Pandat u kthyen në Pekin, tensionet mes Japonisë dhe Kinës në pikën më të ulët
Muajin e kaluar, kopshti zoologjik i Uenos në Tokio i dha lamtumirën mes lotësh dy pandave gjigante, Xiao Xiao dhe Lei Lei, të cilat u rikthyen në Kinë me vendim të Pekinit. Për herë të parë pas dekadash, Japonia mbeti pa panda kineze – një simbol i ri i përkeqësimit të marrëdhënieve mes dy vendeve.
Kriza shpërtheu në nëntor, kur kryeministrja japoneze Sanae Takaichi la të kuptohej se Japonia mund të aktivizonte forcat e vetëmbrojtjes në rast të një sulmi ndaj Tajvanit. Kina e konsideron Tajvanin pjesë të territorit të saj dhe reagoi ashpër, duke e cilësuar deklaratën “ndërhyrje të papranueshme”.
Që nga ajo kohë, Pekini ka shtuar presionin në shumë fronte:
• Dërgim anijesh luftarake dhe dronësh pranë territorit japonez
• Kufizime në eksportet e metaleve të rralla dhe mineraleve kritike
• Paralajmërime për qytetarët kinezë të shmangin turizmin dhe studimet në Japoni
• Anulime koncertesh dhe filmash japonezë në Kinë
• Fushatë propagandistike në rrjetet sociale kundër kryeministres japoneze
Analistët e përshkruajnë këtë si presion të tipit “greyzone” – një strategji e presionit të vazhdueshëm, por nën pragun e konfliktit të hapur, që synon të lodhë kundërshtarin.
Megjithatë, reagimi i Kinës është parë si më i kufizuar krahasuar me përplasjet e mëparshme. Sipas ekspertëve të CSIS, ka hapësirë për përshkallëzim të mëtejshëm, por Pekini po tregohet i kujdesshëm, pasi dëshiron të projektojë imazhin e një fuqie “të përgjegjshme” në skenën ndërkombëtare.
Nga ana tjetër, Takaichi sapo ka fituar një mandat të fortë elektoral dhe nuk ka tërhequr deklaratat e saj. Ajo ka premtuar:
• Rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes në 2% të PBB-së më herët se planifikuar
• Rishikim të strategjive të sigurisë
• Paketë të re stimulimi ekonomik
Analistët paralajmërojnë se edhe nëse tensionet zbuten, ato do të mbeten në një nivel më të lartë se më parë. Tajvani është “vijë e kuqe” absolute për Kinën dhe Pekini ka pak gjasa të tërhiqet lehtë.
Një faktor i rëndësishëm mbetet SHBA-ja. Presidenti amerikan Donald Trump ka shprehur mbështetje për Takaichi, por priten edhe takime të rëndësishme mes tij dhe presidentit kinez Xi Jinping gjatë këtij viti. Kjo ka shtuar frikën në Tokio se mund të ketë një marrëveshje të madhe SHBA–Kinë që do të linte Japoninë në pozicion të vështirë.
Për momentin, duket se “valsi” mes Pekinit dhe Tokios do të vazhdojë. Kina po shton presionin gradualisht, ndërsa Japonia po forcon kapacitetet e saj mbrojtëse dhe lidhjet me SHBA-në, për të shmangur izolimin strategjik në një rajon gjithnjë e më të tensionuar.
BBC, përgatiti në shqip ©LAPSI.AL
