Shtetet e Bashkuara po planifikojnë të mbajnë më vonë këtë javë një ceremoni nënshkrimi për Bordin e Paqes të Presidentit Donald Trump, ndërsa përpiqen të nisin fazën e dytë të planit të tij për paqen në Gaza dhe, njëkohësisht, ta vendosin këtë organ të sapokrijuar ndërkombëtar si adresë për zgjidhjen e konflikteve në mbarë botën.
Presidenti izraelit Isaac Herzog pritet të marrë pjesë në forum, ndërsa kryeministri Benjamin Netanyahu jo. Netanyahu konfirmoi të hënën se kishte marrë një ftesë për t’iu bashkuar Bordit të Paqes, por ka kritikuar vendimin e Uashingtonit për të përfshirë përfaqësues të lartë nga Turqia dhe Katari në krahun operativ të Bordit për Gazën, të quajtur Komiteti Ekzekutiv i Gazës.
Për këtë arsye, mbetet e paqartë nëse Netanyahu do të dëshirojë të legjitimojë përbërjen e këtij paneli duke iu bashkuar Bordit të Paqes, i cili teknikisht është një organ ombrellë, edhe pse pritet të luajë një rol dytësor në vendimmarrjen që lidhet me Gazën.
Netanyahu telefonoi të hënën Sekretarin amerikan të Shtetit, Marco Rubio, për të shprehur më tej pakënaqësinë e tij mbi përbërjen e Komitetit Ekzekutiv të Gazës, raportoi Channel 12.
Disa orë më herët, zyra e Netanyahut pretendoi se ai kishte udhëzuar ministrin e Jashtëm Gideon Sa’ar të bënte telefonatën, por ky i fundit është lënë kryesisht jashtë përfshirjes në marrëdhëniet e Izraelit me SHBA-në.
Netanyahu i theksoi Rubios kundërshtimin e Izraelit ndaj përfshirjes së Katarit dhe Turqisë dhe nënvizoi se Izraeli ishte befasuar nga deklarata amerikane që njoftonte përbërjen e Bordit Ekzekutiv të Gazës, tha Channel 12.
Sipas një kopjeje të ftesës që po qarkullon online, autenticiteti i së cilës u konfirmua nga një zyrtar amerikan, ceremonia e nënshkrimit është planifikuar të mbahet të enjten në orën 10:30, në kuadër të Forumit Ekonomik Botëror në Davos të Zvicrës.
Megjithatë, mbetet e paqartë se sa liderë do të marrin pjesë në ceremoni, në kushtet e një shqetësimi në rritje lidhur me përpjekjen e dukshme të Uashingtonit për ta përdorur Bordin e Paqes si alternativë ndaj Kombeve të Bashkuara.
Paneli i liderëve botërorë i kryesuar nga Trump fillimisht u paraqit si një strukturë që do të mbikëqyrte ekskluzivisht menaxhimin e pasluftës në Gaza, dhe kjo ishte arsyeja pse Këshilli i Sigurimit i OKB-së i dha atij një mandat dyvjeçar në nëntor.
Por statuti i siguruar nga The Times of Israel nuk përmend Gazën dhe duket se godet OKB-në, duke deklaruar se bordi i ri duhet të ketë “guximin të largohet nga qasje dhe institucione që shumë shpesh kanë dështuar”.
Dokumenti iu bashkëngjit ftesave për t’iu bashkuar bordit, të cilat iu dërguan dhjetëra liderëve botërorë të premten. Që atëherë, liderët e Shqipërisë, Australisë, Bjellorusisë, Kanadasë, Qipros, Egjiptit, Gjermanisë, Greqisë, Indisë, Izraelit, Jordanisë, Pakistanit, Paraguait, Polonisë, Rusisë, Singaporit, Tajlandës, Turqisë dhe Uzbekistanit konfirmuan se kishin marrë ftesë, ndërsa vetëm Argjentina, Hungaria, Maroku dhe Vietnami njoftuan se e kishin pranuar ofertën.
Burime i thanë rrjetit se Netanyahu e kupton se nuk ka më kthim pas në këtë vendim, tani që Shtëpia e Bardhë e ka shpallur publikisht.
Mes frustrimit të Izraelit për përbërjen e rëndësishme të Komitetit Ekzekutiv të Gazës, portali Ynet raportoi të hënën se një grup i vogël ministrash të lartë të kabinetit vendosën një ditë më parë të mos rihapnin pikën kufitare të Rafahut mes Gazës dhe Egjiptit, duke kundërshtuar kërkesat amerikane që kjo pikë të rifillojë funksionimin sipas planit 20-pikësh të Trump për përfundimin e luftës në Gaza.
