princa nga vendet e Gjirit.
Ajo kishte një marrëdhënie veçanërisht të ngushtë me kryeministrin Riad al-Solh, i cili e ftoi personalisht në një pritje Krishtlindjesh në rezidencën e tij. Atje, e ulur në kopsht, ajo dëgjoi oficerë të lartë duke diskutuar një plan për të pushtuar Izraelin.
Vendimi që mori në atë moment përcaktoi rrjedhën e jetës së saj. Ajo e shkroi informacionin me bojë të padukshme dhe e dërgoi letrën kontrabandë në selinë e organizatës paraushtarake sioniste Haganah në Metula, duke e rekrutuar veten në botën e inteligjencës.
Për 14 vjet, Shulamith Cohen jetoi një jetë të dyfishtë të rrezikshme. Kur burri i saj zbuloi aktivitetet e saj, ai jo vetëm që nuk reagoi negativisht, por e mbështeti, madje duke financuar disa nga operacionet e saj të trafikimit të qenieve njerëzore dhe të inteligjencës.
Një nga operacionet e saj më të guximshme u zhvillua gjatë periudhës së Hanukkah. Dhjetëra fëmijë hebrenj nën mbrojtjen e saj ishin gati të hipnin në një autobus që shkonte për në kufirin e Metulës kur ajo vuri re praninë e agjentëve të policisë.
Duke qëndruar e qetë, ajo vrapoi në një dyqan ushqimor, bleu dhjetëra qirinj, ua shpërndau fëmijëve dhe i kërkoi rabinit vendas të organizonte një procesion Hanukkah. Agjentët i panë fëmijët duke ecur nëpër lagjen hebraike me qirinj të ndezur, duke kënduar "Maoz Tzur", një himn hebraik, supozuan se ishte një zakon fetar dhe u larguan. Pasi ata u larguan, Cohen i hipi fëmijët në autobusë që i çuan të sigurt në kufi.
E gjithë kjo ndodhte prapa gruas shembullore dhe nënës së 7 fëmijëve. Vajza e saj, Carmela kujton gatimet, pjekjet, qepjet dhe qëndisjet e saj, ndërsa vila e saj në lagjen hebraike funksiononte njëkohësisht si qendër biznesi dhe si një shtëpi mikpritëse për shoqërinë e lartë të Bejrutit.
Në vitin 1961, autoritetet e gjurmuan atë pas një informacioni nga një bashkëpunëtor. Ajo u arrestua dhe u burgos në një burg grash në Bejrut, ku iu nënshtrua marrjeve në pyetje të ashpra dhe torturave të rënda. Hetuesit i shkulën thonjtë, i shkulën flokët, i thyen dhëmbët dhe e nënshtruan ndaj goditjeve elektrike, të cilat i bënë të humbiste përgjithmonë shikimin në njërin sy.
Pasi Eli Cohen u arrestua në Siri, rojet e burgut e tallën: "Ai ishte Cohen dhe ti je Cohen. Ai u var, tani është radha jote."
Pavarësisht presioneve, ajo nuk zbuloi informacione rreth shefave të saj. Pa gjyq, ajo u dënua me vdekje me varje. Megjithatë, pas një apeli dhe duke marrë parasysh se ajo ishte grua dhe nënë, dënimi u ndryshua në 20 vjet punë të detyruar dhe më pas u reduktua në 7 vjet.
Gjatë burgosjes, shpresa e saj e vetme ishin fëmijët e saj, disa prej të cilëve ajo kishte arritur t’i dërgonte në Izrael para arrestimit të saj, në mënyrë që ata të mund të rriteshin të sigurt.
Pas 6 vitesh në një burg libanez, vuajtjeve të saj u erdhi fundi. Në gusht të vitit 1967, pas “Luftës 6-ditore”, ajo u lirua në një shkëmbim sekret të të burgosurve midis Izraelit dhe Libanit dhe u ribashkua me familjen e saj. Të afërmit që kishin mbetur në Liban u transferuan më vonë në Izrael nëpërmjet Qipros nga agjentët e Mossadit.
Pavarësisht trimërisë dhe dallimit të saj si një nga gratë më të nderuara në historinë e inteligjencës izraelite - përfshirë Çmimin Presidencial dhe titullin Qytetare e Nderuar e Jerusalemit - Shulamit Cohen mbeti modeste dhe shmangu publicitetin.
Në vitin 2007, ajo u nderua publikisht në nivel kombëtar kur ndezi një pishtar në ceremoninë e Ditës së Pavarësisë në malin Herzl. Në maj të vitit 2017, në moshën 100 vjeç, "gjyshja e James Bond" ndërroi jetë në paqe, me fëmijët e saj pranë.
Një nga djemtë e saj, Yitzhak Levanon, shërbeu më vonë si ambasador i Izraelit në Egjipt, duke vazhduar në një mënyrë tjetër një histori familjare të lidhur ngushtë me diplomacinë dhe historinë e rajonit. ©LAPSI.al
