Në një botë që po pret me ankth të shohë se çfarë do të bëjë tani Presidenti amerikan Donald Trump në Lindjen e Mesme, ai nuk dha asnjë sinjal të qartë kur mbajti fjalimin më të gjatë ndonjëherë drejtuar kombit.
Komandanti më i fuqishëm në botë vendosi të mos paraqesë një argument të plotë për veprim të mundshëm ushtarak kundër Iranit, pavarësisht grumbullimit më të madh të forcave amerikane në rajon që nga pushtimi i Irakut në vitin 2003. Dy dekada më parë, Presidenti George W. Bush kishte përgatitur terrenin me një fushatë të gjerë bindjeje, edhe pse ajo ndërhyrje u bazua në inteligjencë të gabuar.
Trump mund të ketë zgjedhur të mos e theksojë këtë çështje, pasi baza e tij elektorale, që e votoi për të shmangur “luftërat e pafundme”, është më e përqendruar te ekonomia dhe emigracioni, pak muaj para zgjedhjeve të mesmandatit. Ose kjo mund të reflektojë faktin se ai vetë thotë se ende nuk ka marrë një vendim përfundimtar. Trump vazhdon të deklarojë se preferon një marrëveshje sesa një luftë të përgjakshme.
Raundi i tretë i negociatave këtë muaj, që pritet të zhvillohet në Gjenevë të enjten, konsiderohet vendimtar. Një diplomat i informuar për procesin vlerëson se nëse Trump nuk merr një tekst të pranueshëm nga Teherani përmes të dërguarve të tij, ai ka gjasa të urdhërojë një formë veprimi ushtarak menjëherë më pas.
Trump, i cili ka ndryshuar shpesh mesazhin e tij për Iranin, nga çështjet bërthamore te ideja e ndryshimit të regjimit, përsëriti në fjalim një nga kërkesat e tij kryesore: “Nuk kemi dëgjuar prej tyre ato fjalët sekrete: ‘Ne nuk duam kurrë armë bërthamore’.” Megjithatë, vetëm disa orë më parë, ministri i Jashtëm iranian Abbas Araghchi kishte deklaruar në rrjetin X pothuajse të njëjtën frazë: “Irani në asnjë rrethanë nuk do të zhvillojë armë bërthamore.”
Çështja kyçe mbetet prova bindëse që do të shuante dyshimet se Teherani ka lëvizur në atë drejtim. Irani ka sinjalizuar gatishmëri për kompromis në programin bërthamor në këmbim të heqjes së sanksioneve që po rëndojnë ekonominë e tij. Çmimet në rritje dhe zhvlerësimi i monedhës shkaktuan protesta masive në janar, të shtypura me forcë. Sipas një organizate amerikane për të drejtat e njeriut, numri i viktimave të konfirmuara i kalon 7 mijë, ndërsa qeveria iraniane e kundërshton këtë shifër.
Trump përmendi në fjalim se autoritetet iraniane kanë “vrarë të paktën 32 mijë protestues”, deklaratë që u hodh poshtë menjëherë nga Teherani si “gënjeshtra të mëdha”.
Ai ngriti për herë të parë edhe pretendimin se Irani po zhvillon raketa që mund të arrijnë Shtetet e Bashkuara, duke lënë të kuptohet se kjo përbën një vijë të kuqe. Irani e ka refuzuar vazhdimisht përfshirjen e programit të tij të raketave balistike në negociata, duke argumentuar se bëhet fjalë për kapacitete mbrojtëse.
Raundi i ri i bisedimeve, ku përfshihen i dërguari i Trump, Steve Witkoff, dhe dhëndri i tij Jared Kushner, pritet të qartësojë hendekun mes palëve dhe nëse ai mund të mbyllet. Të dyja palët e dinë se koha po mbaron.
Sipas analistëve, dallimi kryesor nga raundet e mëparshme është përfshirja më e madhe e Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike në aspektet teknike dhe ofertat e reja iraniane, si hollimi i uraniumit të pasuruar në 60%, shumë pranë nivelit për armë.
Megjithatë, mbetet e paqartë deri ku janë të gatshëm të shkojnë vendimmarrësit kryesorë. Pyetja thelbësore është nëse Trump do të pranojë një marrëveshje të kufizuar mbi programin bërthamor, dhe sa larg do të jetë i gatshëm të komprometojë Udhëheqësi Suprem Ali Khamenei, në një moment kur Republika Islamike përballet me presione të forta të jashtme dhe të brendshme.
BBC, përgatiti në shqip ©LAPSI.AL