Izraeli ka argumentuar se nuk duhet ta rihapë Rafahun në të dy drejtimet përpara se Hamasi të pranojë çarmatimin dhe të kthejë trupin e pengut të fundit izraelit, Ran Gvili.
Ndërkohë, disa aleatë kyç reaguan ftohtë ndaj dispozitës së statutit të Bordit të Paqes që parashikon pagesën e 1 miliard dollarëve nga anëtarët që duan të sigurojnë një vend të përhershëm pas mandatit fillestar trevjeçar.
“Në këtë fazë, Franca nuk mund ta pranojë,” deklaroi të hënën ministri i Jashtëm francez Jean-Noel Barrot gjatë një debati me ligjvënësit francezë, duke theksuar se statuti i bordit shkon përtej kuadrit të rindërtimit dhe menaxhimit të Gazës pas luftës, siç është miratuar nga Kombet e Bashkuara.
Ai shtoi se kjo është “e papajtueshme me angazhimet ndërkombëtare të Francës dhe, në veçanti, me anëtarësinë e saj në Kombet e Bashkuara, e cila në asnjë rrethanë nuk mund të vihet në pikëpyetje”.
Franca është një nga pesë anëtarët e përhershëm me të drejtë vetoje në Këshillin e Sigurimit të OKB-së, së bashku me Shtetet e Bashkuara, Kinën, Rusinë dhe Britaninë.
I pyetur të hënën në mbrëmje për faktin se Macron nuk kishte gjasa të bashkohej, Trump tha: “Epo, askush nuk e do, sepse shumë shpejt do të largohet nga detyra.”
“Do t’i vendos një tarifë 200 për qind verërave dhe shampanjave të tij dhe ai do të bashkohet,” u tha Trump gazetarëve në Florida përpara një fluturimi drejt Uashingtonit. “Por nuk ka pse të bashkohet.”
Një burim qeveritar kanadez tha se Otava nuk do të paguajë për të qenë pjesë e bordit dhe se nuk ka marrë një kërkesë për pagesë, pasi kryeministri Mark Carney kishte sinjalizuar se do ta pranonte ftesën për t’u bashkuar.
Presidenti polak Karol Nawrocki raportohet se ka shprehur shqetësim për përfshirjen e presidentit rus Vladimir Putin, ndërsa kryeministri polak Donald Tusk shkroi në Twitter se bashkimi me Bordin e Paqes do të kërkonte miratim nga parlamenti dhe se “ne nuk do të lejojmë askënd të luajë me ne”.
Paul Williams, profesor i marrëdhënieve ndërkombëtare në Universitetin George Washington, i tha AFP-së se oferta për anëtarësim të përhershëm kundrejt 1 miliard dollarëve tregon se Trump po përpiqet “ta shndërrojë atë në një alternativë ‘paguaj për të luajtur’ ndaj Këshillit të Sigurimit të OKB-së, por ku vetëm Trump ushtron të drejtën e vetos”.
Trump ka kritikuar rregullisht Kombet e Bashkuara dhe këtë muaj ka njoftuar se SHBA do të tërhiqet nga 66 organizata dhe traktate globale — rreth gjysma e të cilave të lidhura me OKB-në.
Organizata botërore — e cila vuan nga mungesa kronike e fondeve dhe bllokime politike në Këshillin e Sigurimit — reagoi të hënën.
“La Neice Collins, zëdhënëse e presidentit të Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së, u tha gazetarëve: ‘Ekziston një organizatë universale, shumëpalëshe për t’u marrë me çështjet e paqes dhe sigurisë, dhe ajo është Kombet e Bashkuara.’”
Daniel Forti, nga qendra studimore International Crisis Group, tha se disa liderë botërorë mund ta shohin bashkimin me Bordin e Paqes si një mënyrë për t’i bërë qejfin Trumpit, por shumë shtete anëtare do ta shihnin atë si një kapje pushteti.
Trump do të kishte fuqinë të përjashtonte shtete anëtare nga bordi, me kushtin e një vetoje nga dy të tretat e anëtarëve, si dhe të zgjidhte pasardhësin e tij nëse do të largohej nga posti i kryetarit.
Ian Lesser, nga fondacioni German Marshall Fund, i tha AFP-së se do të habitej nëse shumë vende do të ishin të gatshme të bashkoheshin “në një kohë kur shumica janë të përqendruara në ruajtjen e institucioneve ekzistuese shumëpalëshe”.
